Sözlü Vasiyetname: Olağanüstü Durumlarda Vasiyet (TMK 539, 2026)
Sözlü vasiyetname, olağanüstü durumlar (yakın ölüm tehlikesi, salgın hastalık, ulaşım kesintisi, savaş) nedeniyle resmi ya da el yazılı vasiyetname yapılamayan hallerde başvurulan istisnai bir türdür. TMK 539-541 düzenler.
İçindekiler
- Başvurma Şartları
- Tanık Görevleri ve Yazıya Geçirme
- Geçerlilik Süresi (TMK 541)
- Tanıklar ve Ehliyet
- Uygulamadan Örnekler ve Yargıtay
- Sıkça Sorulan Sorular
Başvurma Şartları
TMK 539/1: Mirasbırakan yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü durumlar nedeniyle resmi veya el yazılı vasiyetname yapamayacak durumda ise iki tanık önünde sözlü vasiyet edebilir. Şartların bulunmaması halinde sözlü vasiyet geçersizdir.
Tanık Görevleri ve Yazıya Geçirme
TMK 540: Tanıklar mirasbırakanın beyanlarını vakit geçirmeksizin birlikte sulh veya asliye mahkemesine başvurarak bir tutanağa geçirtirler; ya da mirasbırakanın son arzularını kendileri yazıp yer, yıl, ay ve günü belirterek imzalar ve vakit geçirmeksizin sulh veya asliye mahkemesine verirler. Gecikme halinde hüküm kaybolabilir.
Geçerlilik Süresi (TMK 541)
Mirasbırakan olağan şekillerde vasiyetname yapma olanağına kavuşursa, kavuştuğu tarihten itibaren 1 ay geçmekle sözlü vasiyet hükümsüz hale gelir. Bu süre hak düşürücüdür; vasiyetnamenin sonraki olaylarla geçerliliğini sürdürmesi için olağan şekle çevrilmelidir.
Tanıklar ve Ehliyet
Resmi vasiyetnamede olduğu gibi TMK 536 kapsamında tanık ehliyet şartları aranır. Mirasbırakanın veya eşinin altsoyu, üstsoyu, kardeşi, bunların eşleri tanık olamaz. Tanıklar fiil ehliyetine sahip ve okuma yazma bilmelidir.
Uygulamadan Örnekler ve Yargıtay
Yoğun bakım hastası, trafik kazası sonrası kritik durumda, savaş/afet ortamında, salgın nedeniyle izolasyon altında bulunan kişilerin sözlü vasiyetleri örneklerdir. Yargıtay içtihatlarıiçtihatları tanıkların ifadelerinin tutarlılığı, mirasbırakanın ehliyeti, yazıya geçirmenin zamanında yapılması konusunda titizlik gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sözlü vasiyetname ne zaman geçerlidir?
TMK 539 uyarınca mirasbırakanın yakın ölüm tehlikesi, ulaşım kesintisi, hastalık, savaş gibi olağanüstü sebeplerle resmi veya el yazılı vasiyetname yapamayacak durumda olması halinde geçerlidir.
Sözlü vasiyet tanıkları ne yapmalı?
Tanıklar mirasbırakanın son arzularını vakit geçirmeksizin sulh veya asliye mahkemesine bildirir ve tutanağa geçirtir; ya da son arzuları yer, yıl, ay ve günü belirterek yazıp imzalayarak mahkemeye verir (TMK 540).
Sözlü vasiyet ne kadar geçerli?
TMK 541’e göre mirasbırakan olağan şekillerde vasiyetname yapma olanağına kavuşursa bu tarihten itibaren 1 ay geçmekle sözlü vasiyet hükümsüz hale gelir.
Tanıklar mirasçı olabilir mi?
Hayır. TMK 536 uyarınca mirasbırakanın veya eşinin altsoyu, üstsoyu, kardeşi ve bunların eşleri ile vasiyetnameden yararlananlar tanık olamaz.
İlgili Miras Hukuku Rehberleri
Bölgesel Miras Hukuku Hizmetleri
- istanbul miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- ankara miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- izmir miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- bursa miras hukuku alanı Rehberi (2026)
- antalya miras hukuku alanı Rehberi (2026)
YouTube Hukuk Kanalı
Detaylı video anlatımı için @av.bilalalyar YouTube kanalını ziyaret edebilirsiniz.
Güncellenme: 17 Nisan 2026 — ALYAR LAW & CONSULTANCY
İlgili Mevzuat ve Yararlı Kaynaklar
| Mevzuat | Konu | Madde Atfı |
|---|---|---|
| 4721 SK — TMK | Türk Medeni Kanunu — Aile hukuku | m.118-494 |
| TMK m.161-166 | Boşanma sebepleri | Özel ve genel sebepler |
| TMK m.166/3 | Anlaşmalı boşanma | Min. 1 yıl evlilik |
| TMK m.174-175 | Tazminat ve yoksulluk nafakası | Kusur analizi |
| TMK m.182 | Velayet | Çocuğun üstün yararı |
| TMK m.202-232 | Mal rejimi — edinilmiş mallara katılma | Katılma alacağı, değer artış payı |
| TMK m.282-301 | Soybağı | Tanıma, babalık, ret |
| TMK m.305-320 | Evlat edinme | Küçük ve ergin |
| TMK m.396-494 | Vesayet | Kısıtlama, vasi, kayyım |
| 6284 SK | Ailenin korunması | Koruma ve önleyici tedbirler |
| 5718 SK — MÖHUK | Yabancı karar tanıma-tenfiz | m.50-59 |
| 4787 SK | Aile Mahkemeleri | Pedagog/psikolog/sosyal çalışmacı |
| HMK m.12 | Aile mahkemesi yetkisi | Yerleşim yeri / son 6 ay |
| İİK m.38, 344 | İlam ve tazyik hapsi | Nafaka tahsili |
| AİHS m.8 | Özel hayat ve aile yaşamına saygı | İnsan hakları çerçevesi |
Başvurulacak Kurumlar
- Aile Mahkemesi — boşanma, velayet, nafaka, mal rejimi, evlat edinme, soybağı
- Sulh Hukuk Mahkemesi — vesayet, kayyım, tereke
- Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü — sosyal inceleme, koruma
- Nüfus Müdürlüğü — tanıma, boşanma tescili
- Noter — evlilik sözleşmesi, vekalet
- Arabuluculuk Daire Başkanlığı — ihtiyari aile arabuluculuğu
- BAM Hukuk Daireleri / Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — kanun yolu
Genel bilgilendirme niteliğindedir; somut dosyanız için uzman değerlendirmesi gereklidir.
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.