İcra Takibinde Teminat Mektubu: Kesin ve Geçici Teminat Uygulaması (2026)

Teminat Mektubunun En Çok Kullanıldığı Yer: İcranın Geri Bırakılması (İİK m.36)

İlama dayalı takiplerde borçlunun icrayı durdurabilmesinin yolu kanun yoluna başvurmak değildir; istinaf veya temyiz kural olarak icrayı kendiliğinden durdurmaz. Durdurma, İİK m.36’daki icranın geri bırakılması kurumuyla sağlanır ve teminat mektubu burada devreye girer.

Kabul edilen teminat türleri

Kanun, İlama karşı istinaf veya temyiz yoluna başvuran borçlunun şunlardan birini yapmasını arar:

• Hükmolunan para veya eşyanın resmî bir mercie depo edildiğini ispat etmek,
• Hükmolunan para veya eşya kıymetinde icra mahkemesince kabul edilecek taşınır rehni, esham, tahvilât veya taşınmaz rehni göstermek,
• Muteber banka kefaleti göstermek — uygulamada banka teminat mektubu bu bende dayanır,
• Veya borçlunun hükmolunan para ve eşyayı karşılayacak malının zaten mahcuz olması.

Bu şart sağlandığında icra müdürü, takibin yapıldığı yer icra mahkemesinden karar alınmak üzere borçluya uygun bir süre verir; bu süre ancak zorunluluk hâlinde uzatılabilir. İki istisna önemlidir: borçlu Devlet veya adlî yardımdan yararlanan bir kimse ise teminat gösterme zorunluluğu yoktur; buna karşılık nafaka hükümlerinde böyle bir süre verilemez — yani nafaka ilamına karşı teminat göstererek icrayı durdurmak mümkün değildir.

Kanun yolu sonucuna göre teminatın akıbeti

Bölge adliye mahkemesince başvurunun haklı görülmesi hâlinde teminatın geri verilip verilmeyeceğine karar verilir. Yargıtayca hükmün bozulması hâlinde ise borçlunun başvurusu üzerine, bozmanın mahiyetine göre teminatın iadesine bozma sonrası esası inceleyecek mahkemece kesin olarak karar verilir.

Aksi yönde: başvurunun kesin olarak esastan reddi veya hükmün onanması hâlinde, alacaklının istemi üzerine başkaca işleme gerek kalmaksızın teminata konu para alacaklıya ödenir; mal ve haklar ise türüne göre icra dairesince paraya çevrilir. Bölge adliye mahkemesinin esastan ret kararına karşı temyiz yolu açıksa, temyize başvurma süresinin dolmasına kadar icranın geri bırakılması kararının etkisi devam eder.

Son ve çok önemli cümle: İlam alacaklısının teminat üzerinde rüçhan hakkı vardır. Bu nedenle “teminat mektubuna başka bir alacaklı haciz koydurur mu” sorusunun cevabı pratikte sınırlıdır: teminat, lehine yatırıldığı ilam alacaklısına öncelik sağlar.

Mevzuat metni: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu.

1. Teminat Mektubu Türleri

Teminat mektupları kesin, geçici ve avans teminat mektubu olarak sınıflandırılır. İcra hukuku uygulamasında kesin ve süresiz mektuplar tercih edilir.

2. Kabul Şartları

İcra dairesi, lehtarı icra müdürlüğü olan ve süresi belirtilmemiş teminat mektuplarını kabul eder. Süreli teminat mektupları, süresinin bitmesi halinde kabul edilmez veya nakde çevrilir.

3. İhtiyati Hacizde Teminat

İhtiyati haciz isteyen alacaklı, İİK m.259 uyarınca Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’ndaki teminatı vermekle yükümlüdür; kanunda sabit bir oran yoktur. Alacak bir ilama dayanıyorsa teminat aranmaz, ilam niteliğindeki bir belgeye dayanıyorsa teminata gerek olup olmadığını mahkeme takdir eder. Banka teminat mektubu, nakit yerine kullanılabilir ve teminatı göstermekle yükümlü alacaklıya maliyet avantajı sağlar.

Teminat Mektubunun Hukuki Niteliği: Garanti Sözleşmesi mi, Kefalet mi? (TBK m.128)

Banka teminat mektubu, kanunda ayrıca adlandırılmış bağımsız bir sözleşme türü değildir; doktrin ve Yargıtay uygulamasında Türk Borçlar Kanunu’nun 128. maddesindeki “üçüncü kişinin fiilini üstlenme” hükmüne dayanan bir garanti sözleşmesi olarak nitelendirilir. Kefalet sözleşmesinden (TBK m.581 vd.) farkı, garanti sözleşmesinin asıl borç ilişkisine bağlı (fer’i) değil, bağımsız ve soyut olmasıdır; bu nedenle banka, lehtar ile muhatap arasındaki temel ilişkiden doğan itirazları (def’ileri) ileri süremez ve mektupta öngörülen şartlar gerçekleştiğinde ilk yazılı talepte gecikmeksizin ödeme yapmakla yükümlüdür.

4. Satışta Teminat

Elektronik satışta artırmaya katılmak için mahcuzun kıymetinin yüzde onu tutarında teminat nakit olarak icra dairesi hesabına yatırılır veya bu tutarda kesin ve süresiz banka teminat mektubu verilir (İİK m.114).

Menfi Tespit Davasında Teminat: İİK m.72

İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasında mahkeme, alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat karşılığında icra takibinin durdurulmasına ihtiyati tedbir kararı verebilir; takipten sonra açılan menfi tespit davasında ise takip kendiliğinden durmaz, ancak borçlu aynı oranda teminat göstererek icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesini isteyebilir (İİK m.72). Bu, İİK m.259’daki ihtiyati haciz teminatından farklıdır: ihtiyati hacizde kanunda sabit bir oran yokken, menfi tespitte kanun açıkça yüzde on beşlik bir asgari teminat oranı öngörür. Banka teminat mektubu burada da nakit teminatın yerine geçebilir.

5. Paraya Çevirme

Teminat mektubunun paraya çevrilmesi, icra dairesinin bankaya yazılı talebiyle gerçekleşir. Teminat mektubu, icra dairesinin yazılı talebi üzerine mektup şartlarına göre bankaca paraya çevrilerek dosyaya aktarılır.

Banka Teminat Mektubunu Ödemezse Ne Olur? Tazmin, İcra Takibi ve İtiraz

Banka, teminat mektubunda öngörülen şartlar (riskin gerçekleştiğinin bildirilmesi, mektupta belirtilen hesaba ödeme gibi) yerine gelmiş olmasına rağmen ödemeyi reddederse, muhatap teminat mektubuna dayanarak bankaya karşı genel haciz yoluyla ilamsız icra takibi başlatabilir. Banka takibe itiraz ederse, alacaklı itirazın iptali davası açarak alacağını genel mahkemede ispatlayabilir. Ancak bankanın ödeme yükümlülüğü, mektup metnindeki geçerlilik şartının fiilen gerçekleşmiş olmasına bağlıdır; şart yerine gelmemişse banka tazmin talebini haklı olarak reddedebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hangi teminat mektupları kabul edilir?

Kesin ve süresiz banka teminat mektupları kabul edilir.

İhale için teminat oranı nedir?

Mahcuzun kıymetinin yüzde onudur (İİK m.114).

İhtiyati hacizde oran kaçtır?

Kanunda sabit bir oran yoktur; teminatın gerekip gerekmediği ve miktarı İİK m.259 ve somut dosyaya göre mahkemece belirlenir. İlama dayanan alacakta teminat aranmaz.

Teminat nasıl paraya çevrilir?

Teminat mektubu, icra dairesinin yazılı talebi üzerine mektup şartlarına göre bankaca paraya çevrilerek dosyaya aktarılır.

İlgili Mevzuat ve Temel Hükümler

Yetkili Kurumlar ve Başvuru Kanalları

• İcra Dairesi: Takip talebi, ödeme emri, haciz işlemleri, e-haciz ve e-satış (UYAP) işlemleri.
• İcra Mahkemesi: İİK m.16 şikayeti, itirazın kaldırılması, ihalenin feshi, istihkak davaları.
• Asliye Ticaret Mahkemesi: İflas davası (İİK m.154), konkordato (İİK m.285), iflasın ertelenmesi yerine konkordato başvurusu.
• Asliye Hukuk Mahkemesi: İtirazın iptali (İİK m.67), menfi tespit (İİK m.72), tasarrufun iptali (İİK m.277).
• Sulh Hukuk Mahkemesi: Kira ilişkisinden kaynaklanan tahliye davaları (HMK m.4/1-a); ilamsız tahliye takibinde itirazın kaldırılması ise icra mahkemesinden istenir (İİK m.269/c).
• UYAP e-Satış Portalı: Hacizli mallarda elektronik açık artırma ile satış.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda