Geçerli ve Haklı Fesih Ayrımı 4857/18-25 2026

Geçerli ve Haklı Fesih Ayrımı 4857/18-25 2026

4857 sayılı Kanun iki temel fesih türünü düzenler: 18. madde kapsamında iş güvencesine tabi işçiler için “geçerli neden” aranır; 25. madde uyarınca ise “haklı neden” bulunması halinde derhal fesih mümkündür. İki rejimin sonuçları (ihbar, kıdem, işe iade) bakımından kritik farklılıklar vardır ve uygulamada en çok karıştırılan konulardan biridir.

Geçerli Neden (4857/18)

30 veya daha fazla işçi çalıştıran iş yerinde en az 6 aylık kıdemi olan belirsiz süreli sözleşmeli işçi iş güvencesinden yararlanır. Fesih için işçinin yeterliliğinden, davranışlarından veya işletme gereklerinden kaynaklanan geçerli neden aranır; fesih yazılı yapılmalı ve neden somut gösterilmelidir.

Haklı Neden (4857/25)

Sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller, zorlayıcı sebepler veya işçinin gözaltına alınması/tutuklanması hallerinde işveren ihbar süresini beklemeden derhal fesih hakkına sahiptir. Bu fesihte ihbar tazminatı ödenmez; 25/II halinde kıdem de ödenmez.

İşçi Lehine Haklı Fesih (4857/24)

İşçi de işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan davranışları (mobbing, ücretsiz çalıştırma, hakaret), sağlık sebepleri veya zorlayıcı sebeplerle sözleşmeyi derhal feshedebilir; kıdem hakkı saklıdır, ihbar ödenmez.

Fesih Süresi (Hak Düşürücü)

25 ve 24. madde çerçevesindeki haklı fesih, fiili öğrenilmesinden itibaren 6 iş günü ve her halde 1 yıl içinde kullanılmazsa hak düşer. 18. madde geçerli fesihte özel bir süre yoktur ancak makul süre aranır.

Sonuçlar ve Tazminatlar

Geçerli neden bulunamazsa işçi işe iade davası açabilir; kazanırsa 4-8 aylık ücret iş güvencesi tazminatı ile 4 aya kadar boşta geçen süre ücretine hak kazanır. Haklı sebep yokluğunda haksız fesih sayılır ve kıdem-ihbar ödenir.

Sıkça Sorulan Sorular

İşveren aynı olay için hem geçerli hem haklı neden gösterebilir mi?

Kanun alternatif gösterimi yasaklamaz; ancak mahkeme önce haklı nedeni inceler, bulunmazsa geçerli nedeni değerlendirir.

İhtar verilmeden fesih geçerli olur mu?

İşçinin davranışsal nedenli fesihlerde genellikle savunma alınması ve uyarı verilmesi Yargıtay uygulamasıyla beklenir; aksi ispat yükünü ağırlaştırır.

Performans düşüklüğü geçerli neden midir?

Objektif kriterler ve uyarılar bulunması halinde evet; salt öznel değerlendirme yeterli değildir.

İşçi istifa ederse haklı neden gösterme zorunluluğu var mı?

Kıdem tazminatı talep edecekse haklı nedeni ispat etmelidir; aksi takdirde istifa olarak değerlendirilir.