Dayanıklı Tüketim Malı Bayiliklerinde Tek Taraflı Fesih ve Rekabet (2026)

Dayanıklı tüketici malları (beyaz eşya, elektronik, mobilya, otomotiv) sektöründe bayi sözleşmelerinin tek taraflı feshi hem rekabet hukuku hem TBK 182-184 hükümleri açısından denetime tabidir. Haklı sebep olmaksızın fesih dikey ilişkide gücün kötüye kullanılması sayılabilir. 2026 yılında Rekabet Kurulu bayilik fesih dosyalarında taraflar arası güç dengesizliğini değerlendirmektedir.

Bayilik Sözleşmesi Niteliği

Tek satıcılık, yetkili satıcılık, franchise benzeri bayilik ilişkisi sürekli borç ilişkisi oluşturur. Sözleşmede fesih sebepleri açıkça belirtilmelidir. Belirsiz süreli sözleşmelerde makul ihbar süresi ile fesih meşrudur; ancak sebep göstermeme halinde dahi iyiniyet ilkesi uygulanır.

Haklı Fesih ve Haksız Fesih

Haklı fesih; bayinin sözleşmeye aykırı davranışı, ödeme gecikmesi, kalite standartlarına uymama, münhasırlık ihlali gibi nedenlerle olur. Haksız fesih; objektif gerekçe olmadan yapılan fesih Borçlar Hukuku açısından tazminat, rekabet hukuku açısından ihlal oluşturabilir.

Hakim Durum ve Fesih

Hakim durumdaki sağlayıcının bayilik feshi ayrımcı olursa veya bayiyi pazardan çıkarma amacı taşırsa 4054 SK 6. madde ihlali oluşturabilir. Fiyat uyumsuzluğu, yetkili servis sisteminden çıkarma, alternatif tedarik kanalının engellenmesi bu kapsamda değerlendirilir.

Muhtemel Tazminat Kalemleri

Portföy tazminatı (yeni müşteri kazandırma), yatırım tazminatı (bayiin sağlayıcıya özel yatırımları), gelir kaybı, stok iadesi, manevi tazminat talep edilebilir. Yargıtay içtihatları2022-2026 içtihadı portföy tazminatını kalıcı müşteri değerine göre hesaplar.

Geçiş Süresi ve Yumuşak Fesih

Haksız fesih davasında tedbir talebi ile bayilik devamı sağlanabilir. Mahkeme geçiş süresi belirleyerek yumuşak fesih yapılmasını emredebilir; stok eritme, yedek parça tedariki, müşteri yönlendirme yükümlülüğü bu kapsamda olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bayilik sözleşmemde sebepsiz fesih hakkı var, geçerli mi?

Sözleşmede açık hüküm olsa dahi iyiniyet ve orantılılık denetimi uygulanır; hakim durumdaki sağlayıcı için ayrıca rekabet denetimi yapılır.

Stoktaki ürünlerimi sağlayıcı geri almaz ise ne yapabilirim?

Sözleşmede iade hükmü varsa uygulanır; yoksa haksız fesih tazminatı kapsamında stok bedeli talep edilebilir.

Yetkili servis belgesi fesih ile birlikte iptal edilir mi?

Bayilik ve yetkili servis ayrı sözleşmeler olabilir; servis hizmetinin toplu iptali ayrıca değerlendirilir.

Bayi rakip ürün satmaya başlarsa fesih haklı olur mu?

Münhasırlık şartı varsa evet; yoksa markaiçi rekabet sınırlamaları muafiyet dışında olduğundan fesih sebebi olmayabilir.