Ayrımcı Uygulama Yapan Hakim Durumdaki Teşebbüs Sorumluluğu (2026)

Ayrımcı uygulamalar; hakim durumdaki teşebbüsün benzer durumdaki ticari partnerlerine eşit koşullarda hizmet vermemesidir. 4054 sayılı Kanunun 6/b maddesi eşit durumdaki alıcılara farklı koşullar uygulamayı yasaklar. 2026 yılında dijital platformlarda algoritmik ayrımcılık yeni bir inceleme alanı olarak öne çıkmaktadır.

Benzer Durum ve Eşitlik İlkesi

Ayrımcılık tespiti için önce işlemler arasında benzerlik karşılaştırması yapılır. Alım hacmi, coğrafi konum, ödeme koşulları farklılıkları objektif fark yaratabilir. Sadece kimliğe dayalı (yabancı/yerli, küçük/büyük) ayrım ise gerekçesiz ayrımcılıktır.

Fiyat Ayrımcılığı

Aynı maliyet koşullarında farklı müşterilere farklı fiyat uygulama birinci derece, ikinci derece (miktar iskontosu hariç), ve üçüncü derece fiyat ayrımcılığı şeklinde kategorize edilir. Birinci derece (kişisel fiyatlama) genellikle ihlal sayılır; diğerleri ekonomik analizle değerlendirilir.

Koşul Ayrımcılığı

Ödeme vadesi, teslim süresi, stok önceliği, reklam desteği, eğitim desteği, garanti kapsamı gibi ticari koşullardaki farklılıklar objektif gerekçe olmadan uygulanırsa ihlal sayılır. Bayi sadakat programları risk taşıyabilir.

Bağımlı Müşteri Durumu

Hakim durumdaki sağlayıcının bağımlı (economic dependence) müşterisine karşı özel sorumluluğu vardır. Ani koşul değişiklikleri, tedarik kesintisi, fiyat artışları orantısızlığa yol açabilir. Bağımlılık eşiği alım toplamının yüzde 30’u kabul edilir.

Objektif Gerekçeler

Hacim iskontoları, erken ödeme indirimi, yeni müşteri kazanımı, lojistik maliyet farkları objektif gerekçe olabilir. Kriter önceden ilan edilmeli, şeffaf uygulanmalı ve tüm müşterilere açık olmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Büyük müşteriye düşük fiyat vermek ayrımcılık mı?

Hacim iskontosu objektif kriter ise meşrudur; ancak iskonto seviyesi orantılı ve şeffaf olmalıdır.

Online ve offline satışlara farklı fiyat uygulayabilir miyim?

Dual pricing kısıtlı kabul edilir; maliyet farkı veya yeni pazar girişi gibi objektif gerekçe gerekir.

Yeni müşteriye tanıtım indirimi vermem ihlal mi?

Sınırlı süreli tanıtım indirimleri meşru pazarlama faaliyetidir; kalıcı yüksek indirim olursa ayrımcılık doğar.

Teslim önceliğini sadakate göre belirleyebilir miyim?

Objektif kriter ise mümkün; ancak kriterler şeffaf ve ayrımcı olmamalıdır. Uzun vadeli sadakati teşvik ederken pazara giriş engeli yaratılmamalıdır.