Bağlama Anlaşmaları (Tying) ve Paket Satışlar Rekabet İhlali (2026)

Bağlama anlaşmaları (tying); bir ürün veya hizmetin satın alınmasının başka bir ürün veya hizmetin de alınmasına bağlanmasıdır. 4054 sayılı Kanunun 4. ve 6. maddelerinde düzenlenmiştir. Pure tying, mixed bundling, technological tying farklı türleridir. 2026 yılında Apple-Google soruşturmaları teknolojik bağlama uygulamalarını öne çıkarmıştır.

Bağlama Türleri

Pure tying; bağlayan ürün bağlanan ürünle birlikte alınmazsa satılmaz. Mixed bundling; paket fiyat ayrı satış fiyatından düşük ancak ayrı da satılabilir. Technological tying; ürünler teknik olarak entegre edilmiş, ayrıştırma mümkün değil. Contractual tying; sözleşmesel zorunluluk.

Bağlama İhlali Şartları

İhlal için: (i) bağlayan ve bağlanan ürünler ayrı pazarlarda olmalı, (ii) bağlayan teşebbüsün bağlayan pazarda hakim durumda olmalı, (iii) müşteri seçim özgürlüğünü kısıtlamalı, (iv) etki bağlanan pazara yayılmalı, (v) objektif gerekçe olmamalıdır.

Pazar Tanımı Zorlukları

Bağlayan ve bağlanan ürünlerin ayrı pazarlar olup olmadığı tartışmalıdır. SSNIP testi, tüketici perspektifi, üretim farklılıkları değerlendirilir. Aftermarket (birincil ürün sonrası yedek parça, servis) bağlayan pazarı tartışması önemlidir.

Teknolojik Bağlama Örnekleri

İşletim sistemi ile tarayıcı (Microsoft-IE davası), akıllı telefon ile uygulama mağazası (Apple App Store), arama motoru ile tarayıcı (Google-Chrome) teknolojik bağlama örnekleridir. Uyumluluk gerekçesi geçerli savunma olabilir ancak sınırlı kabul edilir.

Objektif Gerekçeler

Kalite kontrolü, güvenlik, teknik uyumluluk, garanti kapsamı, reputation koruması objektif gerekçe olarak ileri sürülebilir. Ancak daha az kısıtlayıcı alternatifler varsa savunma zayıflar. Sertifikasyon sistemi bağlama yerine tercih edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Paket halinde ucuz fiyat vermek bağlama mıdır?

Paket satış ayrı satış seçeneği de varsa kabul edilir; tek seçenek olarak paket sunulması hakim durumdaki teşebbüs için sorunludur.

Yedek parça sadece bizim bayimizden alınsın diyebilir miyim?

Yetkili serviste orijinal parça zorunluluğu garanti süresiyle sınırlı olabilir; sonrası için bağımsız tamirci hakkı korunmalıdır.

Yazılım lisansı ile donanım paketini ayırmam gerekir mi?

Müşteri talep ederse ayrı satın alma seçeneği sunulmalıdır; hakim durumdayken zorunlu paket satış ihlaldir.

Franchise sisteminde zorunlu malzeme tedariki bağlama mı?

Kalite kontrolü için objektif gerekliliği kanıtlanırsa kabul edilebilir; sadece komisyon amaçlı ise bağlama ihlalidir.