Kolaylaştırılmış birleşme usulü, 6102 sayılı TTK’nın 155-158. maddelerinde düzenlenen ve küçük ve orta ölçekli şirketler (KOBİ) ile sermaye şirketlerinde belirli koşulların varlığı halinde birleşme sürecini basitleştiren özel bir mekanizmadır. Bu usul birleşme sözleşmesinin hazırlanması, genel kurul onayı ve inceleme haklarında önemli kolaylıklar sağlar. Bu rehberde KOBİ birleşmesi, kolaylaştırılmış birleşmenin koşulları ve prosedürünü detaylı biçimde ele alıyoruz.
KOBİ Birleşmesinin Genel Çerçevesi
TTK m.136 vd. uyarınca birleşme; iki veya daha fazla ticaret şirketinin bir sözleşme çerçevesinde birisinin diğer şirketi devralması (devralma yoluyla birleşme) veya yeni bir şirket kurmaları (yeni kuruluş yoluyla birleşme) şeklinde gerçekleşir. KOBİ’ler, 6102 TTK ve ilgili yönetmelikte tanımlanan belirli ciro, çalışan sayısı ve aktif büyüklük kriterlerine göre küçük ve orta ölçekli olarak sınıflandırılır. KOBİ birleşmelerinde genel birleşme hükümlerinin yanında kolaylaştırılmış birleşme usulü (TTK m.155-158) uygulanabilir.
Kolaylaştırılmış Birleşmenin Koşulları (TTK m.155)
TTK m.155 uyarınca kolaylaştırılmış birleşme usulüne aşağıdaki hallerde başvurulabilir:
- Devralan sermaye şirketi devrolunan sermaye şirketinin oy hakkı veren tüm paylarına sahipse
- Bir şirket ya da bir gerçek kişi ya da kanun veyahut sözleşme dolayısıyla bağlı bulunan kişi grupları, birleşmeye katılan sermaye şirketlerinin oy hakkı veren tüm paylarına sahipse
- Devralan sermaye şirketinin devrolunan şirketin oy hakkı veren paylarının en az yüzde doksanına sahipse ve azınlıkta kalan pay sahipleri ayrılma akçesi teklifinde şirkete sadık kaldığı ve ek ödeme veya kişisel edim yükümlülükleri olmadığı takdirde
Koşullardan biri gerçekleşirse birleşmeye katılan şirketler ilgili kolaylaştırılmış prosedürleri uygulayabilir.
Sağlanan Kolaylıklar
TTK m.156 uyarınca kolaylaştırılmış birleşmede aşağıdaki kolaylıklar sağlanır:
- Birleşme sözleşmesinde TTK m.146’daki bazı hususların belirtilmesi zorunlu değildir (pay değişim oranı, ayrılma akçesi, imtiyazlar)
- Birleşme raporu düzenlenmesi zorunluluğu kaldırılmıştır (m.156/2)
- Birleşmenin denetçiler tarafından incelenmesi zorunluluğu kaldırılmıştır
- Pay sahiplerine inceleme hakkı tanınması zorunluluğu aranmaz
- Birleşme sözleşmesinin genel kurulca onaylanması zorunlu değildir (m.156/3)
Bu kolaylıklar, özellikle grup içi birleşmelerde önemli zaman ve maliyet tasarrufu sağlar.
Alacaklıların Korunması ve Teminat
Kolaylaştırılmış birleşme kullanılsa bile TTK m.157 uyarınca alacaklıların korunması hükümleri saklıdır. Birleşmeye katılan şirketlerin alacaklıları, birleşmenin ticaret siciline tescilinden itibaren üç ay içinde istemde bulundukları takdirde, alacaklarının teminat altına alınmasını isteyebilirler. Birleşen şirketlerin yönetim organları, alacaklıları gazete ilanı ve tüzel kişinin internet sitesi aracılığıyla bilgilendirmelidir. Teminat yükümlülüğü:
- Sadece tescilin alacakların teminat altına alınmasını gerekli kıldığında doğar
- Birleşen şirketlerin ödeme gücüne göre değerlendirilir
- Hakim haksız talepleri reddedebilir
- Yeterli teminat verilmemesi alacaklıya takip hakkı sağlar
Birleşme Kararının Tescili ve Sonuçları
TTK m.152 uyarınca birleşme kararının ticaret siciline tescil edilmesiyle birlikte kesinleşir ve üçüncü kişilere karşı hüküm doğurur. Devrolunan şirketin bütün aktif ve pasifi devralan şirkete külli halefiyet yoluyla geçer. Devrolunan şirket ticaret sicilinden silinir ve tüzel kişiliğini kaybeder. Pay sahipleri, devralan şirketin pay sahibi haline gelir (TTK m.140). Esas sözleşme ve sicil değişikliklerinin tamamı birleşme belgesi ve ticaret sicili müdürlüğüne tescil işlemi ile gerçekleşir.
İlgili Mevzuat Tablosu
| Kanun / Madde | Konu |
|---|---|
| 6102 TTK m.124 | Ticaret şirketleri türleri |
| 6102 TTK m.134-194 | Birleşme, bölünme ve tür değiştirme |
| 6102 TTK m.331-562 | Anonim şirket hükümleri |
| 6102 TTK m.391-392 | Yönetim kurulu kararlarının hükümsüzlüğü |
| 6102 TTK m.408-410 | Genel kurul toplantısı ve çağrı |
| 6102 TTK m.445-448 | Genel kurul kararlarının iptali ve butlanı |
| 6102 TTK m.438-444 | Özel denetim ve inceleme hakkı |
| 6102 TTK m.474-482 | Sermaye artırımı ve azaltılması |
| 6102 TTK m.553-560 | Yöneticilerin hukuki sorumluluğu |
| 6102 TTK m.531 | Haklı sebeple şirketin feshi |
| 6102 TTK m.573-644 | Limited şirket hükümleri |
| 6102 TTK m.638-640 | Limited şirkette çıkma ve çıkarılma |
| 6102 TTK m.54-63 | Haksız rekabet hükümleri |
| 6102 TTK m.396 | Yönetim kurulu üyelerinin rekabet yasağı |
| 6362 SPK | Sermaye Piyasası Kanunu (halka açık şirketler) |
| 4054 RKHK | Rekabetin Korunması Hakkında Kanun |
| 6098 TBK m.128 | Karz (ödünç) ve ticari işlemler |
Sıkça Sorulan Sorular
Tüm KOBİ birleşmeleri kolaylaştırılmış usule tabi mi?
Hayır. Kolaylaştırılmış usul TTK m.155’te sayılan spesifik koşullara (grup içi sahiplik, %100 veya %90+ pay sahipliği) bağlıdır. Sadece bu koşullar varsa uygulanabilir; aksi halde tam birleşme prosedürü uygulanır.
Kolaylaştırılmış birleşmede genel kurul kararı gerekmez mi?
TTK m.156/3 uyarınca belirli koşulların oluştuğu durumlarda genel kurul onayı aranmaz; birleşme sözleşmesinin yönetim kurulu kararıyla onaylanması yeterli olabilir. Ancak alacaklıların teminat hakları ve diğer korumalar saklıdır.
Birleşme rekabet kurulu iznine tabi mi?
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun uyarınca belirli ciro eşiklerini aşan birleşme ve devralmalar Rekabet Kurulu iznine tabidir. Bu izin kolaylaştırılmış birleşme usulünden bağımsız olarak aranır.
İlgili Rehberler
- Şirketler Hukuku Avukatı (Ana Rehber)
- Ticaret Hukuku Avukatı
- Genel Kurul Toplantısı
- Yönetim Kurulu Sorumluluğu