Franchise sözleşmesi, franchise verenin (franchisor) sınai ve fikri haklarının belirli koşullarda franchise alana (franchisee) kullandırılması esasına dayanan sürekli bir hukuki ilişkidir. Türk hukukunda atipik sözleşme olarak kabul edilir.
Franchise İlişkisinin Unsurları
Marka, işletme modeli, bilgi birikimi (know-how), eğitim, destek, kalite standartları, pazarlama ve royalty ödemesi franchise ilişkisinin temel unsurlarıdır.
Sözleşmenin Zorunlu İçeriği
Taraflar, konu, süre, bölge, ücretler (giriş bedeli + royalty), rekabet yasağı, kalite kontrol, eğitim yükümlülüğü, sona erme sebepleri açık olarak düzenlenmelidir.
Rekabet Hukuku Boyutu
Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti kapsamında değerlendirilir. Bölge münhasırlığı, münhasır tedarik ve fiyat politikaları dikey sınırlamalar mevzuatına uyum içinde düzenlenmelidir.
Sözleşmenin Sona Ermesi
Sürenin dolması, haklı sebeple fesih, iflas ve ticari ilişkiyi sürdüremez hale getiren olaylar sona erme sebepleridir. Sona erme sonrası rekabet yasağı ölçülü olmalıdır.
Uyuşmazlık Çözümü
Tahkim şartı, yetkili mahkeme ve uygulanacak hukuk açıkça belirlenmelidir. Uluslararası franchise’larda forum seçimi özellikle önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Franchise giriş bedeli geri alınabilir mi?
Sözleşmede açıkça düzenlenmediyse geri alınması genellikle mümkün değildir; sözleşme feshi gerekçesi önem taşır.
Bölge münhasırlığı şart mı?
Şart değildir ancak yaygın kullanılır; rekabet hukuku sınırlarına uyum aranır.
Royalty oranı nasıl belirlenir?
Ciro üzerinden yüzdelik, sabit ücret veya karma yapıda belirlenebilir.
Fesih sonrası marka kullanılamaz mı?
Evet; fesih sonrası franchise alan markayı, know-how’ı kullanamaz.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve bireysel hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayınız için bir avukatla görüşmeniz önerilir.
İlgili Yargısal Yaklaşımlar
Distribütörlük, Franchise ve Denkleştirme — Yargısal Yaklaşım
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi ve 11. Hukuk Dairesi içtihatlarında distribütörlük sözleşmesinin sona ermesinde acentelik hükümlerinin (TTK m.122) kıyasen uygulanabileceği kabul edilmektedir. Müşteri çevresinin aktarımı ve üreticinin bu çevreden yararlanmaya devam etmesi halinde denkleştirme tazminatı şartlara bağlı olarak kabul edilmektedir. Franchise sözleşmelerinin sona ermesi halinde rekabet yasağı ve know-how iadesi yükümlülükleri dar yorumlanarak uygulanmaktadır.
Yargısal kararların güncel ve tam metinleri için mevzuat.adalet.gov.tr veritabanından sorgulama yapılabilir. Burada özetlenen yaklaşımlar somut olayın koşullarına göre değişebilir.
Bölgenizdeki Şirketler Hukuku Danışmanlığı
- Mersin Şirketler Hukuku Avukatı | Av. Bilal ALYAR
- Kayseri Şirketler Hukuku Avukatı | Av. Bilal ALYAR
- Gaziantep Şirketler Hukuku Avukatı | Av. Bilal ALYAR
- Konya Şirketler Hukuku Avukatı | Av. Bilal ALYAR
- Adana Şirketler Hukuku Avukatı | Av. Bilal ALYAR
- Bursa Şirketler Hukuku Avukatı | Av. Bilal ALYAR
- Antalya Şirketler Hukuku Avukatı | Av. Bilal ALYAR
- İzmir Şirketler Hukuku Avukatı | Av. Bilal ALYAR
- Ankara Şirketler Hukuku Avukatı | Av. Bilal ALYAR
- İstanbul Şirketler Hukuku Avukatı | Av. Bilal ALYAR
- Ticaret ve Şirket Avukatı | Hisse Devri, Şirket Kuruluşu, Konkordato 2026 | Av. Bilal ALYAR
- Deniz Ticareti Avukatı
- Ticaret Hukuku Avukatı İstanbul 2026 | Ticari Davalar ve Sözleşmeler
- E-Ticaret Hukuku Avukat 2026
- Ticaret Hukuku Avukatı İstanbul
Konuyla İlgili Video İçerikler
Şirketler hukuku, TTK, yatırım turu süreçleri ve kurumsal yönetim konularındaki anlatımlarımız için @bilalalyar YouTube kanalını takip edebilirsiniz.
Bu içerik 17 Nisan 2026 tarihinde gözden geçirilmiştir.
