Sigorta Hukuku Avukatı İstanbul 2026 | Sigorta Tahkim, Tazminat, Reddi Hayat

Sigorta Hukuku 2026: Teminat, Tahkim ve Tazminat

Sigorta; tarafların karşı karşıya olduğu ekonomik riskin prim karşılığında sigortacıya devredildiği karmaşık bir finansal hukuki ilişkidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun altıncı kitabı (m. 1401-1520) sigorta sözleşmelerinin özel hukuk boyutunu çizerken, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu sektörün idari denetim ve yaptırım sistemini kurar. 2026 yılı itibarıyla Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), dijital poliçe dağıtım kanallarını, yapay zeka destekli eksper değerlendirmelerini ve internet tabanlı sigorta başvurularını yeni genelgelerle düzenlemiştir. Bu değişimler, sigortalının doğru poliçeyi seçmesinden hasar sonrası hak arayışına kadar tüm aşamalarında hukuki dikkati zorunlu kılmaktadır.

Alyar Hukuk & Danışmanlık, Kartal merkezli teknoloji odaklı bürosunda İstanbul bölgesindeki sigortalılara, zorunlu trafik ve kasko uyuşmazlıklarından DASK tazminat taleplerine, sağlık sigortası ret dosyalarından Sigorta Tahkim Komisyonu başvurularına kadar geniş bir yelpazede hukuki destek sunmaktadır. Bu rehberde; sigorta sözleşmesinin temel unsurları, zorunlu sigorta türleri, Sigorta Tahkim Komisyonu süreci, eksper raporuna itiraz, sigortacının rücu hakkı ve sigorta dolandırıcılığı gibi kritik konuları uygulama örnekleri ile birlikte inceliyoruz. Her bölümde ilgili mevzuat maddesine referans verildiğinden, okuyucu olayıyla eşleşen hükme doğrudan erişim sağlayabilir.

Sigorta uyuşmazlıklarının çözümünde hukuki strateji, yalnızca sözleşme metnine bakmakla sınırlı kalmaz. Uygulamada sıklıkla karşılaşılan hata, sigortalının ret kararını doğrudan kabul ederek delil toplamayı ertelemesidir. Oysa ret kararının yazılı tebliği ile birlikte başlayan saatler içinde: olay yerinin, hasarın, güvenlik kamerası kayıtlarının, eksper raporunun ve sigortacı ile yapılan yazışmaların belgelenmesi, sonraki aşamada Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme önünde dosyanın başarı şansını belirler. Bu rehber; sigortalının hasar anından itibaren atması gereken adımların hukuki anlamını ve hangi mevzuat hükümleriyle desteklendiğini birlikte sunma hedefini taşır. Somut dosyanızda hangi yolun daha uygun olduğunu değerlendirmek için büromuzun ücretsiz ön görüşme hizmetinden yararlanabilirsiniz.

• Sigorta sözleşmesinin kuruluşu ve temel yükümlülükler
• Zorunlu trafik, kasko ve DASK süreçlerinde tazminat talebi
• Sigorta Tahkim Komisyonu ve eksper raporu itirazı

Türk Sigorta Hukuku Sistematiği

Türk sigorta hukuku; özel hukuk ve idare hukuku boyutlarının iç içe geçtiği bir disiplindir. Özel hukuk boyutu sigortalı ile sigortacı arasındaki sözleşme ilişkisini TTK Altıncı Kitap içinde düzenlerken; idare hukuku boyutu sigortacıların kuruluşu, faaliyeti, denetimi ve yaptırımlarını 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ile ortaya koyar. 2026 yılında bu çerçeve; SEDDK’nın yayımladığı tebliğler, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları ve farklı branşlara özgü genel şartlar ile tamamlanmaktadır.

TTK Sigorta Kitabı ve genel hükümler

TTK 1401 sigorta sözleşmesini, sigortacının prim karşılığında belirli bir olayın (riskin) gerçekleşmesi halinde zararı tazmin etmeyi veya belirli bir bedel ödemeyi taahhüt ettiği akit olarak tanımlar. Kitap; genel hükümler, zarar sigortaları ve can sigortaları olmak üzere üç ana bölümden oluşur. Genel hükümler (TTK 1401-1452) sözleşmenin kuruluşu, prim, ihbar yükümlülüğü, rizikonun gerçekleşmesi ve sona erme gibi başlıkları içerir. Zarar sigortaları (TTK 1453-1493) mal, zarar, sorumluluk ve hukuki koruma gibi dalları; can sigortaları (TTK 1494-1520) ise hayat ve kaza sigortalarını kapsar.

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu

5684 sayılı Kanun; sigorta ve reasürans şirketlerinin kuruluşunu, yönetimini, faaliyet izinlerini, denetimini, sigorta aracılarını (acente, broker, eksper) ve tüketici haklarını düzenler. Kanun’un 30. maddesi Sigorta Tahkim Komisyonu’nun kuruluşunu ve çalışma usulünü, 32. maddesi sigortalının bilgilendirilmesi yükümlülüğünü düzenlemektedir. İhlaller için idari para cezaları, faaliyet izni kısıtlaması ve ruhsat iptali gibi yaptırımlar öngörülmüştür.

SEDDK ve ikincil mevzuat

SEDDK, 47 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile 2019 yılında Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinden ayrılarak bağımsız bir düzenleyici kurum haline gelmiştir. 2026 yılı itibarıyla tahkim ücretleri, bilgilendirme yönetmeliği, dijital sigorta satışı, telematik kasko poliçeleri ve tamamlayıcı sağlık sigortası teminat içeriği gibi alanlar SEDDK tebliğleri ile şekillendirilmiştir. Kurulun yayımladığı “Sigortacılık Uzlaştırma Komisyonu Tebliği” ise küçük tutarlı uyuşmazlıklarda alternatif çözüm mekanizmasına kapı aralamıştır.

Sigortacının yardımcıları — acente, broker, eksper

Sigorta dağıtım kanalı üç ana aktör üzerinden işler. Acenteler, bir veya birden fazla sigortacıya bağlı biçimde poliçe satar ve 5684 sayılı Kanun’un 23. maddesi uyarınca faaliyetleri TOBB Acente Levhası’na kayıtlıdır. Brokerler ise sigortalıya bağımsız danışmanlık sunarak en uygun poliçeyi araştırır; özellikle büyük kurumsal sigortalar için kritik rol oynar. Eksperler, hasar değerlendirme sürecinin bağımsız aktörleridir. Bu aktörlerin kusurlu veya dolandırıcı eylemleri halinde sigortalının; sigortacıya, TOBB’a ve SEDDK’ya şikâyet yolu açıktır.

Genel şartlar ve özel şartlar ayrımı

Her sigorta branşı için SEDDK tarafından yayımlanan “genel şartlar”, taraflar aksini kararlaştırmadığı sürece sözleşmeye girer. Sigorta şirketleri, genel şartlara aykırı olmamak kaydıyla özel şartlar ekleyerek teminat kapsamını detaylandırabilir. Tüketici hukuku açısından TTK 1452 ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun genel işlem koşullarına ilişkin 20 ila 25. maddeleri; anlaşılmaz, olağan dışı ya da dürüstlük kuralına aykırı özel şart hükümlerinin yazılmamış sayılmasını sağlayarak sigortalıyı korur.

Sigortalının tüketici sıfatı

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 83. maddesi gereği tacir olmayan gerçek veya tüzel kişiler, sigorta ilişkisinde tüketici sıfatıyla korunur. Bu çerçevede poliçe ile birlikte sunulan aydınlatılmış onam metninin, bilgilendirme yönetmeliğine uygun hazırlanması gerekir. Tüketici hakem heyetleri, belirli tutarların altındaki küçük uyuşmazlıklarda yetkili kılınmış olup sigortalı aynı anda Sigorta Tahkim Komisyonu ile hakem heyeti arasında tercih yapmalıdır; iki mecrada paralel başvuru yapmak, kesin hüküm etkisi bakımından ikinci başvurunun reddine yol açabilir.

Sigorta Sözleşmesinin Kuruluşu ve Unsurları

Sigorta sözleşmesi, ihbar esaslı bir sözleşme olup tarafların doğru ve tam bilgi vermesi prensibine dayanır. Sözleşmenin geçerli kurulması; teklif, poliçe, prim, riziko ve lehdar/lehtar gibi unsurların birlikte değerlendirilmesini gerektirir. 2026 yılında dijital imzalı e-poliçelerin kullanımı yaygınlaşmış; SEDDK’nın E-Sigortacılık Tebliği, elektronik ortamda yapılan bilgilendirmelerin geçerliliğini somut kurallara bağlamıştır.

Sigortacı, sigortalı, sigorta ettiren ve lehdar

Sigortacı, riski üstlenen ruhsatlı sigorta şirketidir. Sigorta ettiren, prim ödemeyi üstlenen kişidir. Sigortalı ise teminat konusu menfaate sahip olan kişidir. Can sigortalarında lehdar; rizikonun gerçekleşmesi halinde ödemeyi talep edecek kişidir. Bu kavramlar pratikte farklı kişilerde bulunabilir; örneğin baba (sigorta ettiren) çocuk (sigortalı) için hayat sigortası yaptırır ve lehdar olarak eşini gösterebilir.

Teklif, poliçe ve başlama anı

Sigorta teklifi, sigortalının veya aracının sigortacıya yaptığı öneridir. TTK 1425 uyarınca sigortacı, teklifi kabul ettiğinde sözleşme kurulmuş olur ve poliçe düzenlenir. Poliçe; sigortanın kapsamı, süresi, teminat bedeli, prim, muafiyet ve özel şartlara ilişkin tüm bilgileri içerir. Sözleşme; genellikle primin ödendiği anda veya poliçede kararlaştırılan tarihte yürürlüğe girer. Primin ödenmediği dönem için sigortacının teminat yükümlülüğü bulunmayabilir; ancak bu kuralın istisnası özellikle zorunlu sigortalarda geçerlidir.

İhbar ve beyan yükümlülüğü

Sigorta ettiren, sözleşme kurulurken riskin değerlendirilmesi bakımından önemli tüm hususları sigortacıya bildirmek zorundadır (TTK 1435). Bu yükümlülüğün ihlali kasıt ya da ağır kusur düzeyinde ise sigortacı; sözleşmeden cayabilir veya rizikonun gerçekleşmesi halinde ödemeyi oranlı olarak azaltabilir (TTK 1439). Doğru beyan vermemiş olmanın en sık görülen sonucu, hasar sonrasında tazminatın ya kısmen ya da tamamen reddedilmesidir.

Prim ödeme ve temerrüt

Prim; sigorta ettirenin riskin üstlenilmesi karşılığında sigortacıya ödediği bedeldir. TTK 1431 primin zamanında ödenmemesi halinde sigortacıya, sigortalıya belirli bir süre vererek ek ödeme çağrısı yapma ve bu süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshetme hakkı tanır. Ödeme yapılmadan rizikonun gerçekleşmesi halinde sigortacı teminat sorumluluğundan kurtulabilir; ancak zorunlu sigortalarda bu kural üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.

Rizikonun gerçekleşmesi ve zarar ihbarı

Rizikonun gerçekleşmesinden sonra sigorta ettiren; olayı öğrendiği tarihten itibaren gecikmeksizin sigortacıya ihbar etmek, zararı azaltmak için makul tedbirleri almak ve sigortacının talep ettiği bilgi ve belgeleri zamanında sağlamakla yükümlüdür (TTK 1446). Zarar azaltma yükümlülüğüne aykırı davranan sigortalı, bu davranışla zarar arasındaki illiyet bağı kanıtlandığında tazminatın indirilmesi sonucuyla karşılaşır. Hasar dosyası açılırken zaman damgalı fotoğraflar, servis raporları ve banka hareketleri dosyaya eklenmelidir.

Kasko ve Zorunlu Trafik Sigortası

Motorlu taşıt sigortacılığı; zorunlu trafik sigortası ile ihtiyari kasko sigortasının birbirini tamamladığı bir yapıdadır. Zorunlu trafik sigortası, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91. maddesi gereği tüm motorlu araçlar için zorunludur ve üçüncü kişilere verilen zararları karşılar. Kasko; aracın kendisine gelen zararları, hırsızlığı veya doğal afet gibi rizikoları teminat altına alır. 2026 yılında telematik kasko poliçeleri ve kilometre başına prim modelleri, genç sürücüler ile düşük kilometre yapan araç sahipleri için yaygınlaşmıştır.

Zorunlu trafik sigortası kapsamı

Zorunlu trafik sigortası; aracın işletilmesinden dolayı üçüncü kişilere verilen maddi ve bedeni zararları teminat bedeli sınırları içinde karşılar (KTK 85 vd.). Teminat bedeli; ölüm ve sakatlanma (destekten yoksun kalma ve sürekli sakatlık tazminatı) bakımından ayrı, maddi zarar bakımından ayrı olarak her yıl güncellenir. Zorunlu trafik sigortasının bulunmadığı araçların trafiğe çıkması idari para cezası ve trafikten men yaptırımlarına konu olur.

Destekten yoksun kalma tazminatı

Trafik kazasında hayatını kaybeden kişinin desteğinden yoksun kalan yakınları; eş, çocuklar, anne-baba ve fiili olarak desteklenen üçüncü kişiler, zorunlu trafik sigortasından destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Tazminatın hesabında; ölenin kazancı, desteklik oranı, yaş ve beklenen yaşam süresi, destek görenin yaşı ve müterafik kusur birlikte değerlendirilir. Aktüeryal hesaplamada asgari ücret üzerinden minimum tazminat, gerçek kazanç belgelendiği ölçüde artırılır. Yargılama sırasında TRH 2010 gibi yaşam tablosu kullanımı, hesaplamayı standart hale getirir.

Güvence Hesabı ve kapsamı

Trafik kazasında aracı belirsiz kalan, sigortasız olduğu tespit edilen veya sigortacısı tasfiyeye girmiş bulunan kazalarda zararın karşılanması, 5684 sayılı Kanun’un 14. maddesi kapsamında kurulmuş Güvence Hesabı tarafından üstlenilir. Güvence Hesabı; bedeni zarar ve sürekli sakatlık durumlarında üçüncü kişinin tazminat alabilmesi için son sığınak işlevi görür. Başvuru yolu; Güvence Hesabı’na yapılacak yazılı talep, SEDDK yönlendirmeleri ve gerekirse yargı yolu sıralamasıyla işler. Ceza kanununu ilgilendiren hâllerde failin saptanması Güvence Hesabı’na halefiyet hakkı kullanma imkânı sağlar.

Kasko teminat kapsamı

Kasko sigortası; aracın çarpması, çarpılması, yanması, çalınması veya kısmi zararı gibi riskleri poliçe kapsamında teminat altına alır. Geniş kasko paketleri; yurt dışı kullanımı, yedek araç hizmeti, hukuki koruma, çekici hizmeti ve cam kırığı gibi ek teminatları içerebilir. Kasko Genel Şartları; kapsam dışı hâller arasında alkollü araç kullanımı, uyuşturucu etkisinde sürüş, ehliyetsiz kullanım, yarış veya denemeler ile savaş gibi hâlleri sayar. Bu istisnalar poliçenin özel şartlarıyla birlikte yorumlanmalıdır.

Hasar ihbarı ve eksper süreci

Kaza sonrası sigorta ettirenin hasarı öğrendiği tarihten itibaren makul süre içinde sigortacıya ihbar etmesi gerekir. İhbar üzerine sigortacı veya atadığı bağımsız eksper; hasarın keşfi, belgelenmesi ve tamir maliyetinin hesaplanması amacıyla inceleme yapar. 5684 sayılı Kanun’un 22. maddesi eksperlerin bağımsız meslek icra ettiğini vurgular; sigortacı veya sigortalının baskısı altında düzenlenen eksper raporları güvenilirliğini kaybeder.

Tazminat talebi ve ret nedenleri

Sigortacı; eksper raporuna, poliçe kapsamına ve beyan yükümlülüğüne uyum değerlendirmesine göre tazminat öder veya kısmen-tamamen reddeder. Ret sebepleri arasında; kapsam dışı riziko (alkol, uyuşturucu, ehliyetsiz kullanım), yanlış beyan, ihbar gecikmesi veya poliçenin primsizlik nedeniyle askıda kalması sayılabilir. Ret halinde sigortalının ilk yapacağı iş yazılı ret gerekçesini talep etmek; ardından Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkemeye başvurmaktır.

Pert (tam hasar) ve onarım tercihi

Kasko hasar değerlendirmesinde aracın tamir maliyetinin rayiç değerinin belirli bir oranını aşması (uygulamada yüzde yetmiş beş eşiği) halinde “pert-toplam hasar” durumu ortaya çıkar. Pert halinde sigortacı; aracın rayiç değerini öder ve sovtaj (hurdaya ayrılacak enkaz) hakkı sigortacıya geçer. Sigortalı, dilerse pert anlaşmasına karşı çıkarak kendi aracını hurda olarak saklamayı tercih edebilir; ancak bu durumda ödenen tazminattan sovtaj bedeli düşülür. 2026 yılında elektrikli araçlarda batarya hasarı ayrı bir değerlendirme kalemi olarak öne çıkmakta; batarya onarımı yerine değişim gerektiren durumlar pert eşiğini hızla tetiklemektedir.

Değer kaybı ve kullanım kaybı teminatı

Trafik kazası sonrası aracın ikinci el piyasada yaşadığı değer kaybı ve tamir süresi boyunca kullanılamamasından kaynaklanan kullanım kaybı tazminatı, zorunlu trafik sigortasının teminat kapsamında değerlendirilir. Sigorta Tahkim Komisyonu’na yapılan başvurularda bu kalemlerin ayrı ayrı hesaplanması talep edilmelidir. Değer kaybı hesabında yaş, kilometre, hasar ağırlığı ve piyasa değerleri birlikte dikkate alınır; kullanım kaybı ise tamirin makul süresi içinde kiralanabilecek eşdeğer bir araç için piyasadaki kira bedeli üzerinden hesaplanır.

Hayat ve Ferdi Kaza Sigortası

Can sigortaları; kişinin yaşamını ve bedeni bütünlüğünü konu alan sigortalardır. Hayat sigortaları riskli (vefat) ve birikimli olmak üzere iki ana grupta toplanır. Ferdi kaza sigortası ise kazaya bağlı vefat ve sürekli sakatlık risklerini teminat altına alır. 2026 yılı itibarıyla hayat sigortalarında dijital onay süreçleri, genetik tarama uyarılarına ilişkin etik kurallar ve sağlık beyanında şeffaflık konuları ön plana çıkmıştır.

Hayat sigortası türleri

Vefat teminatlı riskli hayat sigortası; yalnızca sigortalının belirli süre içinde vefatı halinde ödeme yapar. Birikimli hayat sigortası ise hem vefat teminatı hem de vade sonunda birikim ödemesi içerir. Yatırım fonu bağlantılı (“unit-linked”) hayat sigortaları, bireysel emeklilik sistemi ile rekabet eden yapılarıyla uzun vadeli birikim aracı işlevi görür. 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu kapsamındaki devlet katkısı hayat sigortalarında bulunmaz; bu ayrım seçim kriterlerinde önemlidir.

Ferdi kaza sigortası

Ferdi kaza sigortası; ani, dıştan gelen ve iradi olmayan bir olay sonucu sigortalının yaralanması, sakatlanması veya vefatı hallerini teminat altına alır. Sigortalının meslek grubu; yüksek riskli işlerde (inşaat, madencilik) prim artışına veya kapsam daraltmasına neden olur. Genel şartlar ışığında; sigortalının kasten yaptığı eylemler, intihar girişimi (belirli sürelerde), alkol-uyuşturucu etkisinde kaza ve yüksek risk sporları istisna olarak yer alır.

Zorunlu koltuk ferdi kaza sigortası

Şehirlerarası yolcu taşımacılığı yapan taşıtlar için 2918 sayılı Kanun ve Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası Genel Şartları uyarınca yolcu başına teminat sağlayan zorunlu bir poliçe düzenlenir. Yolcunun hayatını kaybetmesi veya sürekli sakatlanması halinde; ayrıca tedavi giderleri bakımından poliçe kapsamında ödeme yapılır. Bu poliçeden talep hakkı, zorunlu trafik sigortasından bağımsızdır; yolcular iki ayrı poliçeden birikimli tazminat alabilir.

Lehdar tayini ve değişikliği

Can sigortalarında sigorta ettiren, lehdarı serbestçe tayin edebilir ve değiştirebilir. TTK 1495 uyarınca lehdar, sigorta ettirenin veya sigortalının rızası olmaksızın değiştirilemediği haller özel olarak kararlaştırılmışsa geçerlidir. Miras hukuku açısından lehdara yapılan ödeme mirasa dahil olmaz; ancak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun tenkis ve iade hükümleri saklıdır.

İntihar istisnası ve bekleme süresi

Hayat sigortası genel şartları, sözleşmenin yürürlüğe girmesinden itibaren belirli bir bekleme süresi içinde (uygulamada 3 yıl) meydana gelen intihar olaylarında vefat tazminatını ödemeyi reddeder. Bu süre geçtikten sonra ise intihar teminat kapsamına girebilir. Sigortacının bu istisnayı ileri sürebilmesi için intihar olgusunun tıbbi veya adli delille ispat edilmesi gereklidir; tereddüt halinde sigortalı lehine yorum ilkesi işletilir.

Sağlık beyanı ve önceden var olan hastalıklar

Hayat sigortası başvurusunda sağlık beyanı eksiksiz ve doğru doldurulmalıdır. Sigortacı, başvuru sırasında beyan edilmeyen önceden mevcut hastalığın vefata yol açması durumunda TTK 1439 kapsamında tazminatı reddedebilir veya azaltılmış olarak ödeyebilir. Ancak beyan formundaki açık olmayan sorular, sigortalı lehine yorumlanır. 2026 yılında dijital başvuru formlarında “evet/hayır” kutularının anlaşılır olmadığı durumlarda lehe yorum ilkesi mahkemelerde giderek daha fazla uygulanmaktadır.

Sağlık ve Tamamlayıcı Sağlık Sigortası

Sağlık sigortaları; özel sağlık sigortası ve tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS) olarak ikiye ayrılır. Özel sağlık sigortası; anlaşmalı kurumlarda doğrudan ödeme yaparak yatarak ve ayakta tedavi maliyetlerini karşılar. Tamamlayıcı sağlık sigortası ise Sosyal Güvenlik Kurumu ile anlaşmalı özel sağlık kuruluşlarında hastanın ek olarak ödemesi gereken fark ücretini teminat altına alır. 2026 yılında TSS ürünleri genç nüfus ve KOBİ çalışan paketleri ile yaygınlaşmıştır.

Kapsam ve yıllık limitler

Sağlık poliçelerinde yıllık teminat limiti, bölüm bazlı alt limitler (doğum, fizik tedavi, psikiyatri) ve özel hastane ağına ilişkin ayrımlar bulunur. Özellikle büyük hastane gruplarının bazı anlaşmalarında kanser tedavisi, açık kalp cerrahisi ve yoğun bakım gibi kalemlerde alt limit uygulaması özel şartlara yerleştirilir. Poliçe alırken bu limitlerin farkında olmak, hasar anında beklenmeyen masraflardan korunmanın anahtarıdır.

Mevcut rahatsızlık ve bekleme süresi

Sigortacı, sigortalının başvuru sırasında beyan ettiği ya da bilinen kronik hastalıklarını poliçe kapsamı dışında tutabilir. Sigortalı, rahatsızlığını bilmediğini kanıtlasa bile sigortacı tıbbi kayıtlar üzerinden ret gerekçesi oluşturabilir. TTK 1435 çerçevesinde bu ret yalnızca kasıt veya ağır kusur kanıtlanırsa geçerlidir. Aksi takdirde sigortalı, ret kararına karşı Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye başvurabilir.

Doğrudan ödeme (provizyon) ve ret

Özel sağlık sigortalarında anlaşmalı hastane, sigortalı için sigortacıya provizyon talebi gönderir. Sigortacı provizyonu onaylayıp doğrudan ödeme yapabildiği gibi reddedebilir. Ret kararı hem hastaneye hem sigortalıya bildirilir ve gerekçelendirilir. Gerekçe yetersiz veya genel şartlara aykırı ise, sigortalı ret tutanağı ile birlikte eksper, tıbbi bilirkişi raporu ve tedavi belgeleri eşliğinde itiraz sürecine başlayabilir.

Tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS)

TSS; SGK’nın genel sağlık sigortası kapsamında ödenen tutar ile özel hastanenin talep ettiği fark arasındaki farkı karşılar. Sigortalı; özel hastaneye başvururken öncelikle SGK katkısının uygulanacağını, farkın TSS kapsamında karşılanacağını hatırlamalıdır. TSS poliçesinin alındığı tarihteki sağlık beyanı esastır; sonradan ortaya çıkan kronik hastalıklar poliçe yenileme döneminde kapsam dışına alınabilir.

Poliçe yenileme ve ömür boyu yenileme garantisi

Uzun süreli özel sağlık sigortalarının en kritik özelliklerinden biri “ömür boyu yenileme güvencesi” (ÖBYG) sıfatıdır. ÖBYG kazanılmış olan sigortalılar, ilerleyen yıllarda kronik hastalık geliştirseler bile sigortacı tarafından poliçe yenilemesi reddedilemez. Bu hakkın kazanılma koşulları; belirli sayıda yıl boyunca kesintisiz sigortalılık ve hasar prim oranı eşiğinin altında kalmak olarak poliçe özel şartlarında düzenlenir. ÖBYG hakkı kazanılmış sigortalılarda şirket değişikliği, hakkı kaybetme sonucunu doğurabileceğinden büyük dikkat gerektirir.

Provizyon süresi ve itiraz yolu

Acil olmayan planlı tedavilerde sigortacı, anlaşmalı hastaneden gelen provizyon talebini makul sürede (genellikle 24-72 saat) değerlendirmelidir. Provizyon reddi yazılı gerekçe ile sigortalıya iletilir. Sigortalı; ret gerekçesindeki hususlara tıbbi bilirkişi raporu ve poliçe özel şartları karşılaştırmasıyla itiraz edebilir. Acil tedavilerde sigortacı, sağlık durumunun gerektirdiği müdahalenin yapılmasını engelleyemez; sonradan değerlendirme yaparak fark kalemini sigortalıya rücu edebilir.

Mal ve Ev Sigortası

Mal sigortaları; konut, iş yeri ve emtiayı hırsızlık, yangın, doğal afet ve su baskını gibi riskler bakımından teminat altına alır. 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu ile kurulan Zorunlu Deprem Sigortası (DASK), deprem rizikosunu zorunlu biçimde teminat altına alır. 2026 yılında iklim değişikliği kaynaklı sel ve fırtına hasarlarının artması; tamamlayıcı konut paketlerine olan talebi belirgin şekilde yükseltmiştir.

DASK — Zorunlu Deprem Sigortası

6305 sayılı Kanun uyarınca DASK; tapu işlemleri, abonelik sözleşmeleri ve sigortalama işlemleri için aranan zorunlu poliçedir. DASK; binanın yapı tarzına göre belirlenen azami teminat bedelini aşmamak kaydıyla deprem ve depremden kaynaklanan yangın, infilak, yer kayması gibi zararları karşılar. DASK teminat bedeli üzerindeki zararlar ise konut paket sigortası ile ayrıca karşılanmalıdır. DASK sigortasının olmaması tapu devrini doğrudan engellemese de ilgili işlemlerde idari para cezası yaptırımı uygulanır.

DASK kapsamı dışındaki yapı türleri

DASK kapsamına alınmayan yapılar arasında kamuya ait konutlar, köy nüfusuna kayıtlı ve köy yerleşik alanlarında yapılan binalar, tamamı ticari amaçla kullanılan binalar ve 6305 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce inşa edilmiş mevzuata aykırı bulunan yapılar sayılabilir. Bu tür yapıların deprem teminatı için ihtiyari deprem sigortası yaptırılması gerekir. 2026 yılında kentsel dönüşüm süreçlerinde yıkılacak binalar için DASK süre güvencesi; geçiş döneminde hak kaybı yaşanmaması için pek çok sigortacı tarafından kısa süreli alternatif ürünler ile desteklenmektedir.

Konut paket sigortası

Konut paket sigortası; yangın, su baskını, hırsızlık, cam kırılması, komşuya verilen zarar, fırtına ve kar ağırlığı gibi geniş bir teminat setini tek poliçe altında toplar. Özel şartlar içinde sigortalının evde olmadığı süre, kısa süreli kiralamalar (Airbnb tipi) ve kiracılı kullanım hâlleri için ek değerlendirme yapılır. Eşya için “yeni değer” veya “eski değer” teminatı seçimi, hasar anında ödemeyi doğrudan etkiler.

İş yeri paket ve kâr kaybı teminatı

İş yeri paket sigortaları; yapı ve demirbaşın yanı sıra “iş durması (kâr kaybı) teminatı” gibi ekstra modülleri içerebilir. Yangın veya sel nedeniyle iş yerinin kapalı kaldığı süre boyunca mahrum kalınan kârın hesaplanması; son üç dönem bilanço rasyoları, dönemselliğin etkileri ve sabit giderler üzerinden yapılır. Bu teminatın anlamlı olabilmesi için poliçe alımında gerçekçi gelir beyanı ve güncel bilanço dokümanları sigortacıya sağlanmalıdır; aksi halde eksik sigorta kuralı devreye girer.

Hasar tespiti ve ispat belgeleri

Hasar ihbarı sonrası sigortalı; hasar listesini, fotoğraf ve videoları, alış faturalarını, servis raporlarını ve itfaiye veya polis tutanağını dosyaya eklemelidir. DASK dosyalarında Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) hasar tespit raporları da temel delil arasındadır. Eksik belgeyle açılan hasar dosyaları, sigortacı tarafından bekletilmekte ve bu durum tazminatın gecikmesine yol açmaktadır.

Emtia ve nakliyat sigortası

Depolarda bulunan ticari emtianın hırsızlık, yangın veya hasar risklerine karşı emtia sigortası; taşıma sırasındaki hasar riski için ise nakliyat sigortası (kara, deniz, hava) farklı poliçelerle düzenlenir. TTK 1456 ve Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları; depo-depo, liman-liman veya istasyon-istasyon klozları çerçevesinde teminat başlangıç ve bitiş anını ayrıntılı biçimde tanımlar. Sigorta bedeli genellikle malın fatura değeri üzerine yüzde on-yirmi kâr marjı eklenerek belirlenir. Uluslararası taşımalarda Incoterms kuralları poliçenin teminat süresi ile uyumlu olmalı; aksi halde taşıma sürecinin belirli bir kısmında teminatsızlık yaşanabilir.

Ret halinde itiraz yolu

Sigortacının ret kararı yazılı ve gerekçeli olmalıdır. Sigortalı, öncelikle şirketin müşteri hizmetleri kanalıyla itiraz eder. Sonuç alınmazsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye başvurulur. DASK dosyalarında ise Doğal Afet Sigortaları Kurumu’na yapılan itiraz sonrası yine yargı yolu açıktır. Dosyanın erken aşamada eksiksiz hazırlanması, ret kararının kaldırılması ihtimalini belirgin şekilde artırır.

Muafiyet ve eksik sigorta

Konut paket sigortalarında ve iş yeri sigortalarında muafiyet; her hasar için sigortalının kendi karşılaması gereken tutarı ifade eder. Eksik sigorta ise poliçe bedelinin, teminat konusu malın gerçek değerinin altında belirlendiği durumu anlatır. TTK 1462 uyarınca eksik sigortalı olan sigortalıya, hasarın gerçek değer ile sigorta bedeli arasındaki orana göre eksiltilmiş tazminat ödenir. Örneğin bir konutun gerçek değeri 5 milyon TL, poliçe bedeli 2,5 milyon TL ve hasar 1 milyon TL ise; sigortalıya ödenecek tutar 500 bin TL olarak hesaplanır. Bu kural uygulamada en sık gözden kaçan hükümlerdendir.

Sorumluluk Sigortaları

Sorumluluk sigortaları; sigortalının hukuken sorumlu tutulabileceği üçüncü kişi zararlarını teminat altına alır. Hekim sorumluluk sigortası 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ile öngörülen mesleki mali sorumluluk sigortası üzerinden düzenlenir. Mali müşavir, mimar, mühendis ve avukat gibi meslek gruplarında da özel kanun atıfları bulunmaktadır. 2026 yılında mesleki sorumluluk sigortalarının dijital platform aracılığıyla düzenlenmesi, sektör hacmini belirgin şekilde büyütmüştür.

Mesleki sorumluluk sigortası

Hekimler bakımından 1219 sayılı Kanun’un ek 12. maddesi, özel sağlık kuruluşlarında çalışan hekimlerin mesleki mali sorumluluk sigortası yaptırmasını zorunlu kılmıştır. Kamu sağlık kuruluşlarında çalışan hekimlerin sigortası devlet tarafından karşılanır. Avukatlar için zorunlu meslek sigortası bulunmamakla birlikte 1136 sayılı Avukatlık Kanunu kapsamında ihtiyari sigortalar yaygındır. Mimar ve mühendislerde ise imza yetkisine ilişkin mevzuat uyarınca özel risk paketleri düzenlenir.

Malpraktis davalarında sigortanın rolü

Malpraktis (tıbbi kötü uygulama) iddiasıyla hastanın açtığı tazminat davasında hekim; mesleki mali sorumluluk sigortası kapsamında hem savunma giderlerini hem de mahkemece hükmedilecek tazminatı poliçe limiti içinde karşılatabilir. Hekim tarafından yapılan savunma ile sigortacı tarafından sağlanan hukuki destek arasında çıkar çatışması doğması halinde, poliçe özel şartları çerçevesinde sigortacı ek avukat atanmasını kabul edebilir. 2026 yılında Sağlık Bakanlığı bünyesindeki Mesleki Sorumluluk Sigortası Havuzu, küçük ölçekli özel sağlık kuruluşlarında çalışan hekimler için havuz poliçesi imkânı sunmaya devam etmektedir.

İşveren sorumluluk sigortası

İşveren mali sorumluluk sigortası; iş kazaları sebebiyle işverenin çalışana karşı hukuki sorumluluğundan doğan tazminat taleplerini teminat altına alır. Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından çalışana ödenen tutarların SGK tarafından işverene rücu edilmesi halinde de bu sigorta devreye girebilir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 21. maddesi, iş kazasından doğan rücu hakkının koşullarını düzenler.

Üçüncü şahıs mali sorumluluk

İnşaat, işletme, organizasyon ve ürün üretimi gibi alanlarda üçüncü şahıs mali sorumluluk sigortası; sigortalının faaliyetinden kaynaklanan bedeni ve maddi zararları teminat altına alır. İnşaat sözleşmelerinde bu sigortanın zorunlu kılınması, sözleşmesel bir şart olarak uygulamada sıkça görülür. Ürün sorumluluğu sigortası ise üretilen ürünün kusurlu olmasından kaynaklanan tüketici zararlarını 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile birlikte değerlendirmeyi gerektirir.

Teminat sınırları ve muafiyet

Sorumluluk sigortalarında teminat bedeli, olay başına ve yıllık toplam olarak iki katmanlı belirlenir. Poliçede yer alan muafiyet tutarları; her hasar için sigortalının kendi karşılaması gereken kısım olarak hukuki önem taşır. Birden fazla zarar gören kişiye yapılan ödemelerin toplamı poliçe limitini aşarsa, sigortacının sorumluluğu limit ile sınırlı kalır ve artan kısım sigortalının şahsi sorumluluk alanında doğar.

Yönetici sorumluluk (D&O) sigortaları

Şirket yönetim kurulu üyeleri ve üst düzey yöneticilerinin karar ve eylemlerinden doğan üçüncü kişi ve pay sahibi zararlarını teminat altına alan D&O (Directors & Officers) poliçeleri, 2026 yılında özellikle halka açık şirketlerde yaygınlaşmıştır. D&O; yöneticinin TTK 553 çerçevesindeki sorumluluğuna ilişkin davaları ve soruşturma giderlerini belirli limitler içinde karşılar. Kasıt ve bilinçli suç eylemleri teminat dışıdır; ancak savunma giderleri kesin ceza mahkûmiyetine kadar karşılanabilir.

Siber sigortalar ve veri ihlali teminatları

Dijital operasyonları yoğun olan işletmeler için siber sigortalar; veri ihlali, fidye yazılım saldırısı, iş kesintisi ve KVKK ihlaline bağlı tazminat taleplerini teminat altına alır. 6698 sayılı KVKK çerçevesindeki idari para cezaları genellikle sigorta teminatı dışında bırakılırken, üçüncü kişi talepleri ve kriz yönetim giderleri (halkla ilişkiler, hukuki danışmanlık, olay müdahalesi) çoğu poliçede teminat kapsamındadır. Poliçe alımında şirket ağ güvenliği denetim raporu, olay müdahale planı ve veri envanteri hazır olmalıdır.

İhracat kredi sigortası

Yurt dışı satış yapan firmaların alacak tahsilat riskini teminat altına alan ihracat kredi sigortası; özel sigortacılar ve Türk Eximbank tarafından sunulmaktadır. Alıcının mali durum bozukluğu, politik riskler ve ülke riskleri kapsam dahilindedir. 2026 yılında jeopolitik kırılganlıkların artmasıyla birlikte özellikle Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Doğu Avrupa hatlarına mal satan firmalar, politik risk teminatına daha sık başvurur hale gelmiştir. Hasar başvurusu için alıcının ödememe bildiriminin belgelenmesi ve makul sürede bildirim yükümlülüğüne uyulmuş olması gerekir.

Sigorta Tahkim Komisyonu (STK) Başvurusu

Sigorta Tahkim Komisyonu; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 30. maddesi çerçevesinde kurulmuş, sigortalılar ile sigortacılar arasındaki uyuşmazlıkların hızlı ve uygun maliyetli bir biçimde çözülmesini hedefleyen tahkim merkezidir. Mahkemeye nazaran kısa süre içinde sonuçlanması ve özellikle küçük-orta tutarlı dosyalar için etkili bir alternatif sunması nedeniyle 2026 yılında tercih edilen başvuru yolu haline gelmiştir.

Başvuru koşulları

STK’ya başvurabilmek için öncelikle sigortacıya yazılı başvuru yapılmış ve yazılı red veya 15 iş günü (trafik sigortası bakımından) içinde cevap verilmemiş olmalıdır. Zorunlu sigortalar (trafik, DASK, zorunlu koltuk, otobüs ferdi kaza gibi) üyelik olmaksızın STK yetkisindedir. İhtiyari sigortalarda ise sigortacının STK’ya üye olması koşulu aranır; çoğu büyük ölçekli sigortacı üyedir.

Hakem heyeti ve karar süresi

Başvurular, Komisyon tarafından görevlendirilen sigorta hakemleri tarafından incelenir. Tek hakem ya da heyet (en az üç hakem) şeklinde görevlendirme yapılabilir. Dosyanın hakeme tevdiinden itibaren dört ay içinde karar verilmesi gerekir; gerekçeli karar yazılır ve taraflara tebliğ edilir. Mahkeme yargılamasına kıyasla çok daha hızlı bir takvim işler.

İtiraz ve kesinleşme

5684 sayılı Kanun’un 30. maddesi çerçevesinde hakem kararlarına karşı itiraz yolu; belirli tutarın üzerindeki dosyalar için (her yıl güncellenen eşik) Komisyon bünyesindeki itiraz hakem heyetine yapılabilir. İtirazın sonuçlanmasının ardından kanun yolları; HMK ve tahkim hükümleri çerçevesinde sınırlı denetimle istinaf ve temyiz aşamalarına açık olabilir. Küçük miktarlı dosyalarda hakem kararı kesinleşerek icra takibinin konusu olur.

Başvuru masrafları ve avukatlık ücreti

STK başvurusunda ödenen maktu ve nispi harçlar, mahkeme harçlarına kıyasla daha düşüktür. Başvurunun kısmen veya tamamen kabulü halinde ödenen harçlar, sigortacıdan tahsil edilebilir. Avukat ücreti; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi üzerinden kabul edilen tutar üzerinden belirlenir. Küçük tutarlı dosyalarda tarife alt sınırı uygulanır; büyük dosyalarda nispi hesaplama yapılır.

Delil sunumu ve hızlı karar avantajı

Tahkim başvurusunda; poliçe aslı, hasar belgeleri, eksper raporları, fotoğraf-video kayıtları, banka ödeme dekontları ve sigortacıdan alınan yazılı cevap birlikte sunulmalıdır. Delillerin eksiksiz sunulması, hakem heyetinin ek delil talebini azaltır ve karar süresini kısaltır. Pratikte STK başvuruları; hasar tespitinin net olduğu ve belgelerin eksiksiz olduğu dosyalarda 2-4 ay içinde sonuçlandırılmakta, benzer dosyalar için mahkeme süreleri 18-24 ayı bulabilmektedir. Bu fark, sigortalının nakit akışı açısından kritik olabilmektedir.

Yetki kapsamı ve istisnalar

Sigorta Tahkim Komisyonu her sigorta uyuşmazlığını kabul etmez. Hayat sigortaları, Bireysel Emeklilik Sistemi uyuşmazlıkları ve zorunlu sorumluluk sigortaları dışındaki ihtiyari poliçelerde sigortacının Komisyon’a üye olması aranır. Ayrıca hakemin tazminat konusunda sınırsız karar verme yetkisi bulunmaz; bazı durumlarda konu; ihtiyari tahkime tabi tutulur veya hiç dava açılamaz. Başvuru öncesinde sigortacının STK üyeliğinin ve uyuşmazlık konusunun yetki kapsamında olup olmadığının Komisyon web sitesi üzerinden sorgulanması, süreç kaybını önler.

Sigorta Eksper Raporu ve İtiraz

Sigorta eksperi; hasarın tespiti ve değerlendirilmesi konusunda mesleki yetkinliğe sahip, 5684 sayılı Kanun’un 22. maddesine göre atanmış, bağımsız sıfatıyla hareket eden kişidir. Eksper raporu, hem sigortacının hem sigortalının haklarının korunması bakımından belirleyicidir. Bu nedenle eksper raporuna yapılan itirazın usul ve esas bakımından doğru yürütülmesi büyük önem taşır.

Eksperin atanması

Eksper; genellikle sigortacı tarafından atanır; ancak sigortalının atanan ekspere itiraz hakkı vardır. İtiraz halinde sigortalı, SEDDK tarafından yetkilendirilmiş eksperler listesinden yeni bir eksper önerilmesini talep edebilir. Bağımsız eksper atanmasının sağlanması; hasar tutarının objektif biçimde belirlenmesinde kritik önemdedir.

Karşı eksper talebi ve hakem bilirkişi

Sigortalı; sigortacının eksper raporuna katılmadığını belirterek kendi atayacağı ekspere rapor hazırlatabilir. Karşı eksper raporu ile sigortacı eksper raporu arasında uzlaşma sağlanamazsa “hakem bilirkişi” süreci işletilir. Hakem bilirkişinin raporu, taraflar arasında bağlayıcı nitelik kazanabilir; ancak sigortacı tarafından da dahil olunan bir karar ise sigortalı aleyhine olumsuzluk bu raporla netleşir.

Mahkeme ve STK aşamasında bilirkişi

Sigorta Tahkim Komisyonu ve ticaret mahkemeleri, eksper raporunu delil olarak değerlendirir; ancak bağlayıcı kabul etmez. Mahkeme/STK kendi bilirkişisini atayabilir. Bilirkişi raporundaki hesaplama hatası veya yanlış değerlendirmeye karşı taraflar itiraz edebilir; ek rapor veya yeni bilirkişi heyeti istenebilir. HMK 281 bilirkişi raporuna itiraz süresinin iki hafta olduğunu düzenler.

Çelişkili raporların çözümü

Aynı olayda eksper, karşı eksper, hakem bilirkişi ve mahkeme bilirkişisi arasında çelişki yaşanabilir. Bu durumda mahkeme, çelişkileri giderecek şekilde yeni bir bilirkişi heyeti oluşturabilir. Çelişkili raporlar, mahkemeyi dosyanın özüne daha dikkatli bakmaya yöneltmekte; özellikle ağır hasarlı taşıt davalarında tamir/pert değerlendirmesi bakımından karar üzerinde belirleyici olmaktadır.

Eksperin hukuki sorumluluğu

Eksperlerin, yaptıkları tespit ve değerlendirmelerde özen yükümlülüğünü ihlal ederek taraflara zarar vermeleri halinde kusur sorumluluğu doğar. 5684 sayılı Kanun’un 22. maddesi eksperlerin bağımsız sıfatıyla hareket etmesini zorunlu kılar. Eksperin hatalı raporunun sigortacı veya sigortalı aleyhine ekonomik kayba yol açtığı durumlarda, kusurlu ekspere karşı tazminat davası açılabilir. SEDDK disiplin yaptırımı olarak ekspere faaliyet durdurma ve ruhsat iptali kararları uygulayabilir.

Sigorta Şirketinin Rücu Hakkı

Rücu hakkı; sigortacının ödediği tazminatı belirli koşullarda gerçek sorumludan geri alabilme hakkıdır. TTK 1472 ve ilgili branş genel şartları, rücu hakkının kapsamını ve sınırlarını belirler. Alkollü veya uyuşturucu etkisinde araç kullanımı, ehliyetsiz sürüş ve aracın çalınmasında ihmal gibi hallerde sigortalıya rücu edilebilir.

Rücu hukuki dayanağı

TTK 1472 zarar sigortalarında halefiyet ilkesini benimser: Sigortacı, sigortalıya ödediği tazminat tutarı kadarıyla sigortalının üçüncü kişilere karşı haklarına halef olur. Zorunlu trafik sigortasında ise genel şartlar, sigortalının (sürücünün) davranışına bağlı rücu halleri arasında alkollü araç kullanımı, uyuşturucu etkisinde sürüş, ehliyetsiz kullanım, aracın çalınmasını bilerek kolaylaştırma ve taşıma sınırının aşılması gibi halleri sayar.

Alkol, uyuşturucu ve ehliyetsiz sürüş

Trafik kazasında sürücünün kan alkol düzeyinin yasal sınırı aşması, uyuşturucu maddelerin tespiti veya ehliyetsiz sürüş halinde sigortacı, üçüncü kişiye ödediği tazminatı sigortalıdan rücu yoluyla isteyebilir. Ancak bu istem için sigortacı; alkol/ehliyetsizlik ile kazanın oluşumu arasında illiyet bağını somut delillerle ortaya koymak zorundadır. Yargı kararlarında illiyet bağının bulunmadığı dosyalarda rücu talebi reddedilmektedir.

Hız sınırı, taşıma sınırı ve kaçma

Zorunlu trafik sigortası genel şartları rücu halleri arasında; aracın taşıma sınırının üstünde yük veya yolcu taşınması, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçta yolcu taşınması ve kazadan sonra sigortalının olay yerinden kaçması gibi hâlleri de sayar. Bu sebeplerin sigortalıya yüklenmesi; yine illiyet bağı kuralıyla değerlendirilir. Örneğin taşıma sınırının aşılmış olmasına rağmen bu fazlalığın kazanın oluşumuna katkısı kanıtlanamadığında, rücu miktarı oransal olarak azaltılır veya talep tamamen reddedilir.

İspat yükü ve illiyet bağı

Rücu davasında ispat yükü sigortacıya aittir. Kan alkol raporu, ehliyet sorgu kaydı, polis tutanağı, tanık beyanları ve kamera görüntüleri temel delil kaynaklarıdır. İlliyet bağının bulunmadığı durumlar (örneğin karşı sürücünün kusuru kazanın münhasır sebebidir) sigortalı lehine savunma alanı oluşturur. Bu nedenle rücu davası ile karşı karşıya kalınan dosyalarda teknik delillerin erken toplanması kritik önem taşır.

Rücu davasında etkili savunma unsurları

Rücu davasına muhatap olan sigortalı için etkili savunma unsurları şöyle sıralanabilir: (i) kan alkol ölçümünün kalibrasyon ve usul kurallarına uygun yapılıp yapılmadığının denetlenmesi, (ii) ehliyetsizlik iddiasında ehliyet sorgusunun güncel tarihli olup olmadığının kontrolü, (iii) kaza anındaki hız, sürüş şeridi ve müdahale süresinin bilirkişi raporuyla belgelenmesi, (iv) sigortacının ödediği tazminat tutarının gerçek zarar miktarını aşıp aşmadığının incelenmesi. Bu dört unsurdan biri bile sigortacı aleyhine sonuç verdiğinde, rücu talebinin kısmen veya tamamen reddi gündeme gelebilir. Zorunlu trafik sigortası genel şartlarının B.6 maddesi kapsamındaki rücu halleri arasında ince bir ayrım yapılarak, sigortalının lehine en güçlü savunmanın hangi hüküm çerçevesinde kurulabileceği belirlenir.

Rücu davalarında zamanaşımı

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.6 maddesi ve 2918 sayılı Kanun 109. madde rücu davalarında iki yıllık zamanaşımı; olayın ödemeyi gerektirdiği anda başlar. Ceza kanununu ilgilendiren hâllerde ceza zamanaşımı süresi uygulanır ve süre uzayabilir. Zamanaşımının işlemeye başladığı anın doğru tespit edilmesi, savunma açısından belirleyicidir.

Halefiyet ve üçüncü kişiye rücu

TTK 1472 halefiyet hakkı; sigortacının ödediği tazminat kadarıyla sigortalının hakları yerine geçmesini sağlar. Bu sayede sigortacı, hasara sebep olan üçüncü kişiye (örneğin yangın hasarına yol açan komşu müteahhit firmaya) karşı rücu davası açabilir. Halefiyet davalarında sigortacı; tazminat belgesi, ödeme dekontu ve poliçeyi temel delil olarak sunar. Üçüncü kişinin kusur durumu ve olayın hukuki niteliği, tazminatın tamamen veya kısmen geri alınabileceğini belirler.

Sigorta Dolandırıcılığı — TCK 158

Sigorta dolandırıcılığı; sigortacıyı aldatarak gerçeğe aykırı hasar bildirimi yapmak, planlanmış kazalar düzenlemek veya sahte evrak ile tazminat almak gibi fiiller biçiminde ortaya çıkar. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 158. maddesinin birinci fıkrasının (k) bendi; sigorta sözleşmesi bakımından düzenlenen sahte evrak veya zarar belgeleri ile yapılan dolandırıcılığı nitelikli dolandırıcılık olarak tanımlar ve ağır yaptırım öngörür.

Suçun unsurları

TCK 158’in ilgili bendi kapsamındaki nitelikli dolandırıcılığın oluşması için; bir sigorta sözleşmesinin varlığı, sigortacıyı aldatmaya yönelik hileli davranış, bu davranış neticesinde sigortacının zarara uğraması ve failin bu zarar karşılığında haksız bir menfaat sağlaması gerekir. Suçun manevi unsuru kasttır. Uygulamada kasıt; kaza senaryosunun önceden kurgulanması, sahte trafik tutanağı, sahte sağlık raporu ve kurgusal tanık beyanlarıyla ispat edilir.

Cezai yaptırım aralığı

TCK 158 ikinci fıkrası nitelikli dolandırıcılık için üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası öngörür. Sigorta dolandırıcılığının örgütlü olarak işlenmesi durumunda Türk Ceza Kanunu’nun 220. maddesi kapsamındaki suç örgütü hükümleri de dosyaya dahil edilir. Ayrıca haksız edinim 5237 sayılı Kanun’un müsadere hükümleri çerçevesinde sigorta dolandırıcılığı iadesine konu edilir.

Sahte hasar ve kurgulu kaza

Sahte hasar dosyaları; hasarın gerçekten meydana gelmediği halde fatura, ekspertiz raporu ve tutanak ile varmış gibi gösterilmesi şeklinde ortaya çıkar. Kurgulu (önceden planlanmış) kaza ise araçların kasıtlı olarak çarpıştırılması veya çarpmış gibi sahnelenmesi ile ilgili bir dolandırıcılık türüdür. Sigortacıların anti-fraud birimleri; telematik verileri, kamera görüntülerini ve araç hasar pattern analizini birlikte kullanarak bu dosyaları tespit etmektedir.

Sigortalı ve dolandırıcı ayrımı

Gerçekten hasar yaşamış sigortalının ret kararına itirazı ile sigorta dolandırıcılığı suçlaması arasında net bir ayrım yapılmalıdır. Sigortacının dolandırıcılık şüphesini ileri sürmesi, sigortalıya karşı açılacak cezai dosyanın asgari delil eşiğine ulaşmadığında iftira veya haksız rekabet ihtimali doğurur. Sigortalı, kendisine yöneltilen suçlamalara karşı delil toplama ve savunma hakkını aktif biçimde kullanmalıdır.

Etkin pişmanlık ve uzlaşma

TCK 168 çerçevesinde dolandırıcılık suçunda etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak mümkündür. Fail; kovuşturma başlamadan önce, zararı aynen iade eder veya tazmin ederse verilecek cezanın yarısına kadar; kovuşturma başladıktan sonra ancak hüküm verilmeden önce iade ve tazmin ederse üçte birine kadar indirim uygulanır. Uzlaşma prosedürü ise CMK 253 çerçevesinde; dolandırıcılık suçu CMK 253/1 kapsamında uzlaşmaya tabi suçlardan olmasa da, görevsizlik veya tazminat ilişkili başka suçlar dosyaya eklendiğinde uzlaştırıcı atama süreci gündeme gelebilir.

Kurgusal Senaryo: Kasko Hasar Reddi

Aşağıdaki senaryo eğitim amaçlı kurgusaldır; gerçek bir dosyayla benzerlik tesadüfidir.

“Mert Tan” isimli sigortalı, Kartal’da çalışan bir yazılım geliştirici olarak orta segment bir aracını kasko poliçesiyle sigortalatmıştır. Aracını bir akşam iş yerinden ayrıldıktan sonra otopark girişinde park halindeyken başka bir sürücünün çarpması sonucu ağır hasarlı hale gelir. Mert, ertesi sabah sigortacıya ihbar yapar; karşı tarafın sürücüsüne ulaşılamadığından trafik tutanağı ile hasar dosyası açılır. Sigortacı eksper atar; eksper aracın hasarının geçmiş bir kaza ile uyumsuz izler taşıdığını öne sürerek raporda hasar tutarının yalnızca yüzde otuzunun poliçe teminat kapsamında olduğunu belirtir. Sigortacı bu doğrultuda kısmi ödeme yapar.

Mert, Alyar Hukuk & Danışmanlık ile ücretsiz ön görüşme planlar. Dosyanın incelenmesinde şu hususlar öne çıkar: (i) eksper raporunun geçmiş kaza iddiasına dayandırdığı izlerin karşı eksper raporuyla doğrulanmadığı, (ii) sigortalının araç yakın geçmişinde başka bir kaza kaydı bulunmadığı (SEDDK sorgulama), (iii) otopark güvenlik kamerasının olay anını kayıt altına aldığı. Büro, bağımsız eksper atanmasını talep eder; karşı eksper raporu hasarın tamamının teminat kapsamında olduğunu belirler. Sigortacı uzlaşma önerisini reddedince, dosya Sigorta Tahkim Komisyonu’na taşınır. Heyet; eksper raporları arasındaki çelişkiyi gidermek için atadığı bilirkişi heyetinden alınan raporla, hasarın büyük bölümünün mevcut kaza kaynaklı olduğuna hükmeder ve sigortacıyı ek tazminat ödemeye mahkûm eder.

Senaryonun dersleri şunlardır: Eksper raporunun ilk ret gerekçesi kabul edilerek dosyayı kapatmak sigortalı aleyhine ciddi bir kayba yol açabilir. Bağımsız eksper, kamera görüntüleri ve SEDDK kayıt sorgulaması gibi delillerin birlikte hazırlanması, hem Sigorta Tahkim Komisyonu hem de mahkeme aşamasında güçlü bir pozisyon yaratır. Hasar dosyasına ilk aşamada doğru müdahale, sonraki aşamalarda süreci kısaltmakta ve tazminat hacmini korumaktadır.

Senaryo ayrıca pratik bir kontrol listesi sunmaktadır. Hasar sonrası sigortalının kendisine yöneltebileceği sorular şunlardır: Olay yerinde ne kadar fotoğraf ve video alındı? Kamera görüntüleri talep edildi mi? Poliçenin özel şartlarında olay tipine ilişkin istisna bulunuyor mu? Eksper raporunun gerekçeleri teknik olarak tutarlı mı? Sigortacı yazılı ret gerekçesini sundu mu? Bu sorulara olumlu cevaplar, tahkim veya mahkeme başvurusunun gücünü doğrudan artırır. Alyar Hukuk büromuzdaki sigorta dosyalarında genel yaklaşım; ret kararını kabul etmeden önce bağımsız eksper raporu ile teknik tutarsızlıkları belgelemek ve SEDDK kayıt sorgusu ile olay geçmişini şeffaflaştırmak yönündedir. Bu teknoloji odaklı yaklaşım, dosyanın çözüm süresini belirgin şekilde kısaltmakta ve alınan tazminat miktarını korumaya katkı sağlamaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Sigorta şirketi hasarımı reddetti, ne yapabilirim?

Öncelikle sigortacıdan yazılı ret gerekçesini isteyin. Ardından poliçe, eksper raporu, kaza/hasar belgeleri ve ödeme talep yazısının birer kopyasını toplayın. Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurmak için sigortacıya yazılı başvuru yapılmış olmalı ve 15 iş günü içinde cevap alınmamış veya ret edilmiş olmalıdır. Alternatif olarak ticaret mahkemesinde dava açılabilir. Hangi yolun seçileceği dosyanın miktarına, kanıt setine ve süre beklentilerine göre belirlenir.

Sigorta Tahkim Komisyonu ücretsiz mi?

Komisyon başvuruları ücretsiz değildir; ancak başvuru harçları mahkeme harçlarına kıyasla belirgin şekilde düşüktür. Başvurunun kısmen veya tamamen kabulü halinde, ödenen harç ve avukat ücreti sigortacıdan tahsil edilir. Küçük tutarlı dosyalar için STK, hem hız hem maliyet açısından akla yatkın alternatiftir.

Kasko ile trafik sigortası arasındaki fark nedir?

Zorunlu trafik sigortası, aracın üçüncü kişilere verebileceği zararları teminat altına alır ve 2918 sayılı Kanun gereği zorunludur. Kasko ise aracın kendisine gelen zararları, hırsızlığı ve doğal afet gibi rizikoları kapsayan ihtiyari bir sigortadır. Yalnız trafik sigortanız varsa aracınızın kendi hasarı kapsam dışıdır; kasko olmadan aracınızda oluşan hasarlar kendi cebinizden karşılanır.

Alkollü kazada sigorta öder mi?

Zorunlu trafik sigortası; zarar gören üçüncü kişilere tazminatını öder. Ancak sigortacı, ödediği tazminatı alkollü veya uyuşturucu etkisindeki sürücüye rücu yoluyla talep eder. Kasko poliçesi ise genel şartlar gereği alkollü veya ehliyetsiz kullanımı teminat dışı bırakır; bu durumda kasko tazminatı alınamaz. Rücu davalarında sigortacının illiyet bağını somut delillerle ispatlaması gerektiği unutulmamalıdır.

DASK ödeme yapmazsa nereye başvurabilirim?

Doğal Afet Sigortaları Kurumu’nun ret kararına karşı öncelikle kuruma yazılı itiraz yapılır. Sonuç alınamazsa Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya asliye hukuk mahkemesine başvurulur. Hasar tespitinde AFAD raporları, itfaiye tutanakları, fotoğraf-video belgeleri ve bağımsız inşaat mühendisi raporları temel delil olarak sunulmalıdır.

Sağlık sigortası önceki rahatsızlığımı karşılamıyor, yasal mı?

Sigortacı; başvuru sırasında mevcut olan ve tarafınızca bilinen kronik hastalıkları poliçe kapsamı dışına alma hakkına sahiptir. Ancak rahatsızlığın öncesinde bilinmemesi ve tıbbi kayıtlarda da yer almaması halinde bu istisnanın uygulanması dar yorumlanır. TTK 1435 çerçevesinde ret, yalnızca beyan yükümlülüğünün kasten veya ağır kusurla ihlal edildiği kanıtlanırsa geçerlidir.

Sigortamın rücu hakkı nedir, bana yansır mı?

Sigortacının rücu hakkı; üçüncü kişiye ödediği tazminatı belirli hallerde sigortalıdan geri alma hakkıdır. Özellikle alkollü-uyuşturucu etkisinde sürüş, ehliyetsiz kullanım ve taşıma sınırının aşılması gibi ihlaller rücu ettirir. Rücu davası sigortalıya tebliğ edildiğinde illiyet bağı ve kusur oranı değerlendirmesi yaparak savunma hazırlamak, talep tutarını düşürmek açısından önemlidir.

Mesleki sorumluluk sigortası avukat için zorunlu mu?

Türkiye’de avukatlar için genel anlamda zorunlu mesleki sorumluluk sigortası öngörülmemiştir; ancak 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve baro iç düzenlemeleri çerçevesinde ihtiyari sigortalar yaygındır. Hekimler bakımından ise 1219 sayılı Kanun’un ek 12. maddesi özel sağlık kuruluşlarında çalışan hekimlere zorunluluk getirmiştir. Meslek gruplarının kendi özel kanunları bu zorunluluğu ayrı ayrı düzenleyebilir.

Hasar ihbarını geç yaptım, sigortam ödemez mi?

Hasar ihbarındaki gecikme, sigortacının hasarın tespitini güçleştirir ve teminatın azaltılması veya reddi ile sonuçlanabilir. Ancak TTK 1446 çerçevesinde gecikmenin sigortacının aleyhine bir sonuç doğurmadığı kanıtlanırsa (örneğin hasar belgelerinin mevcut olduğu, risk değerlendirmesinin etkilenmediği) tazminat tam veya kısmi olarak ödenir. Gecikme halinde yapılacak ilk iş; gecikme gerekçesinin yazılı olarak sigortacıya sunulmasıdır.

Eksper raporuna nasıl itiraz ederim?

İtiraz süreci için; sigortacıya yazılı talep gönderilir, bağımsız eksper atanması istenir, karşı eksper raporu hazırlatılır, hakem bilirkişi usulü veya STK/mahkeme bilirkişi atamaları kullanılır. Her aşamada belgeler ve fotoğraflarla birlikte raporun çelişki noktaları tek tek ortaya konulmalıdır. HMK 281 uyarınca mahkeme bilirkişi raporuna itiraz süresi iki haftadır.

Tamamlayıcı sağlık sigortası kimler için uygundur?

Tamamlayıcı sağlık sigortası; SGK kapsamındaki tedaviyi özel hastanede almak isteyen ve fark ücretini bütçesinden karşılamak istemeyen kişiler için ekonomik bir çözümdür. Prim maliyeti özel sağlık sigortasına göre düşüktür; ancak ağ hastanelerinin kapsamı, anlaşmalı kurumlarla sınırlıdır. TSS seçerken hastane ağı, bekleme süreleri ve ilaç teminatı detaylı incelenmelidir.

Kaza tespit tutanağını yanlış doldurdum, nasıl düzeltirim?

Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağında yapılan yanlışlıklar veya eksiklikler sigortacının kusur değerlendirmesini olumsuz etkileyebilir. Tutanağın kaza yerinde düzenlendikten sonra düzeltilmesi için Polnet üzerinden yeni bir bildirim yapılamaz; ancak sigorta şirketine yazılı olarak olayın gerçek halini açıklayan ek beyan sunulur. Gerekli hallerde tanık beyanları, kamera görüntüleri ve ekspertiz raporları ile gerçek olay zincirine dair ek delil dosyalanır.

Kasko poliçemi yenilemezsem ne olur?

Kasko ihtiyari bir sigorta olduğundan yenileme yapılmadığında hukuki bir yaptırım söz konusu değildir; ancak aracınızın kendi hasarları, çalınma ve doğal afet gibi rizikoları teminat dışı kalır. Zorunlu trafik sigortası ise yenilenmediğinde idari para cezası ve trafikten men yaptırımı uygulanır. Aracını uzun süre kullanmayan sahipler için “garaj paketi” veya “kısa süreli kasko” gibi ürünler alternatif çözüm sunabilir.

Sigorta şirketi iflas ederse poliçem ne olur?

Sigortacının faaliyet izninin iptali veya iflası hâlinde 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu çerçevesinde Güvence Hesabı devreye girebilir. Güvence Hesabı; zorunlu sigortalar kapsamında sigortalının veya üçüncü kişinin tazminat hakkını koruyan güvence fonudur. İhtiyari sigortalarda ise sigortacının mali durumu ve SEDDK’nın şirketin devri için yürüttüğü süreç belirleyicidir. Poliçe sahipleri; şirketin mali tablolarını ve SEDDK açıklamalarını takip etmeli, gelişmelere göre yeni bir sigorta sözleşmesi yapma ihtiyacını değerlendirmelidir.

Hasar dosyamda sigortacı ödemeyi geciktiriyor, yasal faiz talep edebilir miyim?

TTK 1427 zarar sigortalarında sigortacının, tahkikat ve belge tamamlama için makul sürede ödeme yapma yükümlülüğünü düzenler. Ödeme süresi geçmesine rağmen tazminat verilmediğinde sigortacı temerrüde düşer; bu andan itibaren yasal faiz işletilir. Zorunlu trafik sigortası bakımından ödeme yükümlülüğünün oluşumu; sigortalının veya hak sahibinin belgeleri tamamlaması ile birlikte başlar. Sigorta Tahkim Komisyonu kararlarında faiz başlangıç tarihinin açıkça belirtilmesi, icra takibi aşamasında bir kez daha tartışmaya açılmaması için kritik önem taşır.

İlgili Rehberler ve Destek

Sigorta dosyaları çoğu zaman başka hukuk alanlarıyla iç içe gelişir. Trafik kazasından doğan bedeni zarar tazminatı için tazminat avukatı, şirket ortağının sorumluluk sigortası dosyalarında ticaret hukuku avukatı, kiracı-ev sahibi sigorta sorumluluğu için gayrimenkul avukatı, tıbbi malpraktis ve hekim sorumluluk sigortası için sağlık hukuku avukatı, inşaat all risk sigortasında inşaat hukuku avukatı, aile içi mal rejimi ve hayat sigortası kesişiminde aile hukuku avukatı, ödenmeyen sigorta primi için icra takibinde icra iflas avukatı, Sigorta Tahkim Komisyonu yerine arabuluculuk seçiminde arabuluculuk avukatı, bilişim alanındaki siber saldırı sigortalarında bilişim hukuku avukatı, SGK rücu davalarında idare hukuku avukatı, ceza boyutu olan sigorta dolandırıcılığı şüphesinde ceza avukatı, veraset üzerinden hayat sigortası lehdarlık için miras hukuku avukatı, şirket çalışanı ferdi kaza poliçesi için iş hukuku avukatı, kripto varlık cüzdan sigortasında kripto hukuku avukatı, yabancı şirketin türk sigortacı ile uyuşmazlığında yabancılar hukuku avukatı içeriklerimiz kapsamlı bilgi sunar.