Kimyasal Maddeler ve GBF/SDS Kayıt Yükümlülüğü (2026)

Kimyasal maddelerle çalışma; Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Tedbirleri Hakkında Yönetmelik ve REACH benzeri ulusal mevzuat çerçevesinde düzenlenir. Güvenlik Bilgi Formu (GBF/SDS) her kimyasal madde için zorunlu bilgilendirme belgesidir. 2026 yılında 16 başlıklı SDS formatı ve Türkçe dil zorunluluğu kesinlik kazanmıştır.

GBF/SDS Zorunluluğu

Tehlikeli kimyasal madde tedarik eden üretici, ithalatçı veya dağıtıcı Güvenlik Bilgi Formu düzenlemek zorundadır. GBF 16 başlıktan oluşur: tanımlama, tehlikeler, bileşim, ilk yardım, yangın, kaza, elleçleme, kontrol, fiziksel özellikler, kararlılık, toksikoloji, ekoloji, bertaraf, nakliye, mevzuat, diğer bilgiler.

Etiketleme Zorunluluğu

Kimyasal ambalajlarında CLP (Sınıflandırma, Etiketleme, Paketleme) uyumlu etiket bulunmalıdır. Tehlike piktogramları, sinyal kelime (Tehlike/Dikkat), tehlike ifadeleri (H-cümleleri), önlem ifadeleri (P-cümleleri) yer alır. Türkçe etiket zorunludur.

Maruziyet Sınır Değerleri

Kimyasal maddelerin maruziyet sınır değerleri (OEL) Yönetmelikte belirtilir. 8 saatlik zaman ağırlıklı ortalama (TWA) ve kısa süreli maruziyet limiti (STEL) uygulanır. Ortam ölçümleri ile maruziyet takibi yapılır; sınır aşımında önlem alınır.

Saklama ve Etkileşim

Kimyasal madde depolama alanlarında uyumsuzluk matrisi uygulanır. Asit-baz, oksidan-yakıcı, yanıcı-patlayıcı maddeler ayrı depolanmalıdır. Havalandırma, sıcaklık kontrolü, sızıntı toplama, acil duş ve göz yıkama bulunmalıdır.

Eğitim ve KKD

Kimyasal maddelerle çalışan personel özel eğitim almalıdır. Eğitim; madde tanıma, GBF okuma, risk yönetimi, ilk yardım, acil durum müdahale konularını içerir. Kimyasal uyumlu KKD (solunum maskesi, kimyasal koruyucu eldiven, gözlük, önlük) temin edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

GBF hangi dilde olmalı?

Türkçe zorunludur; çok uluslu çalışanlar için ikinci dilde de sağlanabilir.

GBF güncelleme sıklığı ne?

Kimyasal madde bileşimi, sınıflandırması veya tehlike bilgisi değiştiğinde derhal; yoksa en geç 3 yılda bir.

Küçük miktar kimyasal için GBF gerekli mi?

Evet, miktar önemli değildir; tehlikeli sınıfa giren her kimyasal için GBF zorunludur.

REACH Türkiye’de uygulanıyor mu?

Türkiye’de REACH benzeri KKDIK (Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni, Kısıtlaması) yönetmeliği uygulanmaktadır.