Sendikal Haklar ve Güvenceler 6356 Sayılı Kanun 2026
6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, Anayasa 51 ile güvence altına alınan sendika özgürlüğünün iş hukuku alanındaki uygulama çerçevesini çizer. Kanun, sendikaya üye olma ve olmama özgürlüğü, sendikal nedenle ayrımcılık yasağı ve sendikal tazminat güvencesini düzenler. 2026 yılında AYM bireysel başvuru kararları ve AİHM içtihatları ışığında sendikal güvenceler genişleme eğilimindedir.
Sendika Özgürlüğü ve Üyelik
Sendikaya üye olmak, üye olmamak veya üyelikten çekilmek işçinin serbest iradesine tabidir. 6356 sayılı Kanun m.17/5 uyarınca sendika üyeliği e-Devlet kapısı üzerinden kazanılır; m.25/8 uyarınca bu hükümlere aykırı toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmesi hükümleri geçersizdir.
Sendikal Tazminat
6356/25 uyarınca işverenin sendikal nedenle ayrımcılık yapması, sendika üyeliği veya faaliyetine katılım nedeniyle işçiyi işten çıkarması halinde işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminat talep hakkı doğar. İspat yükü özel olarak düzenlenmiştir.
Sendikal Nedenin İspatı
6356 sayılı Kanun m.25/6 uyarınca feshin nedenini ispat yükümlülüğü işverene aittir; feshin işverenin ileri sürdüğü nedene dayanmadığını iddia eden işçi ise feshin sendikal nedene dayandığını ispatla yükümlüdür. Yargıtay içtihatlarıbu dağılımı istikrarlı biçimde uygulamaktadır.
Toplu İş Sözleşmesi (TİS)
Yetki belgesi almış sendika işverenle TİS akdeder. TİS hükümleri bireysel iş sözleşmesinin aynı konudaki hükümlerini geçersiz kılar; işçinin lehine olan bireysel sözleşme hükümleri ise geçerli kalır. TİS süresi en az 1 en fazla 3 yıldır.
Grev Hakkı ve Sınırları
Grev 6356/58 uyarınca yalnızca uyuşmazlığın çıktığı TİS müzakereleri süreci sonunda, kanuni usul çerçevesinde yapılabilir. Kamu düzeni, genel sağlık veya milli güvenlik gerekçesiyle erteleme mümkündür; hukuka aykırı grev işverene fesih hakkı verir.
Sıkça Sorulan Sorular
Sendika üyeliği gizli tutulabilir mi?
Üyelik e-Devlet kaydına dayandığından işveren teknik olarak öğrenme imkanına sahiptir; ancak bu bilgi ayrımcılığa temel oluşturamaz.
Sendikal tazminat tavan uygulamasına tabi midir?
Hayır; işçinin bir yıllık ücreti tabanı olup tavan öngörülmemiştir, hakim takdiriyle daha yüksek belirlenebilir.
İşyeri sendika temsilcisi feshedilebilir mi?
6356/24 özel güvence sağlar; haklı neden bulunduğu ispat edilmedikçe fesih geçersiz sayılır ve işe iade gerekir.
Grev sonrası işçi kıdem kaybeder mi?
Kanuni grevde geçen süreler kıdem sürelerinden sayılmaz ancak iş sözleşmesi askıya alınmış kabul edilir.
Güncel Yargı Kararları ve Emsal İçtihatlar
Yargıtay Kararı: Sendikal Fesih İddiasında İspat Somut Karşılaştırmayla Yapılmalıdır
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2026/1331 K.2026/3552 sayılı, 21.04.2026 tarihli kararında (oy birliği, bozma) sendikaya üye olduktan kısa süre sonra iş sözleşmesi feshedilen bir işçinin sendikal tazminat talebini incelemiştir. Daire, 6356 sayılı Kanun m.25 uyarınca sendikal nedenle fesih iddiasının ispatında; fesih tarihinin öncesi ve sonrasındaki altı aylık dönemde işten çıkarılan veya yenilenmeyen işçilerin sendika üyeliği durumunun, yeni işe alınan işçilerin sendikalı olup olmadığının, aynı dönemde yetki prosedürünün işletilip işletilmediğinin ve önceki dönemlerde toplu iş sözleşmesi bağıtlanıp bağıtlanmadığının somut olarak araştırılması gerektiğini; salt emsal dosyalardaki bilgilere dayanılarak, davacıya özgü bu karşılaştırma yapılmadan sonuca varılamayacağını vurgulayarak eksik incelemeyle verilen kararı bozmuştur.
Şehir Bazlı İş Hukuku Hizmetleri
- Istanbul İş Hukuku
- Ankara İş Hukuku
- Izmir İş Hukuku
- Bursa İş Hukuku
- Antalya İş Hukuku
Video Kaynak
İş hukukuyla ilgili güncel bilgi videolarımız için @av.bilalalyar YouTube kanalını takip edebilirsiniz.
Son güncelleme: 17 Nisan 2026 — 4857 sayılı İş Kanunu, 6356 sayılı Sendikalar ve TİS Kanunu, 5510 sayılı Kanun, 6331 sayılı İSG Kanunu ve 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu çerçevesinde güncel Yargıtay içtihatlarıve HGK içtihatlarıyla düzenlenmiştir.
İş Hukuku Mevzuat Tablosu
| Kanun / Madde | Konu |
|---|---|
| 4857 İş K. m.8 | İş sözleşmesinin tanımı ve yapısı |
| 4857 İş K. m.11 | Belirli süreli ve belirsiz süreli sözleşme, zincirleme |
| 4857 İş K. m.17 | Süreli fesih (ihbar) ve ihbar tazminatı |
| 4857 İş K. m.18-21 | Feshin geçerli sebebe dayandırılması, işe iade davası |
| 4857 İş K. m.24 | İşçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı |
| 4857 İş K. m.25 | İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı |
| 4857 İş K. m.32 | Ücretin ödenmesi ve gecikme zammı |
| 4857 İş K. m.34 | Ücretin zamanında ödenmemesi ve iş durdurma hakkı |
| 4857 İş K. m.41 | Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma ücreti |
| 4857 İş K. m.53-61 | Yıllık ücretli izin hakkı ve hesaplanması |
| 1475 SK m.14 | Kıdem tazminatı (yürürlükteki tek madde) |
| 5510 SK m.86 | Hizmet tespiti ve SGK sigortalılık |
| 6331 İSG K. | İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu |
| 6356 STSK | Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu |
| 7036 İş Mah. K. | İş Mahkemeleri Kanunu ve zorunlu arabuluculuk |
| 6098 TBK m.417 | İşçinin kişiliğinin korunması (mobbing dayanağı) |
| 6098 TBK m.444-447 | Rekabet yasağı sözleşmesi |
İlgili Kurumlar
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (ÇSGB)
- Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK)
- İş Mahkemeleri
- Arabuluculuk Daire Başkanlığı
- Türkiye İş Kurumu (İŞKUR)
İş Hukuku Rehberi | Kıdem-İhbar Tazminatı | İşe İade Davası
Resmi Kaynaklar
- Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
- Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
- UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
- İstanbul Barosu
- T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
- Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)
Hazırlayan Avukat
Av. Bilal ALYAR
Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.
Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde bir avukattan görüş alınması yararlı olabilir.