Sendikal Haklar ve Güvenceler 6356 Sayılı Kanun 2026

Sendikal Haklar ve Güvenceler 6356 Sayılı Kanun 2026

6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, Anayasa 51 ile güvence altına alınan sendika özgürlüğünün iş hukuku alanındaki uygulama çerçevesini çizer. Kanun, sendikaya üye olma ve olmama özgürlüğü, sendikal nedenle ayrımcılık yasağı ve sendikal tazminat güvencesini düzenler. 2026 yılında AYM bireysel başvuru kararları ve AİHM içtihatları ışığında sendikal güvenceler genişleme eğilimindedir.

Sendika Özgürlüğü ve Üyelik

Sendikaya üye olmak, üye olmamak veya üyelikten çekilmek işçinin serbest iradesine tabidir. 6356/19 uyarınca üyelik e-Devlet üzerinden elektronik ortamda gerçekleştirilir; aksine sözleşme hükümleri geçersizdir.

Sendikal Tazminat

6356/25 uyarınca işverenin sendikal nedenle ayrımcılık yapması, sendika üyeliği veya faaliyetine katılım nedeniyle işçiyi işten çıkarması halinde işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere sendikal tazminat talep hakkı doğar. İspat yükü özel olarak düzenlenmiştir.

Sendikal Nedenin İspatı

İşçi sendikal nedenli fesih iddia ederse bunu yaklaşık olarak ispatlamak; işveren ise haklı veya geçerli başka bir nedeni bulunduğunu kesin olarak kanıtlamak durumundadır. Yargıtay 9.HD bu dağılımı istikrarlı biçimde uygulamaktadır.

Toplu İş Sözleşmesi (TİS)

Yetki belgesi almış sendika işverenle TİS akdeder. TİS hükümleri bireysel iş sözleşmesinin aynı konudaki hükümlerini geçersiz kılar; işçinin lehine olan bireysel sözleşme hükümleri ise geçerli kalır. TİS süresi en az 1 en fazla 3 yıldır.

Grev Hakkı ve Sınırları

Grev 6356/58 uyarınca yalnızca uyuşmazlığın çıktığı TİS müzakereleri süreci sonunda, kanuni usul çerçevesinde yapılabilir. Kamu düzeni, genel sağlık veya milli güvenlik gerekçesiyle erteleme mümkündür; hukuka aykırı grev işverene fesih hakkı verir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sendika üyeliği gizli tutulabilir mi?

Üyelik e-Devlet kaydına dayandığından işveren teknik olarak öğrenme imkanına sahiptir; ancak bu bilgi ayrımcılığa temel oluşturamaz.

Sendikal tazminat tavan uygulamasına tabi midir?

Hayır; işçinin bir yıllık ücreti tabanı olup tavan öngörülmemiştir, hakim takdiriyle daha yüksek belirlenebilir.

İşyeri sendika temsilcisi feshedilebilir mi?

6356/24 özel güvence sağlar; haklı neden bulunduğu ispat edilmedikçe fesih geçersiz sayılır ve işe iade gerekir.

Grev sonrası işçi kıdem kaybeder mi?

Kanuni grevde geçen süreler kıdem sürelerinden sayılmaz ancak iş sözleşmesi askıya alınmış kabul edilir.