Meslek Hastalığı Tespiti ve SGK Bildirimi Süreci (2026)

Tespit Yetkisi Kimde: 5510 m.14 ve Yargıtay’ın 2025 Kararı

1. Meslek hastalığını mahkeme değil, Kurum Sağlık Kurulu tespit eder

5510 sayılı Kanun m.14, tespit usulünü emredici biçimde düzenler: sigortalının meslek hastalığına tutulduğunun, Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmet sunucuları tarafından usulüne uygun düzenlenen sağlık kurulu raporu ve dayanağı tıbbî belgelerin, gerekli görüldüğünde işyerindeki çalışma şartlarını ortaya koyan denetim raporlarının incelenmesi sonucu “Kurum Sağlık Kurulu tarafından tespit edilmesi zorunludur”.

Bu usulün atlanması dosyayı kaybettirir. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi’nin 03.02.2025 tarihli, 2024/12258 E., 2025/1331 K. (karar metni) sayılı kararı bunu açıkça ifade eder: “meslek hastalığının tespitinde Kurum Sağlık Kurulu ve Yüksek Sağlık Kurulu yetkili kılındığından gerekli prosedür işletilmeksizin Adli Tıp Kurumundan rapor alınmak suretiyle karar verilmesi hatalı”dır. Yani ilk derece mahkemesinin doğrudan ATK raporuna dayanarak verdiği tespit kararı ayakta kalmaz.

Aynı dosyada ikinci bir uyarı daha vardır: mirasçıların ölümden sonra yaptığı başvuru, sigortalının sağlığında bir müracaatı ve meslek hastalığı yönünde düzenlenmiş bir rapor bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir. Bu nedenle hastalık şüphesi doğar doğmaz, sigortalı hayattayken Kuruma başvurulması ve yetkili sağlık hizmet sunucusundan rapor alınması kritik önemdedir.

2. Üç işgünlük bildirim ve rücû yaptırımı

m.14/4 bildirim yükümlüsünü sigortalılık türüne göre ayırır: 4/1-(a) ve m.5 kapsamındakiler bakımından işveren, 4/1-(b) kapsamındaki sigortalı bakımından ise kişinin kendisi, durumun öğrenildiği günden başlayarak üç işgünü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile Kuruma bildirmek zorundadır.

Yaptırım doğrudan malîdir: “Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen veya yazılı olarak bildirilen hususları kasten eksik ya da yanlış bildiren işverene … Kurumca bu durum için yapılmış bulunan masraflar ile ödenmişse geçici iş göremezlik ödenekleri rücû edilir.”

3. Yükümlülük süresi aşıldıysa dosya bitmez

Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği m.4, yükümlülük süresini “sigortalının meslek hastalığına sebep olan işinden fiilen ayrıldığı tarih ile meslek hastalığının meydana çıktığı tarih arasında geçen en uzun süre” olarak tanımlar; süreler her hastalık için Yönetmelik ekindeki Meslek Hastalıkları Listesi’nde (Ek-2) gösterilmiştir.

Ancak hem 5510 m.14/3 hem de Yönetmelik m.17/2 aynı çıkış kapısını tanır: hastalığın klinik ve laboratuvar bulgularıyla kesinleştiği ve hastalığa yol açan etkenin işyeri incelenmesiyle kanıtlandığı hallerde, “meslek hastalıkları listesindeki yükümlülük süresi aşılmış olsa bile” hastalık, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun onayı ile meslek hastalığı sayılabilir. Bu yüzden yükümlülük süresi geçmiş dosyalarda işyeri incelemesi talebi tek gerçekçi yoldur.

Bulaşıcı hastalıklarda ise Yönetmelik m.19 ayrı bir ölçü koyar: listede yer almayan fakat iş ve görev gereği bulaştığı kesin olarak saptanan diğer bulaşıcı hastalıklar da meslek hastalığı sayılır; teşhisin laboratuvar deneyleriyle kanıtlanması gerekir ve “Hastalığın en uzun kuluçka süresi yükümlülük süresi olarak alınır.”

4. Listede olmayan hastalıkta uyuşmazlığı kim çözer

5510 m.14’ün son cümlesi bu soruyu kapatır: “Yönetmelikte belirlenmiş hastalıklar dışında herhangi bir hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması hususunda çıkabilecek uyuşmazlıklar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.” Bildirimler üzerine yapılacak soruşturmalar ise m.14/5’e göre Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık iş müfettişleri vasıtasıyla yaptırılabilir.

Mevzuat metinleri: 5510 sayılı Kanun m.14 ve Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği. Karar metni: Yargıtay 10. HD, 2024/12258 E., 2025/1331 K. (karar metni)

İlgili İSG Konuları

Şehirlere Göre İş Kazası Hizmetleri

• Kartal İş Kazası Hukuku
• Kadıköy İş Kazası Hukuku
• İstanbul İş Kazası Hukuku
• Ankara İş Kazası Hukuku
• İzmir İş Kazası Hukuku

Video Kaynak

İş kazası ve İSG konulu detaylı videolar için YouTube kanalımızı ziyaret edebilirsiniz.

Son güncelleme: Nisan 2026. İçerik 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve güncel Yargıtay içtihadı çerçevesinde hazırlanmıştır.