İlgili konu: İş Kazası Hukuku ana rehberimizden işçi hakları ve tazminat sürecinin tamamını inceleyebilirsiniz.

İnşaat Sektöründe İş Kazası ve Yapı Sahibi Sorumluluğu (2026)

İnşaat sektörü Türkiye’de iş kazalarının en yoğun yaşandığı sektörlerin başında gelir; bu nedenle sorumluluk zincirinin dikkatli belirlenmesi gerekir. Asıl işveren, alt işveren, yapı sahibi, proje müdürü ve müteahhit arasındaki sorumluluk ilişkileri içtihatla şekillenmiştir.

Asıl İşveren – Alt İşveren İlişkisi

4857 SK 2. madde uyarınca asıl işveren ile alt işveren birlikte sorumludur. Asıl işveren alt işvereni İSG tedbirlerine uyumu konusunda denetlemekle yükümlüdür. Alt işverenin işçisine karşı asıl işveren ve alt işveren müteselsilen sorumludur; iç ilişkide rücu hakkı saklıdır.

İnşaatta Kime Dava Açılır? Üç Ayrı Sorumluluk Kaynağı

Şantiye kazalarında tek bir sorumlu yoktur. Aynı olayda işveren, asıl işveren ve yapı maliki ayrı hükümlere göre sorumlu tutulabilir. Dava dilekçesinde bu üç kaynağın birlikte değerlendirilmesi, tahsil imkânını doğrudan etkiler.

1. Asıl işveren, taşeronun işçisine karşı da sorumludur (4857 m.2)

İnşaat işlerinde iş çoğu zaman taşeronlara verilir. Kanun bu durumda asıl işvereni sorumluluk dışında bırakmaz: “Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.”

Ayrıca kanun, alt işverenlik ilişkisinin sınırını da çizer: “İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez.” Bu şarta uyulmamışsa ilişki muvazaalı kabul edilir ve alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır. İnşaat dosyalarında muvazaa iddiası bu nedenle ayrıca ileri sürülür.

Bir nokta daha: işveren vekilinin işçilere karşı işlem ve yükümlülüklerinden doğrudan işveren sorumludur; şantiye şefinin veya ustabaşının davranışı işvereni sorumluluktan kurtarmaz.

2. Yapı malikinin sorumluluğu: kusur aranmaz (TBK m.69)

İş ilişkisinden bağımsız, ikinci bir sorumluluk kaynağı vardır: “Bir binanın veya diğer yapı eserlerinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür.”

Bu hükümde malikin kusuru aranmaz; sorumluluk yapım bozukluğu veya bakım eksikliğine bağlanmıştır. İskele, korkuluk, asansör boşluğu, merdiven boşluğu ve benzeri yapısal eksikliklerden doğan kazalarda bu madde doğrudan uygulanabilir. Ayrıca intifa ve oturma hakkı sahipleri de bakım eksikliğinden doğan zararlardan malikle birlikte müteselsilen sorumludur; sorumluların kendilerine karşı sorumlu olanlara rücu hakkı saklıdır.

3. İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri (6331 m.4)

Üçüncü kaynak, işverenin İSG yükümlülükleridir: risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak, tedbirlere uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemek, çalışanı görevlendirirken sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne almak ve yeterli bilgi ve talimat verilmeyenlerin hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için tedbir almak. Kanun ayrıca dışarıdan uzman veya kuruluş hizmeti alınmasının işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmayacağını ve çalışanların kendi yükümlülüklerinin işverenin sorumluluğunu etkilemeyeceğini belirtir.

Dilekçede kim davalı gösterilmeli?

• Alt işveren (taşeron) ve asıl işveren birlikte; asıl işverenin birlikte sorumluluğu 4857 m.2’ye dayanır.
• Yapı maliki, yapım bozukluğu veya bakım eksikliği varsa TBK m.69’a dayanılarak.
• Muvazaa iddiası varsa, alt işverenlik ilişkisinin uzmanlık gerektiren iş şartını taşıyıp taşımadığı ayrıca tartışılmalıdır.

Mevzuat metinleri: 4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 6331 sayılı Kanun. Kusur tespiti için 6331 m.4 rehberimize bakınız.

Yapı Sahibi Sorumluluğu

İşi müteahhide veren yapı sahibi, işveren veya asıl işveren sıfatı taşımıyorsa İSG yükümlülüğü kural olarak işverene aittir; ancak yapının yapım bozukluğu veya bakım eksikliğinden doğan zararlardan TBK m.69 uyarınca malik olarak sorumlu olabilir. Asıl işveren sıfatı varsa 4857 m.2 uyarınca birlikte sorumluluk doğar.

Proje Müdürü ve Teknik Sorumlu

Statik mühendisi, mimar, proje müdürü ve şantiye şefi mesleki sorumluluk taşır. Statik hesap hataları, proje dışı uygulamalar, denetim eksiklikleri iş kazasına yol açarsa bu kişiler de cezai ve tazminat sorumluluğu taşıyabilir.

Müteahhit Sorumluluğu

Müteahhit işveren sıfatıyla birinci derecede sorumludur. İSG yükümlülükleri işçinin işverenine aittir; alt işverenlik ilişkisinde asıl işveren de 4857 m.2 uyarınca birlikte sorumludur. Alt işverene devir, sorumluluğu tamamen ortadan kaldırmaz.

Sorumluluk Zinciri ve Dava Stratejisi

İş kazası davasında sorumluların birlikte davalı gösterilmesi tahsil imkânını artırır. Mahkeme kusur oranlarını belirler ve müteselsil sorumluluk kapsamında tazminat hükmeder. Sigorta şirketlerinin sorumluluğu poliçe kapsamına göre, sorumlular arasındaki rücu ise iç ilişkideki kusura göre belirlenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ben yapı sahibiyim, müteahhite verdim, sorumluluktan kurtuluyor muyum?

İşi müteahhide vermekle malik olarak sorumluluk tamamen ortadan kalkmaz: yapım bozukluğu veya bakım eksikliğinden doğan zararlarda TBK m.69 uygulanabilir. Asıl işveren sıfatınız olup olmadığı ayrıca değerlendirilir.

Alt taşeronun işçisi kaza geçirdi, ben asıl işverenim, muaf mıyım?

Hayır, 4857 SK 2 uyarınca asıl işveren olarak müteselsil sorumlusunuz; iç ilişkide alt işverenden tazmin edebilirsiniz.

Şantiyede hırsızlık sırasında girilen iş kazası sayılır mı?

Sigortalı işyerinde bulunduğu sırada üçüncü kişinin saldırısına uğramışsa olay, 5510 m.13 anlamında iş kazası sayılabilir; işverenin hukuki sorumluluğu ise kusur ve illiyet bağına göre ayrıca değerlendirilir.

İnşaat iş güvenliği uzmanı A sınıfı zorunlu mu?

Evet, inşaat çok tehlikeli sınıfta olduğu için A sınıfı İSG uzmanı görevlendirilmesi zorunludur.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda