İlgili konu: İş Kazası Hukuku ana rehberimizden işçi hakları ve tazminat sürecinin tamamını inceleyebilirsiniz.

İnşaat Sektöründe İş Kazası ve Yapı Sahibi Sorumluluğu (2026)

İnşaat sektörü Türkiye’de iş kazalarının en yoğun yaşandığı sektörlerin başında gelir. 2026 yılında SGK verilerine göre her 100 iş kazasından 20’si inşaat sektöründe meydana gelmekte, bu da sektör genelinde sorumluluk zincirinin dikkatli belirlenmesini gerektirmektedir. Asıl işveren, alt işveren, yapı sahibi, proje müdürü ve müteahhit arasındaki sorumluluk ilişkileri içtihatla şekillenmiştir.

Asıl İşveren – Alt İşveren İlişkisi

4857 SK 2. madde uyarınca asıl işveren ile alt işveren birlikte sorumludur. Asıl işveren alt işvereni İSG tedbirlerine uyumu konusunda denetlemekle yükümlüdür. Alt işverenin işçisine karşı asıl işveren ve alt işveren müteselsilen sorumludur; iç ilişkide rücu hakkı saklıdır.

İnşaatta Kime Dava Açılır? Üç Ayrı Sorumluluk Kaynağı

Şantiye kazalarında tek bir sorumlu yoktur. Aynı olayda işveren, asıl işveren ve yapı maliki ayrı hükümlere göre sorumlu tutulabilir. Dava dilekçesinde bu üç kaynağın birlikte değerlendirilmesi, tahsil imkânını doğrudan etkiler.

1. Asıl işveren, taşeronun işçisine karşı da sorumludur (4857 m.2)

İnşaat işlerinde iş çoğu zaman taşeronlara verilir. Kanun bu durumda asıl işvereni sorumluluk dışında bırakmaz: “Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin tarafı olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.”

Ayrıca kanun, alt işverenlik ilişkisinin sınırını da çizer: “İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez.” Bu şarta uyulmamışsa ilişki muvazaalı kabul edilir ve alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılır. İnşaat dosyalarında muvazaa iddiası bu nedenle ayrıca ileri sürülür.

Bir nokta daha: işveren vekilinin işçilere karşı işlem ve yükümlülüklerinden doğrudan işveren sorumludur; şantiye şefinin veya ustabaşının davranışı işvereni sorumluluktan kurtarmaz.

2. Yapı malikinin sorumluluğu: kusur aranmaz (TBK m.69)

İş ilişkisinden bağımsız, ikinci bir sorumluluk kaynağı vardır: “Bir binanın veya diğer yapı eserlerinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür.”

Bu hükümde malikin kusuru aranmaz; sorumluluk yapım bozukluğu veya bakım eksikliğine bağlanmıştır. İskele, korkuluk, asansör boşluğu, merdiven boşluğu ve benzeri yapısal eksikliklerden doğan kazalarda bu madde doğrudan uygulanabilir. Ayrıca intifa ve oturma hakkı sahipleri de bakım eksikliğinden doğan zararlardan malikle birlikte müteselsilen sorumludur; sorumluların kendilerine karşı sorumlu olanlara rücu hakkı saklıdır.

3. İş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri (6331 m.4)

Üçüncü kaynak, işverenin İSG yükümlülükleridir: risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak, tedbirlere uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemek, çalışanı görevlendirirken sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne almak ve yeterli bilgi ve talimat verilmeyenlerin hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için tedbir almak. Kanun ayrıca dışarıdan uzman veya kuruluş hizmeti alınmasının işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmayacağını ve çalışanların kendi yükümlülüklerinin işverenin sorumluluğunu etkilemeyeceğini belirtir.

Dilekçede kim davalı gösterilmeli?

• Alt işveren (taşeron) ve asıl işveren birlikte; asıl işverenin birlikte sorumluluğu 4857 m.2’ye dayanır.
• Yapı maliki, yapım bozukluğu veya bakım eksikliği varsa TBK m.69’a dayanılarak.
• Muvazaa iddiası varsa, alt işverenlik ilişkisinin uzmanlık gerektiren iş şartını taşıyıp taşımadığı ayrıca tartışılmalıdır.

Mevzuat metinleri: 4857 sayılı İş Kanunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ve 6331 sayılı Kanun. Kusur tespiti için 6331 m.4 rehberimize bakınız.

Yapı Sahibi Sorumluluğu

Yapı sahibi doğrudan işveren değilse dahi, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin alınmasını sağlama yükümlülüğü vardır. Şantiye güvenliği, genel önlemler, resmi bildirimler yapı sahibi sorumluluğundadır. Müteahhitin eksikliği yapı sahibini de sorumlu kılar.

Proje Müdürü ve Teknik Sorumlu

Statik mühendisi, mimar, proje müdürü ve şantiye şefi mesleki sorumluluk taşır. Statik hesap hataları, proje dışı uygulamalar, denetim eksiklikleri iş kazasına yol açarsa bu kişiler de cezai ve tazminat sorumluluğu taşıyabilir.

Müteahhit Sorumluluğu

Müteahhit işveren sıfatıyla birinci derecede sorumludur. İSG organizasyonu, risk değerlendirmesi, eğitim, KKD temin, denetim yükümlülüğü tümüyle müteahhittedir. Alt işverene devir, sorumluluğu tamamen ortadan kaldırmaz.

Sorumluluk Zinciri ve Dava Stratejisi

İş kazası davasında tüm sorumlular birlikte dava edilir. Mahkeme kusur oranlarını belirler ve müteselsil sorumluluk kapsamında tazminat hükmeder. Sigorta şirketlerinin sorumluluğu da kapsam dahilindedir. Rücu davaları kusur oranına göre paylaştırılır.

Sıkça Sorulan Sorular

Ben yapı sahibiyim, müteahhite verdim, sorumluluktan kurtuluyor muyum?

Genel denetim ve bildirim yükümlülüğünüz devam eder; müteahhitin eksikliğini bilmenize rağmen müdahale etmemeniz sorumluluğu artırır.

Alt taşeronun işçisi kaza geçirdi, ben asıl işverenim, muaf mıyım?

Hayır, 4857 SK 2 uyarınca asıl işveren olarak müteselsil sorumlusunuz; iç ilişkide alt işverenden tazmin edebilirsiniz.

Şantiyede hırsızlık sırasında girilen iş kazası sayılır mı?

Üçüncü kişi saldırısıyla meydana gelen kaza iş kazası sayılmaz; ancak işveren önlem ihmali varsa sorumluluğu doğar.

İnşaat iş güvenliği uzmanı A sınıfı zorunlu mu?

Evet, inşaat çok tehlikeli sınıfta olduğu için A sınıfı İSG uzmanı görevlendirilmesi zorunludur.

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu (istanbulbarosu.org.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR — İstanbul Barosu Sicil No: 54965

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda