Psikososyal Riskler ve Mobbing İSG Değerlendirmesi (2026)

Psikososyal riskler; işyerinde stres, tükenmişlik sendromu, mobbing, şiddet, aşırı iş yükü, belirsizlik, sosyal izolasyon gibi faktörlerin çalışan sağlığına olumsuz etkileridir. 6331 sayılı Kanun psikososyal riskleri fiziksel risklerle eşdeğer görür ve risk değerlendirmesine dahil edilmesini zorunlu kılar. 2026 yılında ILO 190 sayılı Şiddet ve Taciz Sözleşmesinin onaylanması ile işveren yükümlülükleri genişlemiştir.

Psikososyal Risk Türleri

Aşırı iş yükü, zaman baskısı, belirsiz rol tanımları, sosyal destek eksikliği, otorite-sorumluluk dengesizliği, iş güvencesizliği, kariyer belirsizliği, kötü yönetim, ayrımcılık, taciz, mobbing, şiddet temel psikososyal risklerdir. Her risk ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Mobbing Tespiti

Mobbing; sistematik, süreklilik arz eden, aşağılayıcı, dışlayıcı davranışlardır. En az 6 ay süren, haftada en az bir kez tekrarlanan davranışlar mobbing olarak değerlendirilir. Taraf arasındaki hiyerarşi, davranış niteliği, sonuçları değerlendirilir. Tek olay mobbing sayılmaz ancak hukuka aykırı olabilir.

Tükenmişlik Sendromu (Burnout)

ICD-11 (Dünya Sağlık Örgütü) tükenmişlik sendromunu meslek ile ilgili bir fenomen olarak tanımlar. Enerji tükenmesi, işe karşı negatif duygular, azalmış profesyonel etkinlik üç temel bileşendir. Uzun süreli stres karşısında adaptasyon başarısızlığı sonucu ortaya çıkar.

İşverenin Önleme Yükümlülüğü

İşveren psikososyal riskleri değerlendirmek, önlemek ve izlemekle yükümlüdür. Stres yönetimi eğitimi, çalışma saatlerinin düzenlenmesi, molaların uygulanması, psikolojik destek hizmeti, mobbing şikayet kanalı, bağımsız inceleme mekanizması bu kapsamda değerlendirilir.

Tazminat ve Dava Yolu

Mobbing kurbanı maddi ve manevi tazminat davası açabilir. Yargıtay 9. ve 22. HD içtihadı mobbing sonucu oluşan zararın ispat standardını orta seviyeye çekmiştir. İş akdi psikolojik taciz nedeniyle haklı sebeple feshedilebilir; kıdem tazminatı hakkı korunur. Anayasa Mahkemesi birey başvurusu da başvuru yoludur.

Sıkça Sorulan Sorular

Mobbing iddiasını nasıl ispatlarım?

Yazışmalar (e-posta, WhatsApp), tanık beyanları, sağlık raporu, ayrıntılı günlük, toplantı tutanakları ispat araçlarıdır; dijital kayıtlar önemlidir.

Arkadaşlar arası anlaşmazlık mobbing mi?

Hayır, mobbing sistematik ve hiyerarşik güç kullanımını gerektirir; yatay anlaşmazlıklar ayrı değerlendirilir.

Psikososyal risk değerlendirmesini kim yapar?

İşyeri hekimi ve İSG uzmanı birlikte, anket ve mülakat yöntemleriyle yapar; dış psikolog desteği alınabilir.

Tükenmişlik sendromu maluliyet getirir mi?

Ağır vakalar Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından kısmi maluliyet olarak tanınabilir; meslek hastalığı tespiti zorludur.