İlgili konu: İş Kazası Hukuku ana rehberimizden işçi hakları ve tazminat sürecinin tamamını inceleyebilirsiniz.

SGK’nın İşverene Rücu Davası İş Kazası Giderleri (2026)

SGK rücu davası; iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle SGK’nın çalışana yaptığı ödemelerin, kusurlu işverenden geri alınması davasıdır. 5510 sayılı Kanunun 21. maddesi rücu hakkını düzenler. Yargıtay içtihadı, rücu hesabında kusur oranının belirlenmesine ilişkin ölçütleri ayrıntılandırmaktadır.

Rücu Kapsamı

SGK’nın iş kazası nedeniyle yaptığı ödemelerin tamamı rücu kapsamındadır, ancak dayanak tek madde değildir: geçici/sürekli iş göremezlik ödeneği, ilk peşin sermaye değerli gelir ve ölüm aylığı 5510 m.21’e; hastane, ameliyat, ilaç ve protez gibi sağlık hizmeti giderleri ise 5510 m.76’ya göre rücu edilir. İşçi payı ve yasal primler rücu dışındadır.

Kusur Oranı Esasına Göre Rücu

SGK ödemeleri işverenin kusur oranı oranında rücu edilir. Tam kusurlu işveren, m.21’deki üst sınır içinde Kurumun ödemelerinin tamamından sorumlu tutulabilir. Müterafik kusur indirimi uygulanır. Kusur oranı; maddi olayın özellikleri, ihlal edilen 6331 sayılı Kanun hükümleri ve tarafların özen yükümü gözetilerek, iş kolunda uzman bilirkişi heyetinden alınacak raporla belirlenir. Aynı olay nedeniyle kesinleşmiş bir ceza davası varsa orada belirlenen maddi olgular bağlayıcıdır; kesinleşmiş tazminat davasında verilen karar ise güçlü delil niteliğindedir; hâkim yine de gerekçesini açıkça ortaya koymak kaydıyla bilirkişi raporundan ayrılabilir.

Rücunun Kanunî Çerçevesi: 5510 m.21 ve İki Kritik Sınır

SGK’nın rücu davasının dayanağı; gelir ve ödenekler bakımından 5510 sayılı Kanun m.21, sağlık hizmeti giderleri bakımından ise aynı Kanunun m.76’sıdır. Madde, hem sorumluluğun şartını hem de tavanını belirler; savunmada asıl alan da bu iki noktadadır.

Sorumluluk şartı: kast veya mevzuata aykırı hareket

Kanuna göre iş kazası ve meslek hastalığı, işverenin kastı veya sigortalıların sağlığını koruma ve iş güvenliği mevzuatına aykırı bir hareketi sonucu meydana gelmişse, Kurumca yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin başladığı tarihteki ilk peşin sermaye değeri toplamı işverene ödettirilir. Yani salt kazanın meydana gelmesi yetmez; mevzuata aykırılık veya kast ortaya konulmalıdır.

Madde ayrıca açık bir savunma dayanağı verir: “İşverenin sorumluluğunun tespitinde kaçınılmazlık ilkesi dikkate alınır.” Olayın, gerekli tüm tedbirler alınsa dahi önlenemeyecek nitelikte olduğu ortaya konulabiliyorsa sorumluluk bu ilke çerçevesinde değerlendirilir.

Birinci sınır: sigortalının isteyebileceği tutarı aşamaz

Uygulamada en çok gözden kaçan ibare budur. Kanun, işverene ödettirilecek tutarı “sigortalı veya hak sahiplerinin işverenden isteyebilecekleri tutarlarla sınırlı olmak üzere” belirler. Yani Kurumun rücu alacağı, sigortalının genel hükümlere göre işverenden talep edebileceği tazminat tutarını aşamaz. Aktueryal hesap bu tavan gözetilmeden yapılmışsa itiraz edilmelidir; kusur oranı ve bakiye ömür hesabı kadar bu tavan da denetlenmelidir.

İkinci sınır: üçüncü kişide oran yarıdır

Kaza üçüncü bir kişinin kusuru nedeniyle meydana gelmişse rejim değişir: yapılan veya ileride yapılması gereken ödemeler ile bağlanan gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısı, zarara sebep olan üçüncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara rücû edilir. Üçüncü kişiye tam tutar üzerinden yöneltilen taleplerde bu fıkra ileri sürülmelidir.

Rücu edilemeyen haller

• Kamu görevlileri, er ve erbaşlar ile kamu idareleri tarafından görevlendirilen diğer kişilerin vazifelerinin gereği olarak yaptıkları fiiller sonucu meydana gelen olaylarda — bu fiillerden dolayı kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunanlar hariç — kurumuna veya ilgililere rücû edilmez.
• Ölümle sonuçlanan olaylarda, kazanın meydana gelmesinde kusuru bulunan hak sahiplerine veya kusurlu sigortalının hak sahiplerine Kurumca rücû edilmez.

Bildirim yapılmazsa ayrı bir yük doğar

İş kazasının, 5510 m.13/2-(a)’da belirtilen sürede işveren tarafından Kuruma bildirilmemesi halinde, bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği Kurumca işverenden tahsil edilir. Bu, kusur tartışmasından bağımsız, yalnızca bildirim yükümlülüğüne bağlı bir sorumluluktur.

Benzer şekilde, sağlık raporu alınması gereken işlerde rapora dayanılmaksızın veya rapora aykırı olarak bünyece elverişli olmadığı işte çalıştırılan sigortalıya ödenen geçici iş göremezlik ödeneği de işverene ödettirilir.

Mevzuat metni: 5510 sayılı Kanun.

Zamanaşımı

SGK rücu davasında zamanaşımı 10 yıldır (5510 SK 93). Süre, gelir ve aylıklarda Kurum onay tarihinden, masraf ve ödemelerde ödeme tarihinden başlar (5510 m.93).

İlgili Yargı Kararları

Aşağıdaki kararların bağlantıları resmî karar sayfasını açar.

• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2023/1667, K.2023/10184: Kusur oranı, iş kazasının oluşumuna ilişkin maddi olgular ve 6331 sayılı Kanuna uygunluk gözetilerek uzman bilirkişi heyetinden alınacak raporla belirlenir; aynı olay nedeniyle kesinleşmiş ceza davasında belirlenen maddi olgular bağlayıcı, kesinleşmiş tazminat davasında verilen karar ise güçlü delildir. Kurumun rücu alacağı, sigortalının işverenden isteyebileceği gerçek zararla (ilk peşin sermaye değeri tavanı) sınırlıdır; zamanaşımı 5510 m.93/3 uyarınca on yıldır.
• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2021/14, K.2022/1458: Kusur oran ve aidiyetlerinin, iş kolunda uzman bilirkişi kurulundan alınacak raporla ve 6331 sayılı Kanuna uygun olarak belirlenmesi gerektiğine ilişkin Özel Daire bozmasından sonra verilen karar yeni delile dayandığından direnme değil yeni hüküm sayılmış ve dosya Yargıtay 10. Hukuk Dairesine gönderilmiştir (08.11.2022).
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2014/19563, K.2014/23354: Sağlık hizmeti giderlerinin işverenden rücuan tahsili 5510 m.76/4’e, gelir ve ödeneklerin rücuu ise m.21’e dayanır; iki dayanak birlikte fakat ayrı koşullarla uygulanır.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2021/5965, K.2022/10869: 5510 m.21/4 anlamında üçüncü kişi, işveren dışındaki herkesi kapsar; kaza üçüncü kişinin de kusuruyla oluşmuşsa indirilecek peşin sermaye değeri, üçüncü kişi kusurunun yarısı ile işveren kusurunun toplamı esas alınarak hesaplanır.
• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2019/3577, K.2019/5855: İşveren ve üçüncü kişinin birlikte sorumlu olduğu davalarda işverenin payı m.21/1’e (ilk peşin sermaye değeri x kusur oranı), üçüncü kişinin payı m.21/4’e (yarısı x kusur oranı) göre ayrı hesaplanıp toplanır; toplam, işverenden istenebilecek gerçek zararı aşamaz.

Aktüeryal Hesap

Sürekli iş göremezlik ödemeleri için aktüeryal hesap yapılır. Beklenen yaşam süresi, aylık gelir, faiz oranı değişkenleri kullanılır. TÜİK hayat tabloları referans alınır. Peşin değer hesaplanarak tek seferde talep edilebilir.

Savunma Stratejileri

İşverenin savunmada kullanabileceği argümanlar: müterafik kusur oranını yükseltme, üçüncü kişi müdahalesi, olağandışı hal, bilirkişi raporuna usul itirazı. Kesinleşen rücu alacağı için taksitlendirme imkânı ve şartları, başvuru tarihindeki SGK mevzuatına göre ayrıca değerlendirilmelidir. Sigorta şirketi teminatı kullanılabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

SGK rücu davası gecikmeli açılırsa tazminat artar mı?

Rücu alacağına gelirlerde onay tarihinden, masraf ve ödemelerde sarf ve ödeme tarihlerinden itibaren yasal faiz işletilir; dava 5510 m.93 uyarınca on yıllık süre içinde açılmalıdır.

İşverenin sigortası rücu ödemesini karşılar mı?

İşverenin sorumluluk sigortası varsa, rücu tutarının karşılanıp karşılanmayacağı poliçe kapsamına göre belirlenir.

Rücu davasında taksitlendirme mümkün mü?

Kesinleşen rücu alacağı için taksitlendirme imkânı ve şartları, başvuru tarihindeki SGK mevzuatına göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Alt işveren SGK’ya rücu öder mi?

Alt işveren de ortak-müteselsil sorumludur; SGK istediği tarafa veya taraflara birlikte rücu açabilir.

İş Hukuku Rehberi | Kıdem-İhbar Tazminatı | İşe İade Davası

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda