Sigorta Hukuku Rehberi 2026 — DASK, Kasko, Tahkim ve Sorumluluk

Aşağıdaki içerik bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için Av. Bilal ALYAR ile ilk görüşme talep ediniz. Telefon: 0534 636 19 19.

Sigorta Hukuku ve ALYAR LAW & CONSULTANCY Yaklaşımı

Bir trafik kazasının ardından hasar ödemesinin reddi, konutta çıkan yangının poliçe kapsamında tartışılması ya da iş kazası tazminatının sigorta tahkim komisyonuna taşınması; bu üç örnek, sigorta hukukunun ne denli geniş bir uyuşmazlık alanına yayıldığını ortaya koyar. Türkiye’de 2026 yılı itibarıyla Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) verilerine göre milyonlarca trafik, kasko, konut, sağlık ve hayat poliçesi yürürlüktedir; bu poliçelerin her biri rizikonun gerçekleşmesi halinde tazminat, iade, fesih, rücu ve tahkim süreçlerine dönüşebilir.

ALYAR LAW & CONSULTANCY, sigortalı ile sigorta şirketi arasındaki uyuşmazlıkları Türk Ticaret Kanunu (TTK) Altıncı Kitap, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, SEDDK ikincil mevzuatı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (KTK), 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) çerçevesinde ele alır. Büronun yaklaşımı, dosyayı poliçe şartlarını sözlük anlamıyla değil mevzuatla birlikte değerlendirmek, ikincil yönetmelikleri güncel tebliğlerle karşılaştırmak ve tahkim-mahkeme-arabuluculuk güzergâhları arasında en uygun rotayı müvekkile sunmaktır.

Hukukçunun Sigorta Dosyasındaki Rolü

Sigorta avukatı, ilk başvurudan itibaren poliçe metnini, teklif formunu, tebliğleri ve hasar ekspertiz raporunu inceler; eksik-aşkın sigorta hesabı, halefiyet, sovtaj ve rücu argümanlarını dosyaya yerleştirir. Mahkeme yerine Sigorta Tahkim Komisyonu seçilecekse 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesindeki başvuru koşulları, on beş iş günlük cevap süresi ve miktar eşiklerine göre karar verilir.

ALYAR LAW & CONSULTANCY’un Kullandığı Araçlar

Büronun dosyalarında kullandığı araçlar arasında TRAMER/HAYMER çıktıları, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) raporları, aktüerya hesap cetvelleri, bilirkişi kök-ek raporları ve SEDDK rehber dokümanları yer alır. İşlemler her aşamada yazılı delil ile desteklenir; e-tebligatlar Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) üzerinden takip edilir.

Sigorta Hukukunun Kaynakları ve Mevzuat Çerçevesi

Sigorta hukuku, Türkiye’de çok katmanlı bir mevzuat dokusuna sahiptir. Çekirdek düzenleme 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun Altıncı Kitabı (madde 1401-1520) içinde yer alır; bu kitap, 1 Temmuz 2012 tarihinde 6762 sayılı eski Ticaret Kanunu’nun yerini almıştır. Kamusal denetim ve ruhsat düzenlemesi 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, bireysel emeklilik 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu, tarım sigortaları 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu ve deprem sigortası 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu tarafından yürütülür.

İkincil mevzuat, SEDDK (Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu) tarafından çıkarılan yönetmelik ve tebliğlerden oluşur. Bunlar arasında Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik, Sigortacılık Bağımsız Denetim İlkeleri Tebliği, Trafik Sigortası Genel Şartları, Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları ve Sağlık Sigortası Genel Şartları başta gelir. Ek olarak 2918 sayılı KTK’nın 91-97. maddeleri trafik sigortası rücu-halefiyet rejimini belirler; 6502 sayılı Tüketici Kanunu sigorta hizmetinin tüketici işlemi olarak değerlendirilebileceği durumları işler.

Uluslararası Kaynaklar

Deniz sigortasında 1906 tarihli Marine Insurance Act geleneği, 1994 York-Antwerp Kuralları, Institute Cargo Clauses (A/B/C) ve IUA-P&I kulüp kuralları etkilidir. Havacılıkta 1999 Montreal Sözleşmesi ve 1929 Varşova Sözleşmesi, nükleer enerji sorumluluğunda 1960 Paris Sözleşmesi ve 1963 Brüksel Tamamlayıcı Sözleşmesi Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası metinler arasındadır. AB Solvency II çerçevesi SEDDK mevzuatını şekillendirmeye devam eder.

Kanun Hiyerarşisinde Konumlandırma

Sigorta dosyasında hiyerarşi şöyle işler: Anayasa (mülkiyet ve sözleşme özgürlüğü, m.35, m.48) → uluslararası sözleşme (Anayasa m.90/son) → kanun (TTK, 5684, KTK, 6502, HMK) → yönetmelik (SEDDK) → genel şartlar → poliçe özel şartları → teklifname. Çelişen hüküm halinde yüksek kademe uygulanır; ancak sigortalı lehine yorum ilkesi, iki eşit değerli hüküm arasında sigortalıya en müsait anlamı benimsenmesini emreder.

Türk Ticaret Kanunu Altıncı Kitap (TTK 1401-1520)

TTK’nın Altıncı Kitabı üç ana bölümden oluşur: Genel Hükümler (madde 1401-1452), Zarar Sigortaları (madde 1453-1483) ve Can Sigortaları (madde 1487-1520). Genel Hükümler, sözleşmenin kurulması, tarafların yükümlülükleri, primin ödenmesi, rizikonun gerçekleşmesi ve teminat dışı haller gibi tüm sigorta türlerine uygulanan çekirdek ilkeleri içerir.

Zarar Sigortaları başlığı altında mal sigortası, sorumluluk sigortası, hukuksal koruma sigortası, finansal kayıp sigortası ve kredi sigortası düzenlenir. Can Sigortaları ise hayat sigortası, kaza sigortası ve sağlık sigortasını kapsar. Bu ayrım, halefiyet (TTK 1472) ve aşkın-eksik sigorta (TTK 1462-1463) hükümlerinin uygulama alanı bakımından belirleyicidir; can sigortasında sigorta konusunun parasal değeri olmadığından halefiyet kural olarak uygulanmaz.

Genel Hükümlerin Yapısı

TTK 1401, sigorta sözleşmesini “sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin, rizikonun, meydana gelmesi halinde bunu tazmin etmeyi ya da bir veya birkaç kişinin hayat süreleri sebebiyle ya da hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar dolayısıyla bir para ödemeyi ya da diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği sözleşme” olarak tanımlar. Bu tanım, menfaat ilkesinin kanuni dayanağını oluşturur.

Zarar Sigortası vs Can Sigortası Pratik Farklar

Zarar sigortasında tazminat, sigorta değerini aşamaz (TTK 1459); can sigortasında ise önceden belirlenmiş meblağ ödenir (TTK 1487). Halefiyet zarar sigortasında kural, can sigortasında istisnadır. Yaşlılık, hastalık ve maluliyet gibi risklerde ömür boyu süreli sözleşmeler söz konusudur; mal sigortalarında tipik süre bir yıldır. Bu ayrım, davada teminat türünün doğru sınıflandırılması bakımından belirleyicidir.

5684 Sayılı Kanun ve SEDDK Denetimi

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu 14 Haziran 2007 tarihinde yürürlüğe girmiş, sigorta şirketlerinin kuruluşu, ruhsatlandırılması, denetimi ve tasfiyesini düzenlemiştir. 2019 yılında 47 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) kurulmuş, sigorta ve BES denetimi Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinden ayrılmıştır. SEDDK, sigorta şirketlerinin sermaye yeterliliği, teknik karşılıkları, solvency hesapları ve kurumsal yönetim uygulamalarını denetler.

Kanun’un 30. maddesi Sigorta Tahkim Komisyonu’nu kurar; 32-35. maddeleri idari yaptırımları düzenler. İhlaller halinde uyarıdan ruhsat iptaline uzanan skala uygulanır. Sigorta şirketi veya acente, Kanun’un 5-7. maddelerindeki ruhsat koşullarını kaybederse faaliyeti durdurulur.

Ruhsat ve Sermaye Yeterliliği

Sigorta şirketi kuruluşu için asgari ödenmiş sermaye 2026 yılı itibarıyla SEDDK tarafından her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Sermaye yeterliliği ve teknik karşılıklar SEDDK düzenlemeleri çerçevesinde denetlenir; yükümlülüklere aykırılık hâlinde Kanunda öngörülen tedbirler uygulanabilir.

Acente ve Aracı Denetimi

Sigorta acenteleri Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Sigortacılık Sektör Meclisi nezdinde levhaya kayıt olmak zorundadır (5684 m.23). Acente, sigorta ettirene teklif formu sunarken bilgilendirme yükümlülüğünü yerine getirmeli, iç denetim raporlarını SEDDK’ya iletmelidir. Aracı kuruluşlar (broker) ise farklı levhaya kayıtlıdır ve sigortalı adına hareket eder; bu ayrım, ihbar mükellefiyetinin hangi tarafa isnat edileceğini belirler.

Sigorta Sözleşmesi Unsurları ve Tarafları

Sigorta sözleşmesinin kurucu unsurları şunlardır: sigortacı, sigorta ettiren, sigortalı, lehtar, sigorta konusu menfaat, riziko, prim ve sigorta bedeli. TTK 1405, sözleşmenin akdedilmesi için sigorta ettirenin icabı ile sigortacının kabulünü arar; sigortacının başlangıç talep formunu almasından itibaren otuz gün içinde sessiz kalması da kabul sayılır (TTK 1405/1).

Sigortalı ile sigorta ettiren farklı kişiler olabilir. Örneğin konut sahibinin, kiracı için bir sigorta yaptırması ya da bir işveren tarafından çalışanlar adına alınan mesleki sorumluluk poliçesi bu ayrımı gösterir. Lehtar, rizikonun gerçekleşmesi halinde tazminatı almaya hak kazanan üçüncü kişidir ve bu konum hayat sigortalarında özellikle önemlidir.

Poliçe ve Teklif Formu

TTK 1424’e göre sözleşme sigortacı veya acentesi tarafından yapılmışsa poliçe yirmi dört saat, diğer hâllerde on beş gün içinde sigorta ettirene verilir; sigortacı gecikmeden doğan zarardan sorumludur. Poliçede tarafların ad, adres, sicil bilgileri; rizikonun türü ve kapsamı; sigorta bedeli; prim miktarı; sözleşmenin başlangıç ve bitiş tarihi; özel şartlar ve istisnalar yer almalıdır. Poliçe verilmemişse sözleşmenin ispatında genel hükümler uygulanır.

Grup ve Topluluk Sigortaları

Grup sağlık, grup hayat ve işveren sorumluluk gibi topluluk sigortalarında sözleşmeyi işveren yapar, sigortalılar çalışanlardır. Grup sözleşmelerinde her sigortalıya ayrı sertifika düzenlenir; sigorta ettiren değişmeden sigortalı ayrılırsa kalan çalışanlar için poliçe yürürlükte kalır. Bu yapı, toplu dava açma imkanını kısıtlayan ama grup sözleşme özelinde topluluk menfaati ileri süren argüman geliştirmeye açık bir alandır.

Menfaat Azami İyiniyet ve Tazminat İlkesi

Sigorta hukuku üç temel ilke üzerine kuruludur: menfaat ilkesiazami iyiniyet ilkesi ve tazminat ilkesi. Menfaat ilkesi, sigorta ettirenin rizikoya konu olan şey üzerinde para ile ölçülebilir bir menfaatinin bulunmasını emreder (TTK 1408); menfaat yoksa sözleşme geçersizdir. Bu ilke, sigortayı kumardan ve bahisten ayıran ana kriterdir.

Azami iyiniyet (uberrimae fidei) ilkesi, sözleşmenin her iki tarafının da beyan yükümlülüklerini dürüstçe yerine getirmesini gerektirir. Sigorta ettiren, teklif formunda rizikonun önemli durumlarını eksiksiz bildirmelidir (TTK 1435); sigortacı ise teminat kapsamını, istisnaları ve özel şartları açıkça yazmakla yükümlüdür. Bu ilkenin ihlali, sözleşmenin feshine ve tazminat kaybına yol açar.

Tazminat İlkesi ve Zenginleşme Yasağı

Tazminat ilkesi, zarar sigortasında sigortalının zarar gördüğü miktardan fazlasını alamayacağını ifade eder (TTK 1459). Bu ilke, aşkın sigorta, çifte sigorta, sovtaj ve halefiyet hükümlerinin temelidir. Can sigortalarında ise sigorta bedeli, önceden kararlaştırılmış soyut bir rakam olduğundan tazminat ilkesi değil meblağ sigortası ilkesi uygulanır.

Sigortalı Lehine Yorum İlkesi

Genel şart veya poliçe metninde tereddüt bulunursa sigortalı lehine yorum yapılır. Lehine yorum, matbu genel şartların hazırlayan tarafça (sigortacı) aleyhine yorumlanmasını da içerir ve standart sözleşme hukukundaki “contra proferentem” kuralının sigortaya yansımasıdır.

Prim Ödeme ve Muacceliyet (TTK 1430-1432)

Prim, sigortacının üstlendiği riziko karşılığında sigorta ettirenden aldığı bedeldir. TTK 1430 uyarınca prim sözleşmeyle kararlaştırıldığı şekilde ödenir; aksine sözleşme yoksa prim peşin ödenir. Peşin ödenmesi gereken prim zamanında ödenmezse sigortacı, ödeme yapılmadığı sürece vadeden itibaren üç ay içinde sözleşmeden cayabilir (TTK 1434/2).

İlk taksit zamanında ödenmezse sigortacı üç ay içinde sözleşmeden cayabilir; sonraki taksitlerin ödenmemesi halinde ise noter aracılığıyla veya iadeli taahhütlü mektupla on günlük süre vererek ihtar çeker, süre sonunda borç ödenmemişse sözleşme feshedilmiş olur (TTK 1434/3). Fesih döneminde riziko gerçekleşirse sigortacı sorumlu değildir; ancak sigortalı aleyhine yorum yapılmaz, her olay ihtarın usulüne uygun tebliğine göre değerlendirilir.

Prim Borçlusu ve Taahhütler

Prim borçlusu sigorta ettirendir; sigortalı ayrı kişi olsa da prim isteme hakkı sigortacıya sigorta ettirene karşı aittir (TTK 1430/2). Bazı grup sigortalarında çalışanın maaşından kesinti yoluyla tahsil yapılır; bu durumda işverenin kesintiyi sigortacıya zamanında iletmemesi, primin ödenmediği anlamına gelmez (sigortalının iyiniyeti korunur).

Prim İndirimi ve Bonus-Malus

Trafik sigortasında prim hesaplamasında hasar geçmişine dayalı basamak (bonus-malus) uygulaması, güncel düzenlemeler ve SBM kayıtları üzerinden yürütülür. Basamak ve prim etkisi poliçe türüne, kapsamına ve güncel düzenlemeye göre değerlendirilir.

İhbar Mükellefiyeti ve Beyan Yükümlülüğü

Sigorta ettirenin en ağır yükümlülüklerinden biri beyan yükümlülüğüdür. Sözleşme yapılırken bildiği ya da bilmesi gereken tüm önemli durumları sigortacıya açıklamak zorundadır (TTK 1435). Bildirilmemiş ya da yanlış bildirilmiş bir durum, rizikonun önemli ölçüde değerlenmesi veya kabul edilmemesine yol açacak nitelikteyse sigortacı sözleşmeyi feshedebilir ya da ek prim isteyebilir.

İhbar mükellefiyeti üç aşamada hayat bulur: sözleşme kurulurken (TTK 1435), sözleşme süresince rizikonun ağırlaşması halinde (TTK 1444) ve rizikonun gerçekleşmesi halinde (TTK 1446). Her aşamada farklı süreler ve yaptırımlar uygulanır.

Kasıt ve İhmal Ayrımı

Rizikonun gerçekleşmesinden sonra beyan yükümlülüğünün kast derecesinde ihlali hâlinde, ihlal ile gerçekleşen riziko arasında bağlantı varsa sigortacının ödeme borcu ortadan kalkar; bağlantı yoksa ödenen prim ile ödenmesi gereken prim oranında ödeme yapılır (TTK 1439/2). İhmal hâlinde sigortacı, 1440. maddedeki süre içinde sözleşmeden cayabilir veya prim farkı isteyebilir; istenen prim farkı on gün içinde kabul edilmezse sözleşmeden cayılmış sayılır (TTK 1439/1). Rizikonun gerçekleşmesinden sonra ihmalin derecesine göre tazminattan indirim yapılır (TTK 1439/2). Bu iki durumu birbirinden ayırmak delil ve tanık değerlendirmesi gerektirir.

Rizikonun Ağırlaşması

Sözleşme yapıldıktan sonra rizikoyu ağırlaştıran bir durumun ortaya çıkması halinde sigorta ettiren derhal, işlem bilgisi dışında yapılmışsa öğrendiği tarihten itibaren en geç on gün içinde sigortacıya bildirmelidir (TTK 1444/2). Ağırlaşma sigortacıyı sözleşmeyi aynı şartlarla yapmaktan caydıracak nitelikte ise sigortacı sekiz gün içinde feshi bildirir ya da ek prim teklif eder. Bu süreler hak düşürücüdür ve dava edilirken özellikle dikkat edilmelidir.

Rizikonun Gerçekleşmesi ve Bildirim Süresi

Riziko (sigorta olayı) gerçekleştiğinde sigorta ettiren durumu gecikmeksizin sigortacıya bildirmek zorundadır (TTK 1446/1). Bildirimin yapılmaması veya geç yapılması tazminatta artışa neden olmuşsa, kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılır (TTK 1446/2); sigortacı rizikonun gerçekleştiğini daha önce fiilen öğrenmişse bu hükümden yararlanamaz (TTK 1446/3).

Bildirim yanında sigorta ettirenin zararın azaltılması için gereken tedbirleri alma yükümlülüğü de vardır (TTK 1448). Örneğin yangın çıkmışsa itfaiyeye haber vermek, trafik kazasında yaralıya ilk yardım çağırmak bu kapsamdadır. Tedbir almama halinde artan zararlar sigortacı teminatı dışında kalır.

Rizikonun Sigortacı Dışı Nedenle Gerçekleşmesi

Kast, ağır kusur, savaş, iç savaş, nükleer enerji kazası ve deprem (özel ürünler hariç) tipik genel şart istisnalarıdır. Bir kasko poliçesinde sigortalının kasten araca zarar vermesi teminat dışıdır; ancak ispat külfeti sigortacıdadır ve ihmal ile kasıt ayrımı somut olayın tüm unsurları ile değerlendirilir.

Ekspertiz ve Hasar Dosyası

Bildirim sonrası sigortacı ekspertiz atar; ekspertiz raporu hasar miktarı, kusur oranı ve teminat kapsamını değerlendirir. Sigortalı, raporun bir nüshasını isteme hakkına sahiptir; rapora itiraz ederse bağımsız bilirkişi talebi Sigorta Tahkim Komisyonu’na ya da asliye ticaret mahkemesine sunulur.

Aşkın Eksik ve Çifte Sigorta (TTK 1462-1467)

Sigorta bedeli ile sigorta değeri arasındaki ilişki üç farklı senaryoya yol açar. Aşkın sigorta, sigorta bedelinin sigorta değerini aşması halidir (TTK 1463); bu durumda aşan kısım hükümsüzdür ve sigortacı bu kısma karşılık prim alamaz. Sigortalı aşkın kısmın primini iade etmeyi talep eder; kötü niyetli aşkın sigorta sözleşmeyi baştan geçersiz kılar.

Eksik sigorta, sigorta bedelinin sigorta değerinin altında olması halidir (TTK 1462); bu halde orantılılık kuralı uygulanır. Örneğin beş yüz bin TL değerindeki bir eşyanın üç yüz bin TL’ye sigortalanması halinde yüz elli bin TL’lik zararda sigortacı sadece doksan bin TL öder (oransal hesap: 150.000 × 300.000/500.000 = 90.000).

Çifte sigorta, aynı menfaat üzerinde aynı rizikoya karşı iki ayrı poliçe bulunması halidir (TTK 1466). İkinci sözleşme sigortacının haberi olmadan yapılmışsa ve toplam bedel sigorta değerini aşıyorsa ikinci sözleşme sigorta ettirenin kastı yoksa geçerli kalır ancak aşan kısımda sorumluluk bölüşülür. Kasti çifte sigorta halinde ikinci sözleşme geçersizdir ve sigortacı primi tutar.

Koasürans Ayrımı

Çifte sigortadan farklı olarak koasürans, birden fazla sigortacının aynı rizikoyu önceden bölüşmek üzere ortak sigortalamasıdır. Her sigortacı kendi payı oranında sorumlu olur; ortak poliçe tek metinde toplanır. Koasüransta halefiyet her sigortacı için kendi payı oranında işler.

Hesap Örneği

Sigorta değeri 1.000.000 TL, poliçe bedeli 700.000 TL, zarar 400.000 TL ise: 400.000 × (700.000/1.000.000) = 280.000 TL sigortacı tarafından ödenir; kalan 120.000 TL sigortalının üzerinde kalır. Bu hesap, bilirkişi raporunda mutlaka açık formülle yer almalı; aksi halde itiraz edilebilir.

Sovtaj Halefiyet ve Rücu Hakkı (TTK 1472)

Halefiyet (subrogasyon), sigortacının tazmin ettiği zarar ölçüsünde sigortalının üçüncü kişilere karşı sahip olduğu hakları kendiliğinden iktisap etmesidir (TTK 1472). Örneğin kasko sigortasından hasar ödemesi alan sigortalının, kazaya sebep olan karşı tarafa karşı sahip olduğu rücu alacağı sigortacıya geçer.

Halefiyet kural olarak zarar sigortalarında işler; can sigortalarında ilke gereği uygulanmaz çünkü sigorta konusu insan yaşamının parasal değeri öngörülemez.

Sovtaj (Atık) Hakkı

Sigortacı, hasar karşılığı tam ödeme yapması halinde sigorta konusu atık üzerinde sovtaj hakkına sahiptir (poliçe genel şartları). Hasar görmüş bir aracın kasko poliçesinden tam hasar ödenmesi halinde sigortacı aracın hurdasını devralır; sovtaj değeri ödemenin ertelenmesi ya da mahsubu ile hesaba katılır.

Rücu Davasında Zamanaşımı

Rücu talebinde önce talebin hukuki dayanağı ve sigortacının kimin hakkına halef olduğu belirlenmelidir. Sigorta sözleşmesinden doğan istemlerle üçüncü kişiye yöneltilen halefiyet talepleri aynı kabul edilmemelidir. Süre ve başlangıç tarihi, temel sorumluluk ilişkisi ve uygulanacak özel hükümler incelenerek hesaplanır.

Mal Sigortaları (Yangın Hırsızlık Konut)

Mal sigortaları, taşınır ve taşınmaz mallar üzerindeki menfaatleri yangın, hırsızlık, sel, fırtına, dolu, deprem gibi rizikolara karşı teminat altına alan sigorta türüdür. Türkiye’de en yaygın mal sigortası konut sigortasıdır; bunun yanında işyeri paket, endüstriyel all-risks ve yapım-tüm-riskler (CAR/EAR) poliçeleri de yoğun kullanılır.

Genel şartlar SEDDK tarafından yayımlanmıştır: Yangın Sigortası Genel Şartları, Hırsızlık Sigortası Genel Şartları, Konut Paket Genel Şartları ve Yapım Tüm Riskler Sigortası Genel Şartları. Genel şartlar her sigortacıya bağlayıcıdır; sigortacı özel şartla genel şartları lehine değiştiremez, aleyhine değişiklik mümkündür.

Yangın Sigortası

Yangın teminatı ateş, infilak ve yıldırım düşmesine karşı koruma sağlar; sel, su baskını, deprem, kar ağırlığı, cam kırılması, enkaz kaldırma ve kira kaybı ek teminatlarla poliçeye dahil edilir. Binada yapısal bozukluk, elektrik kablolama arızası veya kasıt yangın teminatı dışıdır; ispat yine sigortacıdadır.

Hırsızlık ve Emniyet Suistimali

Hırsızlık sigortası, sigortalı mekandan kırılarak/zorlanarak eşyaların çalınmasını teminat altına alır; emniyeti suistimal (çalışanın hırsızlığı) ayrı ek teminat ile sigortalanabilir. Tek başına şüphe yeterli değildir; sigortacı savcılık soruşturma dosyasını isteyebilir.

İşyeri Paket ve Endüstriyel All-Risks

Küçük ve orta ölçekli işletmeler için işyeri paket poliçeleri yaygındır; birden fazla teminatı (yangın, hırsızlık, cam, elektronik cihaz, işveren mali mesuliyet) tek pakette sunar. Büyük endüstriyel tesisler için all-risks poliçesi tercih edilir; “adlandırılmış istisnalar hariç tüm riskler” mantığı ile çalışır ve teminat kapsamı ispat yükü sigortacıdadır.

Motorlu Araç Sigortaları (Kasko ve Trafik)

Motorlu araç sigortaları ikiye ayrılır: zorunlu trafik sigortası (KZMMS — Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası) ve kasko sigortası. Trafik sigortası 2918 sayılı KTK’nın 91. maddesi uyarınca her motorlu araç için zorunludur; aracın üçüncü kişilere verdiği bedeni ve maddi zararı teminat altına alır. Kasko ise isteğe bağlıdır ve aracın kendisine gelen zararı karşılar.

Trafik sigortası genel şartları SEDDK tarafından yayımlanır; 2026 yılı itibarıyla uygulanan tarifeyi Hazine ve Maliye Bakanlığı belirler. Bedeni zararda maluliyet oranına göre destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanır; PMF ya da CSO 1980 gibi aktüerya tablolarından yararlanılır. Manevi tazminat trafik sigortası teminatı dışındadır; kapsam dışı hâller KTK m.92’de sayılmıştır.

Kasko Teminatları

Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları A.1 maddesinde teminatlar sayılır: çarpma-çarpışma, yanma, çalınma, teşebbüs ve deprem (ek teminat). Hırsızlık teminatı için aracın kilitli ve anahtarın içeride bırakılmamış olması aranır; aksi halde teminat dışıdır. Tam değer ve tam hasar (pert) ayrımı TRAMER güncel fiyat listeleri ile yapılır.

Pert ve Ağır Hasar

Onarım maliyeti genel şartlarda ve ilgili düzenlemede belirlenen oranı aştığında araç pert (tam hasarlı) sayılabilir. Pert aracın sigortacı tarafından devralınması halinde sovtaj uygulanır; sigortalıya rayiç bedel ödenir. Pert vasfı tartışmalı ise bilirkişi incelemesi esastır.

Değer Kaybı ve Kusur Oranı

Kazaya uğrayan aracın onarımı sonrası piyasa değerinin düşmesi (değer kaybı) kusurlu karşı tarafın sorumluluğundadır; trafik sigortası teminatına girer. Kusur oranı Ak-Geniş Tablosu ya da karakolda tutulan kaza tespit tutanağına göre belirlenir. Tam kusurlu taraf değer kaybı isteyemez; yarı kusurda orantılı hesap uygulanır.

Zorunlu Deprem Sigortası DASK ve 7269

Zorunlu deprem sigortasının kanuni çerçevesi 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu’dur; 587 sayılı KHK, bu Kanunun 15. maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Sigortanın kapsamına giren binalar ve poliçenin arandığı işlemler bu Kanunda düzenlenir.

Teminat kapsamında depremin doğrudan verdiği maddi zarar, deprem sonrası yangın, deprem sonrası patlama ve deprem sonrası tsunami yer alır. Teminat, yapının brüt metrekare alanı ve yapı türüne göre belirlenen azami tarife üzerinden sınırlıdır; 2026 azami teminat SEDDK tarafından yıllık güncellenir. Tarife üstü kısım için özel deprem ek teminatı (deprem ek sigortası) alınmalıdır.

DASK Tazminat Süreci

Deprem sonrası hasar bildirimi DASK’a veya poliçeyi düzenleyen sigorta şirketi/acenteye yapılır. Hasar tespiti ve ödeme süreci poliçe, hasar tespiti ve güncel düzenlemelere göre yürütülür; uyuşmazlık hâlinde Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yoluna başvurulabilir.

7269 Sayılı Kanun ile İlişki

7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısıyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun (1959), devlet eliyle afet yardımını düzenler; DASK ile birlikte çalışır.

Sağlık Sigortaları ve Tamamlayıcı Sigorta

Sağlık sigortaları üç kategoride gelişir: zorunlu sosyal güvenlik (SGK)özel sağlık sigortası (ÖSS) ve tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS). SGK, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile düzenlenir ve tüm vatandaşlar için zorunludur. ÖSS sigortalıya özel hastane erişimi ve ek teminat sunarken TSS, SGK’lı bir kişinin özel hastanede fark ödemek zorunda kalacağı miktarları karşılar.

Özel sağlık sigortası genel şartları SEDDK’nın Sağlık Sigortası Genel Şartları Tebliği ile belirlenir. Önceden var olan hastalık (pre-existing condition), doğuştan rahatsızlık, estetik ameliyat ve alkol-uyuşturucu etkisi altında oluşan olaylar kural olarak teminat dışıdır; ancak bu istisnalar poliçede açıkça yazılmalıdır ve sigorta ettirene açıklanmış olmalıdır.

Kronik Hastalık ve İade

Kronik hastalıklar (diyabet, hipertansiyon, KOAH) genellikle özel poliçede kabul edilebilir ancak ek prim ile karşılanır. Sigorta ettirenin hastalığı teklif formunda beyan etmemesi, ihmal veya kasıt boyutuna göre farklı sonuçlar doğurur; tamamen bildirmemek hastalık kaynaklı ödemenin reddine yol açar. Bu durumlarda TTK 1435 ve 1439 birlikte uygulanır.

TSS’de Anlaşmalı Hastane

Tamamlayıcı sigortada sigortacının SGK ile anlaşmalı özel sağlık kurumlarından hizmet alınması aranır; SGK ile anlaşmasız kurumda yapılan işlem TSS kapsamına girmez. Bu sınırlama poliçede açıkça belirtilmeli; acil durumda en yakın kurum tercihi yapılabileceği istisnası eklenmelidir.

Hayat Sigortası ve Birikimli Ürünler

Hayat sigortası, TTK 1487-1502 arasında düzenlenir ve sigortalının ölümü ya da belirli bir yaşta hayatta kalması durumunda önceden kararlaştırılan meblağın ödenmesini sağlar. Üç temel tür mevcuttur: vefat teminatlı hayat sigortasıyaşama teminatlı hayat sigortası ve karma (mixed) hayat sigortası. Birikimli hayat ürünleri, teminat yanında yatırım getirisi de sağlar ve çoğu zaman bireysel emeklilik ile entegre çalışır.

Hayat sigortasında lehtar (beneficiary) belirleme serbestisi geniştir (TTK 1493). Sigorta ettiren lehtarı sonradan değiştirebilir; miras hukukundan bağımsız olarak tazminatı lehtara öder.

İntihar ve Teminat Kaybı

Ölüm ihtimaline karşı sigortada, yenilemeler dahil en az üç yıldır devam eden sözleşmede bu süre geçtikten sonraki intihar veya intihara teşebbüs sonucu ölümde sigortacı ödeme yapmakla yükümlüdür. Kanunda akli melekelerdeki rahatsızlık nedeniyle üç yıldan önce gerçekleşen ölüm için ayrıca hüküm vardır (TTK 1503). Süre tek başına kesin ret gerekçesi gibi değerlendirilmemelidir.

Birikim ve Geri Alım Değeri

Birikimli hayat ürünlerinde en az bir yıldan beri yürürlükte olan ve bir yıllık primi ödenmiş sözleşmelerde sigorta ettiren sigortadan ayrılıp ayrılma değerini isteyebilir (TTK 1500). Geri alım değeri aktüerya tablosuna göre hesaplanır; şirket bu hesabı talep üzerine yazılı olarak bildirmek zorundadır. Geri alımda erken fesih kesintisi uygulanabilir ancak makul ölçüde olmalıdır.

Sorumluluk Sigortaları (Mesleki İşveren Üretici)

Sorumluluk sigortası, sigortalının üçüncü kişilere verdiği zarar nedeniyle doğan tazminat borcunu karşılayan zarar sigortası türüdür. TTK 1473-1484 arasında düzenlenir. Türkiye’de en yaygın sorumluluk sigortaları şunlardır: trafik (KZMMS), avukat mesleki sorumluluk, hekim malpraktis, muhasebeci mali müşavir sorumluluk, tehlikeli madde taşıma, işveren sorumluluk ve üretici ürün sorumluluğu (product liability).

Avukat mesleki sorumluluk sigortası, 1136 sayılı Avukatlık Kanunu ve ilgili Türkiye Barolar Birliği düzenlemeleri çerçevesinde düzenlenir. Hekim malpraktis sigortası ise 5947 sayılı Kanun ile kamu hastaneleri için zorunlu, özel hastaneler için isteğe bağlıdır ancak piyasa pratiğinde zorunluluğa yakın gerekli sayılır.

Claims-Made ve Occurrence

Sorumluluk sigortasında iki teminat modeli kullanılır: claims-made (dava açıldığı tarihte yürürlükte olan poliçe) ve occurrence (olayın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan poliçe). Malpraktis ve avukat sorumluluk poliçelerinde claims-made ağır basar; bu da emeklilik sonrası run-off teminatı gerektirir. Run-off teminatı uzun yıllık kuyruk dava riskini karşılar.

İşveren Sorumluluk

İşveren, 5510 sayılı Kanun’un 21. maddesi ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan zararları tazminle yükümlüdür. SGK ilgili ödemeleri yaptıktan sonra işverene rücu eder; işveren sorumluluk poliçesi bu rücu bedelinin bir kısmını teminat altına alır. İşçiye doğrudan ödenen manevi tazminat çoğu poliçede istisnadır.

Taşıma Sigortaları (Nakliyat ve CMR)

Nakliyat sigortası, taşıma sırasında eşyaya gelebilecek zararı teminat altına alan mal sigortası türüdür. Kara, deniz, hava ve kombine taşıma olmak üzere dört alt türe ayrılır. Uluslararası kara taşımasında CMR Konvansiyonu (1956), deniz taşımasında Institute Cargo Clauses (A/B/C) ve Hamburg Kuralları, hava taşımasında Montreal Sözleşmesi uygulanır.

Institute Cargo Clauses (A), all-risks tabanlı en kapsamlı teminattır; (B) belirli adlandırılmış risklere karşı, (C) ise en sınırlı kapsama sahiptir. Yüklemeden varış yerine (warehouse-to-warehouse) esası, malın sevk emri ile birlikte riskin sigortacıya geçtiğini gösterir. Ambalaj yetersizliği, zaman kaybı ve inherent vice (malın kendi yapısından kaynaklanan bozulma) kural olarak istisnadır.

CMR Teminatı

CMR Konvansiyonu madde 17, taşıyıcının geciktirme, kayıp ve hasar sorumluluğunu düzenler; taşıyıcının sorumluluk sınırı 8.33 SDR/kg’dır. Sigortacı bu sınırın üstünde zarar varsa sigortalının zararını tazmin eder ve taşıyıcıya rücu eder. Taşıyıcının bilinçli ihmali veya kastı halinde sorumluluk sınırsızdır (CMR m.29).

Multimodal Taşıma

Uluslararası kombine taşımada zararın hangi leg’de meydana geldiği tespit edilemeyen hallerde Rotterdam Kuralları (2008) veya UNCITRAL Multimodal Konvansiyonu uygulanabilir; ancak Türkiye tarafı değildir. Bu halde taşıma sözleşmesi seçimi ya da CMR’ın analoji yoluyla uygulanması tartışmalıdır.

Tarım Sigortaları TARSİM ve 5363

5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu (2005) ile kurulan Tarım Sigortaları Havuzu (TARSİM), tarım üreticilerinin dolu, don, sel, fırtına, yangın ve hastalık gibi risklere karşı teminat ürünlerini sunan, devlet destekli bir havuz sistemidir. Prim desteği Hazine ve Maliye Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ortaklığıyla sağlanır; çiftçi primin yaklaşık yarısını devletten destek olarak alır.

TARSİM ürünleri arasında bitkisel ürün sigortası, sera sigortası, küçükbaş ve büyükbaş hayvan hayat sigortası, arıcılık sigortası, kültür balığı sigortası ve tarımsal yapılar sigortası yer alır. Her ürün için farklı risk kataloğu ve muafiyet oranı uygulanır.

TARSİM Tahkim Süreci

Uyuşmazlık halinde çiftçi, 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesi çerçevesinde Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvurur. TARSİM hasar eksperleri tarım il müdürlüklerinden görevlendirilir; ekspertiz raporuna itiraz varsa bilirkişi incelemesi tahkimde yapılır.

Zirai Don ve Dolu Uygulaması

Zirai don teminatı belirli ürünlerde (kiraz, zeytin, nar, kayısı) ek teminatla poliçeye eklenir; dolu teminatı standart poliçede mevcuttur. Ürünün çiçeklenme dönemindeki don zararı en kritik kalemdir ve bilirkişi raporu, Meteoroloji Genel Müdürlüğü sıcaklık verileri ile desteklenir.

Kredi ve İhracat Kredi Sigortası

Kredi sigortası, satıcının alıcıdan tahsil edemediği alacakları teminat altına alan özel bir sigorta türüdür. İç ticaret için yerel kredi sigortası, dış ticaret için ihracat kredi sigortası kullanılır. Türkiye’de Türk Eximbank 3332 sayılı Kanun’un 1. maddesi çerçevesinde ihracat kredi sigortası sunar; ayrıca özel sigorta şirketleri de (Coface, Atradius, Allianz Trade) faaliyet gösterir.

Teminat kapsamı ticari risk (alıcının iflası, uzun süreli gecikme) ve siyasi risk (ithalatçı ülkede transfer yasağı, savaş, kamulaştırma) olmak üzere ikiye ayrılır. İhracat kredi sigortası, Türk Eximbank portföyünde orta-uzun vadeli yatırım malları ve kısa vadeli tüketim malları ürünleri ile farklılaşır.

Kredi Risk Yönetimi

Sigortacı, alıcı başına kredi limiti belirler; limitin aşılması halinde teminat devre dışı kalır. Sigortalı, satışı sigortalanmış alıcı dışına yönlendirirse sigorta kaybolur. Bu işleyiş, ihracatçının kredi risk yönetimini sistematikleştirmesini gerektirir; SBM benzeri uluslararası platformlar (Atradius Dun & Bradstreet) kullanılır.

Halefiyet ve Rücu

Kredi sigortasında ödeme sonrası halefiyet (subrogation) hızlı işler; sigortacı borçluya karşı tahsil takibi başlatır. Uluslararası tahsilatta ICC ve UNCITRAL Model Kanun uygulamaları devreye girer; Türkiye’de yabancı mahkeme kararı tanıma-tenfiz MÖHUK (5718) çerçevesinde yürür.

Siber Risk Sigortası ve KVKK (6698)

Siber risk sigortası, son yıllarda en hızlı büyüyen sigorta ürünlerindendir. Veri ihlali (data breach), fidye yazılımı (ransomware), iş durdurma (business interruption), ağ güvenliği ihlali, sosyal mühendislik dolandırıcılığı ve uçbirim cihaz kaybı tipik teminat kalemleridir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) yaptırımları sigortalanabilir teminat alanına dahildir; ancak kamu idari para cezalarının bir kısmı teminat dışı olabilir.

Siber poliçelerde teminat kapsamı first-party (sigortalıya doğrudan zarar) ve third-party (üçüncü kişilere verilen zarar) olarak ayrılır. First-party kalemler: veri geri yüklemesi, sistem onarımı, kriz yönetimi, bildirim masrafları, itibar zararı; third-party kalemler: müşteri verileri ihlalinden kaynaklanan tazminatlar, regülatör soruşturma masrafları, defans masrafları.

KVKK İhlal Bildirimi

6698 sayılı Kanun m.12/5 uyarınca veri sorumlusu, işlenen kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkaları tarafından elde edilmesi hâlinde bu durumu en kısa sürede ilgilisine ve Kurula bildirir; Kurul kararıyla bu sürenin ihlalin öğrenilmesinden itibaren yetmiş iki saat olarak uygulanacağı belirlenmiştir. Bildirim yükümlülüğünün ihlali ayrı idari para cezasını gerektirir. Sigorta poliçesi, bu süre içinde hukuki danışmanlık ve kriz yönetimi masraflarını karşılamalıdır; bu kalem çoğu zaman “breach coaching” adı altında ayrıştırılır.

Ransomware ve Ödeme Tartışması

Fidye yazılımında sigortacıların kripto ile fidye ödemesi teminatı sunması 2023-2024 yıllarında uluslararası tartışmaya yol açmıştır. Türkiye’de MASAK yönetmeliği ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanması Kanunu çerçevesinde fidye ödemesinin aklama riskine konu olduğu, sigortacının bu ödemeyi teminat altına alamayacağı görüşü ağır basar. Poliçede “extortion” teminatı varsa sınırlı kapsamda olduğu değerlendirilmelidir.

Yeni Nesil Ürünler Kripto Dron Evcil Hayvan

Sigorta sektörü son on yılda teknolojinin gelişimine paralel yeni ürünler üretmiştir. Kripto varlık saklama sigortası, SPK’nın 2025 yılında yayımladığı kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin tebliğler (III-35/B.1 ve III-35/B.2) çerçevesinde faaliyet gösteren platformlar bakımından gündeme gelebilir. Dron sigortası, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) SHT-İHA-0 ve SHT-İHA-1 düzenlemeleri çerçevesinde zorunludur.

Evcil hayvan sigortası, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu çerçevesindeki sahiplik sorumlulukları yanında yaygınlaşan bir üründür. Sağlık harcamaları, üçüncü kişilere verilen zarar ve pet-sitting sırasında kayıp rizikoları teminat altına alınır. Kedi/köpek cinsleri ve yaş bariyerleri poliçeden poliçeye değişir.

Kripto Saklama ve Soğuk Cüzdan

Kripto saklama sigortası, özel anahtar kaybı, hack, cold storage kasa soygunu ve çalışan suistimalini teminat altına alır. Teminat limitleri platformun günlük AUM’una göre belirlenir; teknik güvenlik standartları (ISO 27001, SOC 2 Type II) sigortalanma ön koşullarındandır.

Dron Sorumluluk

SHGM, 4 kg ve üzeri dronlar için üçüncü kişi sorumluluk sigortası zorunluluğu getirmiştir; minimum teminat tutarı yılda güncellenir. Ticari dron (fotoğraf, kargo, endüstriyel muayene) kullanımı için ek teminat gerekir. Kaza halinde SHGM ve sigortacı arasında koordineli soruşturma yürütülür.

Evcil Hayvan Sigortasında Özellikler

Evcil hayvan sigortasında kronik hastalık, doğuştan anomali ve estetik cerrahi istisnadır; aşı ve rutin kontrol ek teminatla poliçeye eklenir. Üçüncü kişi sorumluluk teminatı, köpeğin ısırma olayları gibi durumları kapsar ve 5199 sayılı Kanun m.14’teki sorumluluk rejimi ile paralel yürür.

Deniz Sigortaları (TTK 1453-1520)

Deniz sigortası, ticaret hukukunun en eski dallarından biridir. TTK’nın Altıncı Kitabı kapsamında özel hükümler TTK 1453-1520 arasındadır. Gemi sigortası (hull & machinery), yük sigortası (cargo), sorumluluk sigortası (P&I) ve ortak avarya katkı sigortası dört ana başlığı oluşturur. Yürürlükteki uluslararası düzenlemeler arasında Institute Hull Clauses, Institute Cargo Clauses (A/B/C), Institute Time Clauses, 1906 Marine Insurance Act ve 1994 York-Antwerp Kuralları yer alır.

Türk deniz sigortası pratiği, yabancı piyasa (Londra) ile güçlü bağlar taşır; Türk Loydu veya Uluslararası Klas Kuruluşları (IACS) sertifikaları poliçe koşullarının ön şartıdır. Sigortalanabilir menfaat, gemi maliki, kiracı (bareboat/time charter), armatör, yük sahibi ve finans veren banka nezdinde oluşabilir.

Hull & Machinery

Gemi sigortası, gövde (hull) ve makine dairesi (machinery) zararlarını, toplam hasar (actual total loss), yapımsal toplam hasar (constructive total loss) ve karşılıklı çatma sorumluluğunu (3/4 collision liability) teminat altına alır. Institute Time Clauses Hulls 1/10/83 standart formdur. Geminin sınıf dışı kalması, bayrak değişikliği, savaş bölgesine giriş teminatı sona erdirebilir; notice of cancellation klozları bu durumu düzenler.

P&I Kulüpleri

P&I (Protection and Indemnity) kulüpleri, armatörün üçüncü kişilere karşı sorumluluğunu karşılayan karşılıklı sigorta organizasyonlarıdır. Uluslararası P&I Grubu üyesi kulüpler (Gard, Britannia, North of England, Standard, UK Club) dünya armatörlerinin büyük çoğunluğunu kapsar. Türk bayrağı armatörler çoğunlukla bu kulüplere üyedir. Karşılıklılık ilkesi (mutualism) sigortalının aynı zamanda sigorta yaptıran konumunda olmasını ifade eder.

Ortak Avarya ve York-Antwerp

Ortak avarya, geminin ve yükün ortak kurtarılması amacıyla kasten yapılan fedakarlığın zarara uğrayan kimseler arasında bölüştürülmesi kurumudur. 1994 York-Antwerp Kuralları, ortak avarya hesabının uluslararası standart yöntemini belirler. TTK 1272-1322 iç hukuk düzenlemesini yapar. Deniz sigortası poliçeleri ortak avarya payını da teminat altına alır.

Havacılık Sigortaları 2920 Kanun

Havacılık sigortaları, 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanunu ve uluslararası 1999 Montreal Sözleşmesi çerçevesinde yürütülür. Teminat kalemleri: hava aracı gövde sigortası (hull), yolcu-yük-bagaj sorumluluk, üçüncü kişi sorumluluk, mürettebat kaza, havaalanı sorumluluk ve savaş-grev teminatı. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı yönetmelikleri tamamlayıcı niteliktedir.

Montreal Sözleşmesi m.21 yolcu ölüm ve yaralanmasında taşıyıcının kusurlu olmasa dahi 128.821 SDR sınırına kadar tam sorumlu olduğunu belirler; bu tutarın üstünde kusurlu veya ağır ihmal ispatı gerekir. Sigortacı bu sorumluluğu teminat altına alır; havacılık poliçelerinde teminat limitleri $1 milyar USD mertebesine ulaşır.

SHGM Minimum Teminat

2920 sayılı Kanun m.131 ve SHGM yönetmeliği havayolu şirketlerinin minimum sigorta teminatını düzenler; AB 785/2004 Tüzüğü’ne paralel standartlar uygulanır. Yolcu başı minimum 250.000 SDR, kargo başı 17 SDR/kg teminatı yer alır. Bu teminatların altında faaliyet ruhsat iptaline yol açabilir.

İHA ve Ticari Dron

SHT-İHA-0 ve SHT-İHA-1 düzenlemeleri, insansız hava araçları için sorumluluk sigortasını zorunlu kılar. 25 kg üstü İHA’lar için teminat limitleri daha yüksek belirlenir. Sigortasız dron uçuşu tespit edildiğinde SHGM idari para cezası uygular; kazadan doğan zararlarda sigortasız kullanıcı doğrudan sorumludur.

Nükleer Enerji Sorumluluk Sigortası

Nükleer enerji tesislerinin üçüncü kişilere verdiği zarardan doğan sorumluluğu, Türkiye’nin taraf olduğu 1960 tarihli Paris Sözleşmesi ve 1963 Brüksel Tamamlayıcı Sözleşmesi çerçevesinde belirlenir. Bu sözleşmeler, işletmeci tek başına sorumluluk (sole liability of the operator) ilkesini benimser; tedarikçiler, müteahhitler ve çalışanlar işletmeciye rücu edemez.

Paris Sözleşmesi m.7 işletmeciye finansal güvence zorunluluğu yükler; sigorta veya benzeri mali teminat sağlanmalıdır. 2026 yılı itibarıyla Brüksel Tamamlayıcı Sözleşmesi’nin 2004 değişik protokolü çerçevesinde işletmeci asgari 700 milyon Euro teminat bulundurmalıdır.

Teminat Havuzu ve Uluslararası Pool

Nükleer riskin büyüklüğü nedeniyle tek sigortacı teminatı mümkün değildir; ulusal nükleer sigorta havuzları (Türkiye için SEDDK koordinasyonu ile kurulabilir) ve uluslararası pool (Nuclear Risk Insurers, Paris Liaison Office) ortak olarak riski bölüşür. Reasürans zinciri Lloyd’s ve özel reasürörleri içerir.

Radyoaktif Madde Taşıma

Ticari amaçla radyoaktif madde taşıma (nükleer yakıt demeti, tıbbi izotop) için IAEA Transport Regulations çerçevesinde teminat yapılır. Türkiye’de Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) ruhsatı gereklidir; sigorta kapsamı taşıma süresince ve depolama sırasında geçerli olacak şekilde düzenlenir.

Sigorta Tahkim Komisyonu (5684 m.30)

Sigorta Tahkim Komisyonu, 5684 sayılı Kanun’un 30. maddesi uyarınca Birlik nezdinde oluşturulan ve sigorta uyuşmazlıklarını çözen alternatif uyuşmazlık çözüm merciidir. Sigorta hakemleri, 5684 sayılı Kanun m.30/8’de aranan nitelikleri taşıyan ve Komisyonca tutulan hakem listesine kayıtlı kişilerdir.

Başvuru için önkoşul, sigortalının sigortacıya başvurusunun reddedilmesi veya başvuru tarihinden itibaren on beş iş günü içinde yazılı cevap alınamamasıdır (5684 sayılı Kanun m.30/13). Başvuru Komisyon merkez büro ya da internet sitesi üzerinden yapılır; 2026 yılı itibarıyla Elektronik Başvuru Sistemi (EBTS) kullanılır. Başvuru önce raportörler tarafından en geç on beş gün içinde incelenir; çözümlenemeyen dosyalar sigorta hakemine iletilir. Kural olarak tek hakem görevlendirilir; ancak uyuşmazlık konusu miktarın on beş bin Türk Lirası ve üzerinde olduğu durumlarda üç hakemden oluşan heyet teşekkülü zorunludur (m.30/15).

Karar Süresi ve Temyiz

Hakemler, görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermeye mecburdur; aksi hâlde uyuşmazlık yetkili mahkemece halledilir. Bu süre sabit “iki ay” ile değil, ancak tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle uzatılabilir (m.30/16).

Karara karşı yol, kanunda tek bir eşik değil iki ayrı eşikle kurulmuştur (5684 sayılı Kanun m.30/12): beş bin Türk Lirasının altındaki uyuşmazlıklarda verilen hakem kararları doğrudan kesindir, hiçbir itiraz yolu yoktur. Beş bin Türk Lirası ve üzerindeki uyuşmazlıklarda karara karşı, kararın Komisyonca bildiriminden itibaren on gün içinde bir defaya mahsus olmak üzere Komisyon nezdinde (BAM’a değil, bu işler için Komisyonun oluşturduğu ayrı bir hakem heyetine) itiraz edilebilir; itiraz üzerine hakem kararının icrası durur ve itiraz, heyete intikalinden itibaren iki ay içinde karara bağlanır. Süresinde itiraz edilmezse karar kesinleşir. Bu itiraz üzerine verilen karar da kural olarak kesindir; ancak kırk bin Türk Lirasının üzerindeki uyuşmazlıklarda itiraz üzerine verilen kararlara karşı temyiz yoluna gidilebilir. Tutardan bağımsız olarak, tahkim süresi geçtikten sonra karar verilmesi, talep edilmeyen bir husus hakkında karar verilmesi, hakemlerin yetkisi dışında karar vermesi veya iddialar hakkında hiç karar vermemesi hâllerinde her hâlükârda temyiz yolu açıktır. Kanundaki bu üç maktu tutar (beş bin / on beş bin / kırk bin TL), m.30/22 uyarınca SEDDK tarafından ÜFE artışını aşmamak kaydıyla güncellenebilir; güncel yıla ait tutar için SEDDK’nın ilgili duyurusuna bakılmalıdır — sabit bir “260.000 TL” eşiği kanunda yer almaz.

Başvuru Ücretleri

Komisyon başvuru ücreti, uyuşmazlık miktarına göre nispi olarak belirlenir; yıllık güncellenir. Ücret peşin ödenir; dava lehine sonuçlanırsa karşı taraftan alınır.

HMK Tahkim 407-444 Özel Hakem

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 407-444 maddeleri arasında düzenlenen iç tahkim, tarafların serbest iradesiyle ihtilafı özel hakem veya hakem heyetine götürmesini ifade eder. Sigorta uyuşmazlığında taraflar, Sigorta Tahkim Komisyonu yerine HMK tahkimini de tercih edebilir; ancak tüketici sıfatındaki sigortalılar için tahkim şartı, sigortalıyı bağlamaz ve mahkeme yolu daima açıktır (6502 m.77 ilişkisi).

HMK tahkim, uluslararası tahkim (MTK — 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu) ile ayrıştırılır. İç tahkim, yabancılık unsuru bulunmayan uyuşmazlıklar için kullanılır. Hakem kararına karşı yalnızca iptal davası açılabilir; iptal davası kararın icrasını durdurmaz (HMK m.439).

Tahkim Anlaşması Şartları

Tahkim anlaşması HMK m.412 uyarınca yazılı yapılmalı, kapsamı ve tahkime konu uyuşmazlıklar açıkça belirlenmelidir. Taraflardan birinin tüketici olduğu hallerde tahkim anlaşması, uyuşmazlık doğduktan sonra yapılmalıdır; aksi halde 6502 m.5/3’te yer alan haksız şartlar rejimine takılır ve geçersiz sayılır.

Hakem Kararının İptali

HMK m.439’da sayılan sınırlı sebeplerle iptal davası açılabilir: taraflardan birinin ehliyetsiz olması, tahkim anlaşmasının geçersizliği, yetki aşımı, hakem teşekkülünde eksiklik, yargılama usulü ihlali ve kamu düzeni ihlali. İptal davası BAM Hukuk Dairesi’nde görülür ve otuz gün içinde açılır.

Mahkeme Yolu Görevli ve Yetkili

Sigorta uyuşmazlıklarının mahkeme yoluyla çözülmesinde görev ve yetki kuralları dosyanın niteliğine göre değişir. Mutlak kural: sigorta sözleşmesinden doğan davalarda görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir (TTK 5); taraflardan biri tüketici ise tüketici mahkemesi görevlidir (6502 m.73). Ancak sigortalı aleyhine tahkim şartı dayatılmış ise mahkeme yolu yine açıktır.

Yetki bakımından genel kural, davalının yerleşim yeri mahkemesidir (HMK m.6); sigortacıya karşı dava açılıyorsa sigorta şirketinin merkezi ya da şube bulunan yer seçilebilir (HMK m.14). Trafik kazasından doğan davalar için özel yetki kuralı KTK m.110’dadır: dava, sigortacının şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde ya da kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde açılabilir.

İhtiyati Tedbir

HMK m.389-399 arasındaki ihtiyati tedbir hükümleri sigorta davalarında sıklıkla kullanılır: sigorta şirketinin mallarına haciz, aracın trafikten men edilmemesi, poliçe primi ödeme tedbiri gibi. İhtiyati tedbir için teminat gösterilmesi (HMK m.392) kural olarak zorunludur; tedbir talep eden taraf teminatsız açılmasını haklı kılmak zorundadır.

Delil Tespiti

Hasar tespiti için dava öncesi delil tespiti (HMK m.400-405) tercih edilen yoldur; bu yol mahkeme tarafından bilirkişi görevlendirilmesini sağlar ve karşı taraf delillerin gizlenmesini önler. Sigorta davalarında ekspertiz raporunun bağımsızlığı tartışmalı ise delil tespiti dosyayı güçlendirir.

Tüketici Hakem Heyeti ve Mahkemesi

6502 sayılı Kanun’un 73-80. maddeleri, tüketici uyuşmazlıklarının çözümünde özel bir rejim kurar. Sigorta ettiren gerçek kişi ise ve sigortayı mesleki/ticari amaç dışında yaptıysa tüketici sayılır; sigorta sözleşmesi tüketici işlemi niteliğindedir. Tüketici hakem heyetlerine başvuru için parasal sınırlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir (6502 m.68); güncel tutarlar için Ticaret Bakanlığı duyurusuna bakılmalıdır.

Tüketici hakem heyeti kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edilebilir (6502 m.70/3). Tüketici mahkemesi kararlarına karşı istinaf, kanundaki parasal sınırları aşan hâllerde ise temyiz yoluna başvurulabilir.

Haksız Şart Kontrolü

Sigorta sözleşmesi standart form içerdiği ölçüde 6502 m.5 çerçevesinde haksız şart kontrolüne tabidir. Sigortalıyı açıkça mağdur eden, orantısız avantaj yaratan şartlar hükümsüzdür. Bu denetim mahkeme ya da hakem heyeti tarafından re’sen yapılmalıdır.

TKM ve Tüketici Mahkemesi Arası Geçiş

Hakem heyeti görev alanına giren bir uyuşmazlıkta mahkeme başvurusu yapılırsa mahkeme görevsizlik verir.

Zamanaşımı TTK 1420 ve Kesilme

Sigorta sözleşmesinden doğan bütün taleplerin zamanaşımı, TTK 1420’de özel olarak düzenlenmiştir. Temel süre iki yıldır; ancak sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler (TTK 1482 saklı kalmak üzere) her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. İki yıllık süre alacağın muaccel olduğu tarihten başlar.

Kesinti ve durma halleri TBK m.153-155 çerçevesinde değerlendirilir.

Zamanaşımının Kesilmesi

TBK m.154 uyarınca alacaklının dava açması, hakeme başvurması, icra takibinde bulunması veya borçlunun borcu ikrar etmesi zamanaşımını keser; ihtarname tek başına zamanaşımını kesmez. Sigorta dosyalarında Komisyon başvurusu da kesici niteliktedir; başvuru yapıldığında süre sıfırlanır ve karar verildikten sonra yeniden işlemeye başlar.

Zamanaşımı Defi

Zamanaşımı sigortacı tarafından defi olarak ileri sürülmelidir (TBK m.161). Re’sen dikkate alınmaz. Bu yüzden sigortacı cevap dilekçesinde zamanaşımı defnini yazmazsa süre geçmiş olsa bile tazminat talebi değerlendirilir. Bu, sigorta davalarında en kritik kontrol noktalarından biridir.

KTK m.91-96 ve Sigorta Rücu Davaları

2918 sayılı KTK’nın 91-96. maddeleri, zorunlu trafik sigortasının kapsamını ve rücu rejimini belirler. Sigortacı, kazanın ardından üçüncü kişiye ödediği tazminatı belirli hallerde sigortalıya (araç sahibi/sürücü) rücu edebilir: alkol-uyuşturucu etkisi altında araç kullanma, ehliyetsiz araç kullanma (KTK m.95/2; rücu hâlleri poliçe genel şartlarında düzenlenir), kasten kaza yaratma ve çalıntı aracın kullanımı.

Rücu hakkı, sigortacının ödeme yapmasıyla doğar; zamanaşımı süresi, halef olunan alacağın hukuki niteliğine göre belirlenir.

Sürücü Olmayan Sahip Sorumluluğu

Araç sahibinin araç sürücüsünün kusurundan doğan zarardan sorumluluğu KTK m.85 çerçevesinde “yardımcı kişi” (auxiliary) kavramı ile işler. Sigortacı aracı kullanan sürücüye karşı rücu ettiği halde aynı zamanda sahibe karşı da alacak ileri sürebilir; iç ilişkide sahip sürücüye karşı talepli olabilir.

Kasten Kaza ve Ağır Kusur

Sigortacının rücu hakkı, sürücünün kast ya da ağır kusur ile kaza yaratması halinde genişler. Ağır kusur, adi kusurun üzerinde bir derecededir ve somut olayın tüm unsurları değerlendirilerek belirlenir.

SGK Rücuan Tazminat (5510 m.21-39)

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 21. maddesi, iş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan ödemelerden dolayı SGK’nın işverene, üçüncü kişiye ve sorumlulara karşı rücu hakkını düzenler. SGK, sigortalıya yapılan tedavi masrafı, geçici iş göremezlik ödeneği, sürekli iş göremezlik geliri ve ölüm halinde hak sahiplerine bağlanan aylıklar için sorumlulara rücu eder.

SGK rücu davasında görevli mahkeme iş mahkemesidir (7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.5); yetkili mahkeme ise zararın meydana geldiği yer ya da davalının yerleşim yeri mahkemesidir. Dava ölümlü iş kazası halinde ayrıca hak sahiplerinin de yer aldığı bileşik dava niteliğindedir.

İşveren Sorumluluk Poliçesi İlişkisi

İşveren mali mesuliyet sigortası, SGK’nın rücu alacağını teminat altına alabilir. Poliçe koşulları incelenerek iş kazası teminatının varlığı, tutarı ve muafiyeti belirlenir. Kasten iş kazasına sebep olma, ISG kurallarının ağır ihlali teminat dışıdır.

Hesaplama Yöntemi

SGK rücu hesaplamasında PMF 1931 ya da CSO 1980 aktüerya tablosu kullanılır; peşin sermaye değer hesabı ile gelecek ödemelerin bugünkü değeri bulunur. Teknik faiz oranı 2026 güncellemesi ile SGK tebliği ile belirlenir. Hesaplamaya itiraz, bilirkişi raporu ile yapılır.

TRAMER HAYMER ve SBM Bilgi Sistemleri

Türkiye sigorta sektöründe üç merkezi bilgi sistemi işler: TRAMER (Trafik Sigortaları Bilgi Merkezi)HAYMER (Hayat Sigortaları Bilgi Merkezi) ve SAGMER (Sağlık Sigortaları Bilgi Merkezi). Bu sistemler 5684 sayılı Kanun’un 31/B maddesi ve SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi) çatısı altında faaliyet gösterir.

TRAMER, araç kaza geçmişi, hasar dosyaları, pert kayıtları, çalıntı araç bilgileri ve kusur oranlarını tek merkezde tutar. Sigortacılar, poliçe düzenlemeden önce TRAMER sorgulaması yapar; bonus-malus basamağı ve ceza puanları bu sistem üzerinden hesaplanır. Araç ikinci el alımında TRAMER raporu şeffaflık açısından değerli belgedir.

SBM Şikayet Süreci

Sigorta ettiren veya sigortalı, poliçe ya da tazminat sürecinden şikayetçiyse doğrudan SBM veya SEDDK Şikayet Masası’na başvurabilir. Şikayet dosyası otuz gün içinde değerlendirilir; çözüme bağlanmaması halinde Sigorta Tahkim Komisyonu ya da mahkeme yolu seçilir. SBM aracılık ve uzlaştırma fonksiyonunu da yürütür.

Veri Koruma ve KVKK

SBM merkezi veritabanı, sigortalı kişisel verilerini 6698 sayılı KVKK çerçevesinde işler; sigortalı veri erişim hakkına sahiptir ve düzeltme, silme talepleri yapabilir. Hatalı TRAMER kaydı poliçe priminin haksız artışına yol açarsa düzeltme talebi yapılmalı; yanıt alınamazsa KVKK’ya şikayet edilir.

Bilirkişi Hasar Tespiti ve Aktüerya

Sigorta uyuşmazlıklarında bilirkişi incelemesi kilit rol oynar. Hasar tespiti için araç mekaniği, inşaat mühendisi, makine mühendisi, tıp doktoru, aktüer gibi farklı disiplinlerden bilirkişiler atanır. Bilirkişilik Kanunu 6754 (2016) ve Bilirkişilik Kurulu mevzuatı uygulanır.

Aktüerya raporu, destekten yoksun kalma tazminatı, sürekli iş göremezlik, hayat sigortasında yatırım ve geri alım hesabı gibi kalemlerin hesaplanmasında temel belgedir. Aktüer, Aktüerler Derneği veya SEDDK onaylı kurumdan olmalıdır; rapor kök ve ek olarak düzenlenir.

Rapora İtiraz

Bilirkişi raporuna karşı HMK m.281 çerçevesinde iki hafta içinde itiraz edilebilir; ek rapor ya da yeni heyet tayini talep edilebilir. Üç heyet sonrası çıkan sonuca uyulur kuralı uygulamada ağır basar; ancak hukuki yorum ve yasal unsurlar bakımından hakimin değerlendirmesi esastır.

Özel Bilirkişi Raporu

Taraflar teknik görüş olarak özel bilirkişi raporu sunabilir (HMK m.293). Bu rapor mahkeme bilirkişisi değildir; ancak argüman oluşturmak ve kök rapora itiraz etmek için güçlü araçtır. Özel raporu hazırlayacak kişinin konusunda tarafsız ve bağımsız olması önem taşır.

İspat Yükü ve Deliller

Sigorta davalarında ispat yükünün dağılımı uyuşmazlığın konusuna göre değişir. Rizikonun gerçekleştiğini sigortalı ispatlar; rizikonun teminat kapsamı dışında kaldığını sigortacı ispatlar (TTK 1409/2, TTK 1421). Bu ikili yapı çoğu uyuşmazlıkta belirleyicidir; sigortacı istisna savunmasında bulunursa ispat onun üzerindedir.

Delil olarak kullanılabilecek araçlar: poliçe, teklif formu, prim dekontları, ekspertiz raporu, kaza tespit tutanağı, TRAMER/HAYMER raporu, tanık beyanı, bilirkişi raporu, video kayıtları, fotoğraf, SMS kayıtları, e-posta yazışmaları. HMK m.189-202 deliller bölümü genel hükümlerdir.

Dijital Deliller

SMS, WhatsApp, e-posta ve ses kaydı gibi elektronik deliller HMK m.199 çerçevesinde belge niteliğinde değerlendirilir. Sigortalı ile sigortacı arasındaki yazışmalar, ekspertiz raporundan itibaren itiraz beyanları, tazminatın reddi bildirimleri bu deliller arasındadır. Ekran görüntüsü yeterli olmayabilir; metadata ve hash değerleri de sunulmalıdır.

Tanık Beyanı

Tanık beyanı, kaza anında olay yerinde bulunan kişilerden alınır. Senetle ispat kuralı gereği (HMK m.200) belirli miktarın üstündeki hukuki işlemler için tanık dinlenmez; ancak sigorta tazminat davasında haksız fiil boyutu varsa tanık dinlenebilir. Kaza tespit tutanağı ile çelişen tanık beyanı ağır basmayabilir.

Fesih İptal ve Cayma Hakkı

Sigorta sözleşmesi fesih nedenleri TTK’nın ilgili maddelerinde düzenlenmiştir. Taraflar mutabakatı ile fesih her zaman mümkündür; tek taraflı fesih ise belirli hallerde yapılabilir. Sigorta ettiren, TTK 1430’a uygun olmayan prim ihtarına karşı kendi feshini ileri sürebilir; sigortacı, yanlış beyan (TTK 1435-1439), rizikonun ağırlaşması (TTK 1444) ve prim ödenmemesi (TTK 1434) hallerinde feshe yetkilidir.

Cayma hakkı, 6502 sayılı Tüketici Kanunu m.48 çerçevesinde mesafeli sözleşmelerde on dört gün süre ile tanınmıştır; online alınan bireysel sigorta poliçeleri bu kuralın kapsamında kabul edilir. Cayma süresi poliçenin tebliğinden itibaren başlar; cayma halinde prim iadesi yapılır.

Fesih Bildirimi Şekli

TTK m.18’e göre ticari işletmeler arasındaki fesih yazılı yapılmalıdır; sigorta sözleşmesinde noter ihtarnamesi, iadeli taahhütlü posta, e-tebligat (UETS) veya kep adresinden gönderilen elektronik ileti geçerlidir. Sözlü veya SMS fesih geçersizdir.

Kısmen Fesih

Bazı poliçelerde (örneğin paket poliçelerde) teminat kalemlerinden biri için kısmen fesih mümkündür. Bu durumda ilgili teminat kalemi için prim oransal iade edilir; diğer teminatlar yürürlükte kalır. Kısmi fesih şartları genel şartlarda ya da özel şartlarda açıkça düzenlenmiş olmalıdır.

Primin İadesi ve Karşılıklı Edimler

Sözleşmenin feshi ya da hükümsüz sayılması halinde primin iadesi TTK 1419 çerçevesinde düzenlenir. Kural olarak sigortacı, riziko kısmi süre işlemedi ise kullanılmamış süreye isabet eden primi iade eder. Kısa süreli fesihlerde “günlük prim” yerine “kısa süreli tarife” uygulanabilir; bu da oransal hesaptan daha az iade anlamına gelir ve sigortalı aleyhine yorumlanabilir.

Sözleşme sona erdiğinde, Kanunda aksi öngörülmemişse işlemeyen günlere ait ödenmiş primler sigorta ettirene geri verilir (TTK 1419). Ancak rizikonun gerçekleşmesinden sonra yapılan fesihlerde tazminat ödenmişse prim iadesi söz konusu olmaz; rizikonun gerçekleşmesine kadar geçen süre için primin tamamı sigortacıda kalır.

Komisyon ve Stopaj

Prim iadesinde bayilik komisyonu ve BSMV (Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi) stopajları iade edilmez; net prim üzerinden hesap yapılır. Bu sebeple iade tutarı, ödenen primden komisyon ve vergilerin çıkarılması ile bulunur. Sigortalıya bu hesap belgeli açıklama ile sunulmalıdır.

Sigortacı Teknik Karşılık Tahsisi

Sigortacı her poliçe için teknik karşılık ayırır; fesih halinde bu karşılığın serbest bırakılması gerekir. Karşılık tahsisi aktüerya raporuyla yapılır; teknik karşılıkların doğru hesaplanmaması sigortacının mali yapısını etkiler ve SEDDK denetiminde sorun yaratır.

SEDDK Şikayet ve İdari Yaptırımlar

Sigorta ettiren, sigortalı veya üçüncü kişi, sigortacının mevzuata aykırı işlemi halinde SEDDK’ya şikayet başvurusu yapabilir. Başvuru online Şikayet ve Bilgi İsteği Sistemi üzerinden elektronik ortamda yapılır; yazılı dilekçe eki ile poliçe, yazışmalar ve eğer varsa ekspertiz raporu sunulur.

SEDDK’nın incelemesi akabinde sigortacıya uyarı, kınama, faaliyet izni kısıtlaması, faaliyet izni geçici durdurma, ruhsat iptali gibi yaptırımlar uygulanır (5684 m.32-35). İdari para cezaları 2026 yılı itibarıyla yeniden değerlemeye göre güncellenir. Yaptırım kararına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir (2577 sayılı İYUK çerçevesinde).

Tüketici Şikayetleri Veritabanı

SEDDK bünyesinde tutulan tüketici şikayet istatistikleri, sigortacıların şikayet yoğunluğunu kıyaslamada kullanılır. Yüksek şikayet oranı, SEDDK’nın odaklı denetim yapmasına yol açar. Bu veriler kamuoyuna sunulmasa da sektörel raporlarda değerlendirilir.

Mali Denetim ve ISA

Sigortacıların bağımsız denetimi Uluslararası Denetim Standartları (ISA) çerçevesinde KGK (Kamu Gözetimi Kurumu) onaylı bağımsız denetim kuruluşlarınca yapılır. Teknik karşılık hesabı, sermaye yeterliliği ve aktüerya değerlemeleri denetimin odağındadır.

Reasürans ve Koasürans

Reasürans, sigorta şirketlerinin üstlendikleri riskleri başka bir sigortacıya (reasüröre) devretmesi işlemidir. TTK 1403 reasürans sözleşmesini düzenler; reasürans, sigortacının sigorta ettirene karşı borç ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz ve sigorta ettirene reasürörden doğrudan dava hakkı vermez. Sedan şirket (devreden sigortacı) sigortalıya karşı tek yetkili ve sorumlu taraftır.

Türkiye’de reasürans piyasası Milli Reasürans T.A.Ş., SwissRe, Munich Re, Hannover Re ve Lloyd’s gibi uluslararası aktörleri kapsar. Reasürans türleri: orantılı (quota share, surplus) ve orantısız (excess of loss, stop loss). Orantısız reasürans büyük ve nadir riskler için tercih edilir; nükleer, uzay ve büyük afetlerde temel araçtır.

Fakültatif ve Treatı

Fakültatif reasürans, bireysel risk bazında reasürörle pazarlık yapılarak kurulan sözleşmedir; tek riske özel değerlendirilir. Treatı reasürans ise yıllık çerçeve sözleşme olup belirli kriterlere uyan tüm riskleri otomatik kapsar. Büyük ticari risklerde fakültatif, bireysel portföylerde treatı baskındır.

Koasürans ve Havuz

Birden fazla sigortacının aynı risk üzerinde anlaşarak riski önceden bölüşmesi koasürans işlemidir. Nükleer, uzay ve büyük endüstriyel tesislerde koasürans havuzları kurulur. Havuz sözleşmeleri SEDDK onayı gerektirebilir; rekabet kurumu 4054 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirme yapabilir.

Sık Yapılan Hatalar

Sigorta uyuşmazlıklarında sigortalı tarafın sıkça yaptığı hatalar, tazminat alamama ya da düşük tazminat ile sonuçlanır. En yaygın hatalar şu başlıklar altında toplanır:

Teklif Formunda Eksik Beyan

Sigorta ettiren, önceden geçirdiği hastalığı, aracın önceki hasar geçmişini ya da evde bulunan değerli eşyaları bildirmezse TTK 1439 çerçevesinde sigortacının fesih veya kısmi ret hakkı doğar. Form doldurulurken dürüstlük ve eksiksizlik esastır.

Rizikonun Geç Bildirimi

Bildirimin yapılmaması veya geç yapılması tazminatta artışa yol açmışsa kusurun ağırlığına göre tazminattan indirim yapılabilir (TTK 1446/2). İstisnai haller (bilinç kaybı, mücbir sebep) dışında süre önemlidir.

Ekspertiz Raporunu Kabul Etmek

Sigortacının atadığı eksperin raporuna itiraz süresi kısa tutulmalı; rapor kabul edildiğinde sonradan itiraz şansı azalır. Özel bilirkişi raporu alınmalı ve itiraz yazılı yapılmalıdır.

Onarımı Sigortacı Anlaşmalı Servis Dışında Yaptırmak

Kasko poliçelerinde sigortacı anlaşmalı servisleri dışında yapılan onarımın faturaları kısmi veya ret ile sonuçlanabilir. Poliçe özel şartları bu hususu belirler.

Tahkim Komisyonu Yerine Mahkeme Tercihi

Küçük tutarlı uyuşmazlıklar için Komisyon genellikle daha hızlı ve ekonomiktir. Mahkeme yolu, büyük tutarlı veya hukuki yorum gerektiren dosyalar için tercih edilmelidir.

Zamanaşımı Takibini Kaçırmak

TTK 1420’deki iki ve altı yıl süreleri sıkı takip edilmelidir. Sigortacı ile yapılan yazışmalar, ihtarnameler ve Komisyon başvurularının kesici etkisi hesaplanmalıdır.

İstanbul Pratiği ve Mahkeme Yoğunluğu

İstanbul, Türkiye’nin hacimli sigorta piyasasının merkezlerinden birisidir. Sigorta şirketlerinin büyük çoğunluğu merkez ofislerini İstanbul Anadolu ve Avrupa yakalarında konumlandırır. Bu yoğunluk, sigorta davalarının da büyük kısmının İstanbul ticaret mahkemelerinde ve tüketici mahkemelerinde görülmesine yol açar.

Bakırköy Adliyesi Avrupa Yakası için benzer rolü üstlenir. Çağlayan İstanbul Adliyesi ise büyük ticari sigorta dosyaları ve uluslararası tahkim kararı iptallerinde görev alır. ALYAR LAW & CONSULTANCY, her üç adliyede dosya takibi gerçekleştirir ve İstanbul Tahkim Merkezi (ISTAC) ile Sigorta Tahkim Komisyonu süreçlerini paralel yürütür.

Yol Haritası Seçimi

İstanbul’daki sigorta uyuşmazlıklarında yol haritası şöyle önerilir: küçük tutarlı trafik/kasko → Sigorta Tahkim Komisyonu; orta tutarlı kasko/konut → Tüketici Mahkemesi ya da Asliye Ticaret; büyük tutarlı endüstriyel/deniz/havacılık → Asliye Ticaret ya da ISTAC/ICC tahkimi. Bu seçim dosyanın hızı, maliyeti ve uyuşmazlığın niteliğine göre yapılır.

Zorunlu Arabuluculuk

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu çerçevesinde ticari uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabuluculuk zorunludur. Sigorta davaları ticari sayıldığı ölçüde arabuluculuk uygulanır; tüketici sigorta dosyasında ise tüketici arabuluculuğu (6502 m.73/A) zorunludur.

Ücretler ve Yargılama Giderleri

Sigorta davalarında yargılama gideri dört ana kalemden oluşur: başvuru harcı, nispi harç, bilirkişi ücreti ve vekâlet ücreti. Harçlar 492 sayılı Harçlar Kanunu ekindeki tarifeye göre hesaplanır; 2026 yılında yeniden değerleme oranıyla güncellenir.

Avukatlık ücretleri Türkiye Barolar Birliği Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi’nin altında belirlenemez. Tarife dışı anlaşmalarda sözleşme serbestisi çerçevesinde yüksek ücret kararlaştırılabilir; ancak tüketici sigortalıyla yapılan sözleşmelerde haksız şart denetimi uygulanır (6502 m.5).

Tahkim Komisyonu Ücretleri

Komisyon ücreti, başvuru aşamasında peşin ödenir; dosya miktarına göre sabit veya nispi olur. Hakem ücreti de dosya miktarı ile orantılıdır. Yenilgi halinde Komisyon kararı ile karşı tarafa yüklenir; kısmen kazanmada oransal dağıtım yapılır.

Adli Yardım

Adli yardım 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.176-181 çerçevesinde maddi imkansızlık halinde baro tarafından sağlanır. Sigortalı maddi durumu yetersiz ise bu yardımdan yararlanabilir; dilekçe ve gelir belgesi ile baroya başvurulur.

Kurgusal Senaryolar

Aşağıdaki başlıklar, sık karşılaşılan sigorta uyuşmazlıklarında incelenen hususları genel olarak açıklar.

Senaryo 1: Kasko Pert ve Değer Kaybı

Araç hasarında poliçe, hasar tarihi, ekspertiz raporu, onarım değerlendirmesi ve aracın değeri birlikte incelenir. Tam hasar, onarım ve değer kaybı talepleri aynı koşullara bağlı değildir; hangi zararın hangi teminattan istenebileceği ayrı belirlenir.

Senaryo 2: Konut Sigortası ve Su Baskını

Su baskınında zararın kaynağı, teknik tespitler, poliçe kapsamı ve sorumlu kişinin belirlenmesi önem taşır. Sigorta ödemesi ile sorumlu kişiye yöneltilecek talep, ödeme ve sorumluluk belgelerine göre değerlendirilir.

Senaryo 3: Mesleki Sorumluluk Malpraktis

Tıbbi uygulama iddiasında olay ve talep tarihleri, poliçe dönemi, teminat koşulları ve tıbbi kayıtlar incelenir. Poliçenin dava tarihinde yürürlükte olması tek başına bütün taleplerin karşılandığını göstermez.

Senaryo 4: DASK ve Yapısal Hasar

Deprem hasarında hasar tespiti, zorunlu deprem sigortası, varsa ek poliçe ve ödeme belgeleri birlikte değerlendirilir. Sigorta teminatı ile yapım veya denetim sürecindeki sorumlulara yöneltilebilecek talepler ayrı incelenir.

Senaryo 5: Nakliyat Sigortası ve Rücu

Taşıma hasarında taşıma belgesi, teslim tutanakları, güzergâh, poliçe ve tarafların sıfatları belirlenir. Yük sigortası ile taşıyıcının sorumluluk sigortası ayrılmalı; uygulanacak hukuk, yetki ve talep koşulları somut taşıma ilişkisine göre değerlendirilmelidir.

Senaryo 6: Siber Fidye ve İş Durdurma

Siber olayda poliçenin teminat ve istisnaları, olay kayıtları, teknik rapor ve zarar belgeleri incelenir. Fidye, iş durması ve müdahale giderlerinin kapsamı ayrı değerlendirilir; kişisel veri ihlali varsa bildirim yükümlülükleri ayrıca kontrol edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sigorta Tahkim Komisyonu başvurusu kaç ay sürer?

Hakemler, görevlendirildikleri tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar vermekle yükümlüdür. 5684 sayılı Kanun m.30/16 hakeme, görevlendirildiği tarihten itibaren en geç dört ay içinde karar verme zorunluluğu getirir; aksi hâlde uyuşmazlık yetkili mahkemece çözülür. Bu süre ancak tarafların açık ve yazılı muvafakatiyle uzatılabilir.

Kasko hasar ödemesi reddedilirse ne yapılmalıdır?

Ret yazısı alındıktan sonra poliçe, genel şartlar ve ekspertiz raporu detaylı incelenmelidir. Ret haklı gerekçeye dayanmıyorsa yazılı itiraz yapılır; sigortacı on beş iş günü içinde cevap vermezse Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru hakkı doğar. Küçük tutarlı dosyalarda Komisyon, büyük tutarlı dosyalarda asliye ticaret mahkemesi tercih edilir.

Trafik sigortasında manevi tazminat ödenir mi?

Zorunlu trafik sigortası (KZMMS) teminatı manevi tazminatı karşılamaz; sadece bedeni ve maddi zararları kapsar. Manevi tazminat için kazaya sebep olan sürücü ya da araç sahibine karşı ayrı dava açılır (TBK m.56). Bu sebeple trafik kazası dosyalarında sigorta davası ve şahsi dava birlikte yürütülebilir.

DASK teminat limiti yeterli değilse ne yapılır?

DASK yıllık azami teminatı aşıldığında aradaki fark için özel deprem ek sigortası ya da yapısal deprem poliçesi gereklidir. Ek olarak yapı müteahhidinin 4708 sayılı Kanun çerçevesinde on yıllık sorumluluğu dava edilebilir. Yapısal hasarın afet öncesi yapısal kusurdan kaynaklandığı ispat edilirse sorumluluk rejimi genişler.

Hayat sigortasında lehtar değişikliği nasıl yapılır?

Sigorta ettiren, TTK 1493’e göre lehtarı sonradan değiştirme hakkına sahiptir. Lehtar atanması ve değişiklikleri sigortacının iznine bağlı değildir (TTK 1493/5); sigorta ettiren değiştirme hakkından vazgeçip poliçeyi lehtara teslim etmişse lehtarı değiştiremez (TTK 1493/4). Noterlik onayı şart değildir ancak ileride ispat kolaylığı sağlar.

Sağlık sigortası önceden var olan hastalık ret nedeniyle iptal edilebilir mi?

Sigortalının teklif formunda hastalığı beyan etmemiş olması halinde sigortacı TTK 1439 çerçevesinde sözleşmeyi feshedebilir; kasti beyan eksikliği halinde prim iade edilmez. Sigortacı, hastalık ile sözleşme sırasında bilmediği durumu ispat etmelidir; bilgisi dahilinde ise iptal yapılamaz.

Sigorta rücu davasının zamanaşımı ne kadar?

Rücu talebinde önce talebin hukuki dayanağı ve sigortacının kimin hakkına halef olduğu belirlenmelidir. Sigorta sözleşmesinden doğan istemlerle üçüncü kişiye yöneltilen halefiyet talepleri aynı kabul edilmemelidir. Süre ve başlangıç tarihi, temel sorumluluk ilişkisi ve uygulanacak özel hükümler incelenerek hesaplanır.

Sigortacının anlaşmalı servisinde onarım zorunlu mudur?

Kasko poliçesinin özel şartlarına göre belirlenir. Poliçede “sigortacı anlaşmalı servis” şartı varsa bu servis dışında yapılan onarım fatura kısmen veya tamamen karşılanmaz. Tüketici sigortalı ise 6502 m.5 haksız şart denetimi ile koşul hükümsüz kılınabilir; ancak her olay somut değerlendirilir.

Sigorta sözleşmesi tek taraflı feshedilirse prim iadesi nasıl olur?

Sigortalı tarafından fesih halinde kısa süreli tarifeye göre iade yapılır; sigortacı tarafından fesihte (örneğin yanlış beyan) prim iadesi kasti beyanda yoktur, ihmali beyanda oransal olarak iade edilir. BSMV ve bayilik komisyonu iade kapsamına girmez; net prim üzerinden hesaplanır.

Çifte sigorta halinde hangi sigortacı öder?

TTK 1466 uyarınca aynı menfaat, aynı süre ve aynı riziko için birden çok sigortacıyla yapılan sözleşmeler ancak menfaatin değerine kadar geçerlidir ve her sigortacı, sigorta bedelleri toplamına göre kendi bedeli oranında sorumlu olur; sigortacılar müteselsilen sorumlu olduklarında sigortalı zarardan fazlasını isteyemez, ödeyen sigortacı diğerlerine rücu eder. Kasti çifte sigortada ikinci sözleşme geçersizdir.

Sigorta uyuşmazlığında zorunlu arabuluculuk zorunlu mu?

Ticari uyuşmazlıklarda 6325 sayılı Kanun ve 7155 sayılı değişik çerçevesinde dava öncesi arabuluculuk zorunludur. Sigorta dosyası ticari sayıldığı ölçüde bu zorunluluk uygulanır; ancak Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuruda arabuluculuk şartı uygulanmaz. Tüketici sigortalıda ise tüketici arabuluculuğu 6502 m.73/A çerçevesinde zorunludur.

Trafik sigortası şirketi iflas ederse tazminat ne olur?

Sigorta şirketinin iflası halinde 5684 sayılı Kanun kapsamında Güvence Hesabı devreye girer ve zorunlu sigorta tazminatlarını üstlenir. Diğer gönüllü sigortalarda sigortalılar alacaklı sıfatı ile iflas masasına başvurur. SEDDK, iflas yönetimini koordine eder ve poliçe portföyünün başka sigortacıya devrini düzenleyebilir.

Sigorta ettiren ile sigortalı farklı kişi olabilir mi?

Evet. Örneğin işveren, çalışanları için grup sağlık sigortası yaptırabilir; bu durumda sigorta ettiren işveren, sigortalı çalışandır. Lehtar da farklı bir üçüncü kişi tayin edilebilir. Bu üçlü ayrım özellikle hayat sigortası ve grup sigortalarında önem taşır.

Deprem sonrası yangın DASK teminatında mıdır?

Evet. DASK, depremin kendisi dışında deprem sonrası yangın, patlama ve tsunamiden doğan zararları da kapsar (6305 sayılı Kanun m.10 ve DASK Genel Şartları). Yangının deprem dışı başka nedenle çıktığı ispatlanmadıkça deprem sonrası yangın teminatı uygulanır.

Sigorta avukatı vekalet ücreti nasıl belirlenir?

Avukatlık ücreti 1136 sayılı Kanun m.164 ve TBB Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi çerçevesinde belirlenir. Tarife altı ücret belirlenemez; üst sınır serbest sözleşme ile kararlaştırılır. Tüketici sigortalıda haksız şart denetimi (6502 m.5) uygulanır; ücretin makul olması beklenir.

Siber risk sigortasında fidye ödemesi teminat altına alınır mı?

Bazı siber poliçelerde “extortion” teminatı yer alır ve fidye ödemesini kapsar. Ancak Türkiye’de 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanması Kanunu ve MASAK yönetmeliği kripto para ile fidye ödemesinin aklama riskine konu olduğunu gösterir; bu sebeple teminat sınırlı kapsamda kabul görür. Her poliçe için özel şartlar incelenmelidir.

Sigorta Aracıları Broker ve Acente Yükümlülükleri

Sigorta dağıtım zincirinde iki ana aracı türü yer alır: acente ve broker. Acente, sigorta şirketi adına hareket eder ve sigortacının sözleşme akdetme yetkisini belirli sınırlarda kullanır. Broker ise sigortalı adına hareket eden, bağımsız risk danışmanı niteliğindeki aracıdır. 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu’nun 21 ve 23. maddeleri bu iki kurumun ayrı ayrı levhaya kayıt, meslek sorumluluk sigortası ve iç denetim yükümlülüklerini düzenler.

Acente, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Sigortacılık Sektör Meclisi nezdindeki Acente Levhası’na kayıt olmak zorundadır; broker ise SEDDK tarafından onaylanan aracı kuruluşlar listesinde bulunmalıdır. Her iki aracının da mesleki sorumluluk sigortası yaptırması zorunludur; asgari teminat tutarı yıllık olarak güncellenir.

Acentenin Bilgilendirme Yükümlülüğü

Sigorta Sözleşmelerinde Bilgilendirmeye İlişkin Yönetmelik (2007), acentelerin sigorta ettirene poliçe imzalamadan önce yazılı bilgilendirme yapma zorunluluğunu getirir. Bilgilendirme formu poliçe türünü, teminat kapsamını, muafiyetleri, primi ve itiraz yollarını içermelidir. Formun verilmemesi veya eksik verilmesi halinde sigortalı, rizikonun gerçekleşmesinden sonra teminat dışı sayılma savunmasına karşı güçlü bir argümana sahip olur; ispat yükü sigortacıya geçer.

Brokerin Bağımsız Danışman Rolü

Broker, pazarda birden fazla sigortacıdan teklif toplar, risk profili çıkarır ve sigortalıya en uygun poliçeyi öneren bağımsız danışmandır. Büyük kurumsal müşterilerde (holdingler, sanayi tesisleri, havalimanı işletmecileri, armatörler) broker kullanımı yaygındır. Broker komisyonu genellikle sigortacıdan alınır ancak bağımsızlık ilkesi gereği sigortalı lehine hareket eder.

Aracılık Sözleşmesinin Sona Ermesi

Acente ile sigortacı arasındaki sözleşmenin feshi halinde poliçe portföyünün devri acentelik sözleşmesi ve ilgili düzenlemeler çerçevesinde yürür; sigorta ettiren yeni acente üzerinden poliçe süresi sonuna kadar hizmet almaya devam eder. Fesih sonrası komisyon ve muallak hasar alacakları iç ilişkide çözülür.

Sigortada Vergi Rejimi BSMV ve KDV

Sigorta primleri 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu’nun 28-39. maddeleri çerçevesinde Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi’ne (BSMV) tabidir. Standart BSMV oranı %5’tir; ancak zorunlu deprem sigortası (DASK), trafik zorunlu mali mesuliyet, mesleki sorumluluk ve bazı tarım sigortalarında %0 ya da düşük oran uygulanır. Havacılık ve deniz sigortaları için ayrıca muafiyetler söz konusudur (6802 m.29).

Katma Değer Vergisi (KDV) bakımından sigorta işlemleri 3065 sayılı KDV Kanunu m.17/4-e uyarınca istisna kapsamındadır; ancak sigortacının kendisine satın aldığı hizmetler (örneğin bilirkişi, danışmanlık) KDV’ye tabidir ve indirim konusu yapılır. Prim iadesinde BSMV ve KDV iade edilmez; net prim üzerinden hesap yapılır.

Damga Vergisi

Sigorta sözleşmeleri 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ek listesi uyarınca damga vergisinden muaftır (ek (2) m.IV-16). Bu muafiyet poliçe, zeyilname ve yenileme işlemlerini kapsar; yalnızca iç sözleşmeler ve bağımsız taahhütler için damga vergisi hesaplanır.

Gelir Vergisi ve Hayat Sigortası

Hayat sigortası ve bireysel emeklilik (BES) ödemeleri Gelir Vergisi Kanunu m.22 ve m.75 çerçevesinde özel vergi rejimine tabidir. Vefat veya maluliyet halinde yapılan ödemeler gelir vergisinden istisnadır; birikim gelirleri ise stopaja tabi tutulur. Yurt dışı hayat sigortalarında çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması hükümleri devreye girer.

BES Stopaj Oranları

Bireysel Emeklilik Sistemi’nden erken çıkış halinde birikim tutarındaki getiri kısmı farklı oranlarda stopaja tabidir: on yıldan önce çıkışta %15, on yıl sonra emeklilik hakkı kullanılmadan çıkışta %10, emeklilik hakkı kullanılarak çıkışta %5. Devlet katkısının ödenmesinde ayrıca ayrı bir stopaj rejimi uygulanır.

Sigortanın Tarihsel Gelişimi ve Türkiye Pratiği

Sigorta kurumunun kökleri deniz ticaretine dayanır. Antik Mısır ve Mezopotamya’da yüklerin kaybı karşılığında karşılıklı yardımlaşma anlaşmaları yapıldığı bilinir. Modern deniz sigortasının ticari temelleri 14. yüzyıl İtalya’sında (Genoa, Cenova ve Venedik) atılmış; Lloyd’s of London 17. yüzyılın sonunda bu geleneği kurumsallaştırmıştır. Osmanlı Devleti’nde ilk sigorta sözleşmesi 1860’larda İstanbul’da deniz sigortasıyla başlamıştır.

Cumhuriyet Türkiye’sinde sigortacılığın düzenlenmesi 1927 yılında 1160 sayılı Murakabe Kanunu ile başlamış, 1958’de 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanunu yürürlüğe girmiştir. 2007’de 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu bu çerçeveyi yeniden şekillendirmiş; 2019’da SEDDK’nın kurulmasıyla bağımsız denetim kurumu oluşturulmuştur. 2020 sonrası dijitalleşme süreci ve 2023 Kahramanmaraş depremleri sonrası DASK yönetmeliği güncellemeleri sektörün dönüşümünü hızlandırmıştır.

Türk Sigorta Sektöründe Yapı

Yabancı Sigortacılık Faaliyeti

Türkiye’de faaliyet gösteren yabancı sermayeli sigorta şirketleri, 5684 sayılı Kanun m.5-7 çerçevesinde Türk sigorta şirketi sıfatıyla kurulur; doğrudan Türkiye’de yerel bağımsız tüzel kişilik oluşturulmadan sınır ötesi poliçe düzenlenmesi kural olarak kısıtlıdır. Yurt dışından Türk vatandaşı için düzenlenen sigorta (özellikle denizcilik ve enerji projelerinde) SEDDK uyumluluğu değerlendirilmelidir.

Tahkim Kararı İptali ve Yargısal Denetim

Sigorta Tahkim Komisyonu kararları hakem kararı niteliğindedir. 5684 sayılı Kanun m.30/23 yalnızca, kanunda hüküm bulunmayan hâllerde HUMK (HMK) hükümlerinin kıyasen uygulanacağını düzenler; “istinaf yolu” veya bir tutar eşiği içermez. Karara karşı kanun yolu asıl olarak m.30/12’de düzenlenmiştir ve istinaf (BAM) değil, doğrudan Yargıtay’a temyiz şeklindedir: beş bin Türk Lirasının altındaki kararlar doğrudan kesindir; beş bin Türk Lirası ve üzerinde önce Komisyon nezdinde on gün içinde itiraz edilir; bu itiraz üzerine verilen karar da kırk bin Türk Lirasının üzerindeki uyuşmazlıklarda temyize açıktır. HMK m.439 iptal davası ise HMK kapsamındaki özel hakem kararları için ayrı bir yoldur.

Hakem kararının iptali sadece HMK m.439’da sayılan sebeplere dayanabilir: hakem teşekkülünde eksiklik, tahkim anlaşmasının geçersizliği, yetki aşımı, taraflardan birinin savunma hakkının ihlali, yargılama usulü hatası ve kamu düzenine aykırılık. İptal davası BAM Hukuk Dairesi’nde açılır, otuz gün içinde başvurulur. İptal kararı verildiğinde tahkim yeniden görülür; aynı hakem heyetine ya da yeni heyete havale edilebilir.

Kamu Düzenine Aykırılık Tartışması

Hakem kararının kamu düzenine aykırılığı sebebiyle iptali sınırlı bir denetim alanıdır. Yalnız somut olayda hukuka aykırı karar kamu düzenine aykırı sayılmaz; yargısal denetimin kapsamı, hukuki değerlendirme denetimi değil açık usul ve güvence ihlalleriyle sınırlıdır. Bu dar denetim, tahkim kararlarının güvenilirliğini pekiştirir.

Tenfiz ve İcra

Sigorta Tahkim Komisyonu hakem kararlarına karşı 5684 sayılı Kanun m.30/12’deki itiraz ve temyiz yolları geçerlidir; kesinleşen karar ilamlı icra yoluyla takibe konulabilir. Yabancı bir tahkim kararının Türkiye’de icrası ise 1958 New York Sözleşmesi ve 5718 sayılı MÖHUK m.60-63 çerçevesinde tenfiz edilir.

MASAK Yükümlülükleri ve Sigorta Sektörü

Sigorta şirketleri ve aracıları, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanması Kanunu ve MASAK (Mali Suçları Araştırma Kurulu) yönetmelikleri çerçevesinde yükümlü sayılır. Müşteri tanıma (KYC), şüpheli işlem bildirimi, kayıt tutma ve eğitim yükümlülükleri bu kapsamdadır. Tedbirler Yönetmeliği m.4 sigorta şirketlerini yükümlüler arasında sayar; aracı kurumlar da benzer yükümlülük altındadır.

Özellikle hayat ve birikimli sigorta ürünlerinde büyük tutarlı tek seferlik ödemeler, gizli lehtar tayini, sık fesih-yenileme işlemleri, yüksek prim-düşük teminat dengesizlikleri şüpheli işlem olarak bildirilmelidir. Kripto varlık ile sigorta primi ödeme talebi de yüksek şüphe derecesiyle değerlendirilir.

Yükümlü Uyum Görevlisi

Her sigortacı, MASAK’a iletişim kurmak üzere uyum görevlisi atamak zorundadır. Uyum görevlisi, şüpheli işlem bildirimlerini kendi yetkisi altında değerlendirir ve MASAK’a iletir; sigortalı ile paylaşım tabu yasağı (tipping-off prohibition) altındadır. Yükümlülük ihlali halinde idari para cezası ve sorumluluk cezası uygulanır.

Uluslararası FATF Standartları

Türkiye, Mali Eylem Görev Gücü (FATF) üyesi olarak sigorta sektörünün aklama ve terörün finansmanı riskine karşı standartları uygular. FATF tavsiyeleri çerçevesinde risk bazlı yaklaşım (Risk-Based Approach) uygulanır; yüksek riskli ürün ve müşteri kategorilerinde daha sıkı KYC yapılır.

Ek Sıkça Sorulan Sorular

Sigorta komisyon ücreti iade edilir mi?

Sigorta komisyon ücreti kural olarak iade edilmez. Acente ile sigortacı arasındaki iç ilişkide komisyon, poliçenin hayatta kalması şartına bağlı değildir. Prim iadesi durumunda komisyon, net prim üzerinden hesap edildiği için aracı komisyonu sigorta ettirene iade dışında kalır.

DASK priminde indirim var mı?

DASK primi tarife ile belirlenir; pazarlık konusu değildir. Bina yaşı, yapı türü, risk bölgesi ve metrekareye göre hesap yapılır. Belirli binalar için (örneğin güçlendirilmiş yapılar) düşük prim katsayısı uygulanabilir; ancak bu da tarife kapsamındadır.

Reasürans sözleşmesi sigortalıyı doğrudan bağlar mı?

Hayır. Reasürans sözleşmesi sigortacı ile reasürör arasındadır; sigortalı ile reasürör arasında doğrudan hukuki ilişki bulunmaz (no privity). Sigortalı tazminat talebini yalnızca sigortacıya yöneltir; sigortacının reasürörden tahsil alıp almadığı sigortalıyı etkilemez.

Sigorta tahkim kararı icra edilebilir mi?

Evet. Kesinleşen sigorta hakem kararı ilamlı icra yoluyla takibe konulabilir; itiraz üzerine hakem kararının icrası durur (5684 m.30/12).

Sigortacı iflas ederse tazminat alacağı öncelikli mi?

Sigorta şirketi iflasında teknik karşılıklar özel olarak korunur ve sigortalıların alacakları öncelikli sırada yer alır. 5684 sayılı Kanun, sigortacılığın özel bir mali rejimi olması sebebiyle İcra ve İflas Kanunu’ndan ayrı düzenlemeler içerir; SEDDK iflas yönetimini koordine eder.

İhbarname Tebligat ve Yazışma Formatları

Sigorta uyuşmazlıklarında yazışmaların formu sürecin işleyişini belirler. Sigortacıya yapılacak ilk bildirim, hasar ihbarı olarak adlandırılır ve sigortacının hasar dosyası açmasını tetikler. Bildirim kanalları genellikle çağrı merkezi, acente ofisi, online portal ve noter ihtarnamesi olmak üzere dörde ayrılır. Büyük tutarlı uyuşmazlıklarda noter ihtarnamesi, sonraki yargı sürecinde belge ispatı açısından değerlidir; iadeli taahhütlü posta alternatif olsa da noter kaşesi daha güçlü bir karine sağlar.

Elektronik Tebligat (UETS) kullanımı 7201 sayılı Tebligat Kanunu m.7/a çerçevesinde zorunlu adresi bulunan şirketler için esastır. 2026 itibarıyla sigorta şirketlerinin tamamı UETS adresine sahiptir; bu nedenle sigortacıya yapılan resmi bildirimler UETS üzerinden geçerli kabul edilir. Sigortalı tüketici ise e-tebligat kural olarak zorunlu değildir; ancak KEP adresi bulunuyorsa kullanılabilir.

İhtarname İçerik Unsurları

Etkili bir sigorta ihtarnamesinde şu unsurlar yer almalıdır: sigortalı ve sigortacı unvanları, poliçe numarası, riziko tarihi, ekspertiz raporu tarihi ve numarası, tazminat talep tutarı, ödeme için verilen süre (genellikle yedi gün), gecikme faizinin talep edildiği bildirim ve dava açma ihtarı. İhtarname noterlikten keşide edilir; evrakta imza, tarih ve noter mührü bulunur.

Temerrüt Faizi İhbarı

Sigortacının ödemede temerrüde düşmesi halinde TBK m.117-118 çerçevesinde temerrüt faizi işlemeye başlar. Ticari iş için uygulanacak faiz oranı 3095 sayılı Kanuni Faiz Kanunu çerçevesinde belirlenir; aylık olarak güncellenir. Faiz başlangıç tarihi ihtarname tebliğ tarihi olarak kabul edilir ancak sözleşmede özel düzenleme varsa o uygulanır. Faiz hesabı karşı tarafa sunulan alacak tablosu ile desteklenmelidir.

Poliçe Türleri ve Genel Şart Şablonları

Türkiye sigorta pazarında kullanılan poliçe türleri SEDDK tarafından standardize edilmiş genel şart şablonları üzerinden üretilir. Her genel şart, ilgili branşta minimum koruma düzeyini belirler; sigortacı özel şartla sigortalı aleyhine sapamaz ancak lehine değişiklik yapabilir. Temel genel şartlar şunlardır: Yangın Sigortası Genel Şartları (A), Hırsızlık Sigortası Genel Şartları (B), Kara Taşıtları Kasko Genel Şartları (K), Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları (T), Konut Paket Genel Şartları, Sağlık Sigortası Genel Şartları, Hayat Sigortası Genel Şartları ve Mesleki Sorumluluk Sigortası Genel Şartları.

Poliçeler tipik olarak dört bölümden oluşur: kimlik bilgileri ve teminat özet sayfası, genel şartlar, özel şartlar (klozlar) ve ek belgeler. Klozlar arasında en sık görülenler şunlardır: müşterek muafiyet klozu, yenileme hakkı klozu, hasarsızlık indirimi klozu, değer artışı klozu, bölgesel kısıtlama klozu, savaş-grev muafiyeti klozu, nükleer risk istisnası klozu, siber muafiyet klozu ve geriye dönük teminat klozu. Klozlar dosya değerlendirmesinde ilk okunan metin olmalıdır.

Muafiyet Hesap Yöntemleri

Muafiyet, sigortalının her hasar için kendi cebinden karşılayacağı miktarı ifade eder. İki ana yöntem kullanılır: sabit muafiyet (örneğin 5.000 TL, her hasarda değişmeyen indirim) ve yüzdesel muafiyet (sigorta bedelinin yüzde miktarı, hasar büyüklüğüne orantılı). Deprem teminatlarında yaygın olan %2-5 bandındaki yüzdesel muafiyet, büyük hasar senaryolarında önemli tutarlara ulaşabilir ve sigortalı aleyhine tuzak oluşturabilir.

Yenileme Hakkı ve Süre Dışı Koruma

Hayat ve sağlık sigortalarında yenileme hakkı (renewal option), sigortalının sözleşme süresi sonunda şartları değişmeden veya sınırlı değişiklikle yenileme imkanını verir. Bu kloz, özellikle kronik hastalıkların tedavi devamlılığı açısından belirleyicidir.

Riskli Poliçeler ve Geçmiş Hasar Yönetimi

Sigortacı, yüksek riskli müşteri profilini yönetmek için geçmiş hasar politikasıkısmi teminatyükseltilmiş prim ve teklif reddi gibi araçları kullanır. Özellikle motor, konut ve sağlık branşlarında hasar yoğunluğu yüksek müşteriler ikinci yılda poliçe yenilemede zorluk yaşayabilir. Piyasanın son başvurma mercii olan ortak havuz (pool) çözümleri, bu durumdaki sigortalıları kapsamak üzere zorunlu trafik branşında uygulanmaktadır; benzer bir çözüm DASK için de yapılandırılmıştır.

Sigortalı, teklif reddi halinde ayrımcılık iddiasına başvurabilir; 5684 sayılı Kanun ve 6098 sayılı TBK genel hükümler çerçevesinde sebepsiz ret hukuka aykırıdır. Ancak sigortacı aktüerya temeline dayalı risk değerlendirmesi yaptığı müddetçe sözleşme yapma özgürlüğü korunur. Bu denge, KVKK ve 6698 sayılı Kanun çerçevesinde kişisel veri işleme bakımından da değerlendirilir.

Sigortalanamazlık Durumları

Bazı riziko türleri doğaları gereği sigortalanamaz kabul edilir: kasti zarar, yasadışı faaliyet, iç karışıklık bölgesi kayıpları (özel teminat hariç), bilinçli ağır ihmal, manevi zarar (bazı poliçelerde istisna). Sigortacı ile sigortalı, sözleşme serbestisi çerçevesinde bazı ek riziko türlerini özel klozlarla teminata dahil edebilir ancak kamu düzenini ilgilendiren konularda sınırlar vardır.

Yüksek Riskli Endüstri Sigortası

Havacılık, nükleer, petrokimya, uzay ve büyük enerji tesisleri gibi yüksek riskli sektörler için özel poliçeler uluslararası reasürans pazarında fiyatlanır. Türkiye’de doğrudan sigortacılar bu riskleri tek başına taşımaz; koasürans havuzları ve uluslararası reasürörlerle bölüşülür. Poliçelerin bir kısmı yurt dışında (Lloyd’s, Swiss Re, Munich Re) doğrudan sigortalanır ancak SEDDK sınır ötesi faaliyet iznine tabidir.

Ek Sıkça Sorulan Sorular (II)

Poliçenin yazılı teslim edilmemesi tazminatı etkiler mi?

Sigorta sözleşmesi sigortacı veya acentesi tarafından yapılmışsa poliçe 24 saat, diğer hâllerde 15 gün içinde verilir. Sigortacı gecikmeden doğan zarardan sorumludur. Poliçe verilmemişse sözleşmenin ispatında genel hükümler uygulanır (TTK 1424).

Trafik kaza tespit tutanağı olmadan sigortadan tazminat alınabilir mi?

Evet. Kaza tespit tutanağı kural olarak delil niteliğindedir ancak yokluğu tek başına tazminatı engellemez. Sigortacı, ekspertiz raporu, fotoğraf, tanık ve video deliller ile hasarı değerlendirir. Ancak kaza raporu yokluğu, bonus-malus sisteminde olumsuz etki yaratabilir.

Sigorta şirketi ödemeyi geciktirirse faiz işler mi?

Evet. Sigortacının ödemede temerrüde düşmesi halinde TBK m.117-118 ve 3095 sayılı Kanuni Faiz Kanunu çerçevesinde temerrüt faizi işler. Ticari iş niteliğinde belirlenen oran aylık güncellenir; faiz başlangıç tarihi ihtarname tebliğ ya da dava tarihi olarak kabul edilebilir.

Sigorta eksperi bağımsız mı yoksa sigortacının temsilcisi mi?

Eksperler SEDDK nezdinde levhaya kayıtlı bağımsız kişilerdir; 5684 sayılı Kanun m.22 uyarınca görev yaparlar. Sigortacının atadığı ekspertiz bağımsız olmalıdır; ancak uygulamada tam bağımsızlık tartışmalı olduğu için sigortalı istediğinde bağımsız eksper talep edebilir ya da kendi teknik raporunu sunabilir.

Sigortalı kendi hasarını kendi yapmışsa ne olur?

Sigortalının kastı halinde teminat ortadan kalkar (TTK 1409/2). Ancak ispat yükü sigortacıdadır; dolaylı ve yetersiz göstergeler kasıt karinesi oluşturmaz. Ceza soruşturması sonucunda kovuşturmaya yer olmadığı kararı çıkması halinde kasıt iddiası önemli ölçüde zayıflar.

İletişim ve İlgili Rehberler

İlgili Rehberler

• Kasko Sigortası Hasar ve Tazminat Davaları 2026
• Trafik Sigortası ve Zorunlu Mali Sorumluluk 2026
• Konut Sigortası Riskler ve Tazminat Süreci 2026
• Sağlık Sigortası Özel ve Tamamlayıcı Koruma 2026
• Hayat Sigortası ve Maluliyet Tazminatı 2026
• Mesleki Sorumluluk Sigortası Hukuki Boyut 2026
• Yangın Sigortası Tazminat ve Uyuşmazlıklar 2026
• Nakliyat Sigortası Deniz Kara Hava 2026
• Sigorta Tahkim Komisyonu Başvuru Süreci 2026
• Sigorta Rücu Davası ve Halefiyet 2026
• Tazminat avukatı İstanbul Rehberi
• İş Hukuku İstanbul
• Gayrimenkul ve Tapu avukatı İstanbul
• Sağlık Hukuku ve Malpraktis Hukuku
• Ticaret Hukuku İstanbul
• Bilişim Hukuku İstanbul
• Deniz Ticareti Hukuku
• Vergi Hukuku Rehberi

Dış Kaynaklar ve Mevzuat

• Türk Ticaret Kanunu (6102) — mevzuat.gov.tr
• Sigortacılık Kanunu (5684) — mevzuat.gov.tr
• Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK)
• Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK)
• Anayasa Mahkemesi Kararları

Bu içerik 2026 yılı itibarıyla güncel mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır. Somut dosyanız için mutlaka avukat görüşü alınız. Makalede yer alan bilgiler, hukuki danışmanlık yerine geçmez. ALYAR LAW & CONSULTANCY, içerikten doğabilecek karar ve işlemlerde sorumluluk kabul etmez.

Sigorta Hukuku Mevzuat Tablosu

Kanun / Madde	Konu
6102 TTK m.1401	Sigorta sözleşmesinin tanımı
6102 TTK m.1409-1417	Sigortanın kapsamı ve genel hükümler
6102 TTK m.1418-1419	Sigortacının iflası ve prim iadesi
6102 TTK m.1421	Sigortacının sorumluluğunun başlangıcı
6102 TTK m.1423-1427	Sigortacının aydınlatma, poliçe verme ve ödeme yükümlülükleri
6102 TTK m.1434	Primin ödenmemesinin sonuçları
6102 TTK m.1435-1439	Sözleşme öncesi ihbar ve beyan yükümlülüğü
6102 TTK m.1453-1486	Zarar sigortaları (mal ve sorumluluk sigortası)
6102 TTK m.1472	Sigortacının halefiyeti (rücu hakkı)
6102 TTK m.1478	Zarar görenin sigortacıya doğrudan dava hakkı
5684 Sigortacılık K.	Sigortacılık düzenlemeleri, lisans ve denetim
2918 KTK m.91-111	Zorunlu trafik mali sorumluluk sigortası
2918 KTK m.98	Trafik kazasında sağlık hizmet bedellerinin SGK tarafından karşılanması
6305 Afet Sigortası K.	Zorunlu deprem sigortası (DASK)
6098 TBK m.49-56	Haksız fiil ve tazminat
6098 TBK m.72	Haksız fiil zamanaşımı (2/10 yıl)
HMK m.1-34	Görev ve yetki hükümleri

Sigorta Hukuku Özel Konu Rehberleri (2026)

• Trafik Kazasında Araç Değer Kaybı Tazminatı 2026 | 2918 KTK ve Yönetmelik
• Destekten Yoksun Kalma Tazminatı 2026 | 2918 KTK m.98, TBK m.53 Rehberi
• Sigorta Poliçesi Geçersizlik Halleri ve İtiraz 2026 | TTK m.1409-1417 Rehberi
• Sigortacının Halefiyeti ve Rücu Hakkı 2026 | TTK m.1472 Rehberi
• Sigorta Sözleşmesinin Feshi ve Cayma 2026 | TTK m.1418-1430 Rehberi
• Sigorta Priminin Ödenmemesi ve Sigortacının Hakları 2026 | TTK m.1434
• Deniz Sigortası 2026 | TTK m.1453-1520 Rehberi
• Sigortada Beyan Yükümlülüğü ve Yanıltıcı Beyan 2026 | TTK m.1435-1439
• SBM, TRAMER Kayıtları ve Sigorta Bilgi Gizleme 2026 | 5684 SK Rehberi

Diğer Çalışma Alanlarımız

ALYAR LAW & CONSULTANCY çok disiplinli yaklaşımıyla Sigorta Hukuku alanını destekleyen komşu hukuk dallarında da hizmet vermektedir. İlgili rehberlerimize aşağıdan ulaşabilirsiniz:

• Sigorta Hukuku
• Sağlık Hukuku
• İş Hukuku
• Boşanma ve Aile Hukuku
• Miras Hukuku
• Gayrimenkul Hukuku

Resmi Kaynaklar

• Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.gov.tr)
• Yargıtay Karar Arama (karararama.yargitay.gov.tr)
• UYAP Vatandaş Portalı (uyap.gov.tr)
• İstanbul Barosu
• T.C. Adalet Bakanlığı (adalet.gov.tr)
• Türkiye Barolar Birliği (barobirlik.org.tr)

Hazırlayan Avukat

Av. Bilal ALYAR

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu (2015). Aile hukuku, ceza hukuku, kripto para hukuku, bilişim hukuku, şirketler hukuku ve vergi hukuku alanlarında faaliyet göstermektedir.

Bu içerik yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır; somut hukuki görüş ya da avukat-müvekkil ilişkisi oluşturmaz. Her dosya kendine özgü koşullar içerdiğinden, hukuki süreçlerde avukattan hukuki destek alınması yararlı olabilir.

İletişim | Hakkımızda

Kasko ve Diğer Mal Sigortaları ile ilgili bir uyuşmazlık içerisindeyseniz, güncel içtihat ve mevzuatı somut olaya uyarlayacak bir ticaret hukuku alanında çalışan avukatla görüşmeniz önerilir.

İlgili Rehberler ve Alt Başlıklar

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, TTK 1401 vd. ve Sigortacılıkta Tahkim rejimine ilişkin detay rehberler:

• Kripto Borsa Sigortası ve Crime Insurance Türkiye 2026
• Sigorta Hukuku İstanbul 2026 | Sigorta Tahkim, Tazminat, Reddi Hayat
• DASK İtiraz Rehberi 2026 | Hasar Tespit İtirazı, Eksper Değişikliği
• Hayat Sigortası İade
• Ferdi Kaza Sigortası Hakları
• Deniz Sigortası Hukuku
• Siber Sigorta Hukuku Türkiye
• Hasar Ekspertizi İtiraz 2026
• Rucu Davası 2026
• İş Kazası Sigortası 2026
• DASK Deprem Sigortası 2026
• Sigorta Sirketi Ödeme Yapmiyor 2026

Bu rehberler genel bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlık için avukata danışılması gerekir.

Temel Mevzuat Tablosu

Bu alanda uygulanan temel kanunlar ve yayımlandığı Resmî Gazete bilgileri aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Metinler güncel hâllerine ulaşmak için ilgili linklerden Resmî Gazete / mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol edilmelidir.

Kanun No	Kanun Adı	Kabul Tarihi	R.G. Sayısı
5684	Sigortacılık Kanunu	3.6.2007	26552
6102	Türk Ticaret Kanunu (Sigorta md.1401 vd.)	13.1.2011	27846
2918	Karayolları Trafik Kanunu	13.10.1983	18195
5510	Sosyal Sigortalar ve GSS Kanunu	31.5.2006	26200

2025-2026 Sigorta Hukuku Güncel Mevzuat ve Uygulama Notları

Sigorta hukuku alanında 2025-2026 dönemi öne çıkan trafik, kasko, dask, sağlık, hayat ve mesleki sorumluluk sigortalarındaki uyuşmazlıklar, Sigorta Tahkim Komisyonu kararları, sigortacının red gerekçelerine itiraz ve sigortalının pratik hakları aşağıda kapsamlı biçimde sunulmuştur.

Zorunlu Trafik Sigortası ve Üçüncü Kişi Tazminatı

2918 Sayılı KTK ve Karayolları Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında trafik kazasından zarar gören üçüncü kişiler doğrudan sigorta şirketine başvuru hakkına sahiptir. 2025-2026 uygulamasında: (i) dava veya tahkimden önce sigorta kuruluşuna yazılı başvuru, (ii) poliçe limitleri içinde teminat kapsamındaki zararların ödenmesi (manevi tazminat zorunlu trafik sigortası teminatı dışındadır), (iii) hatalı/eksik tazminat tekliflerinde Sigorta Tahkim Komisyonu yolu, (iv) Güvence Hesabı (sigortasız aracın yaptığı kazalarda) kapsamı ve süreçleri.

Kasko Sigortası ve Hasar Reddi

Kasko sigortasında hasar reddi sebepleri: (i) ihmal/kasıt, (ii) alkol/uyuşturucu, (iii) ehliyetsiz kullanım, (iv) sigorta beyanına uyumsuzluk, (v) sözleşme dışı kullanım. Sigortacı, sözleşmedeki rizikonun teminat dışında kaldığını ispatla yükümlüdür (TTK 1409/2). Pert ve onarım kararı için bağımsız eksper raporu temel delildir.

DASK (Zorunlu Deprem Sigortası)

6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu çerçevesinde meskenler için zorunlu deprem sigortasıdır. Teminat limiti dönemsel olarak güncellenir; limiti aşan zararlar için isteğe bağlı ek sigorta yaptırılabilir. DASK’ın kapsamı: (i) deprem ve depremin neden olduğu yangın, infilak, dev dalga, yer kayması, (ii) tek bağımsız bölüm için tek poliçe, (iii) ortak alan zararları için kat malikleri kurulu yetkisi.

Sağlık Sigortası ve “Önceden Var Olan Hastalık” İddiası

Özel sağlık sigortasında en sık karşılaşılan red gerekçesi “önceden var olan hastalık”tır. Uygulamada şu hususlar öne çıkar: (i) sigortacının önceden var olan hastalığı somut tıbbi belgelerle ispatlaması zorunlu, (ii) sigortalının başvurusunda kasıtlı saklama yapması halinde sözleşmenin geçersizliği, (iii) sigortalının bilmediği veya bilmesinin beklenemeyeceği durumlarda red kabul edilmemekte, (iv) belirli bekleme süreleri (12-24 ay) sonrasında ödeme yapılması.

Hayat Sigortası ve Lehtar Hakları

Hayat sigortalarında sigortalının ölümü halinde poliçede gösterilen lehtar(lar)a ödeme yapılır. 2025-2026 uygulamasında: (i) lehtar belirtilmemişse yasal mirasçılara dağılım, (ii) intihar hâlinde TTK m.1503’teki üç yıllık süre ve istisnası, (iii) sigortalının ağır hastalığını saklaması halinde sözleşmenin geçersizliği, (iv) muvazaalı (kasten) ölümlerde lehtar haklarının düşmesi.

Mesleki Sorumluluk Sigortaları

Hekim, mali müşavir, mimar/mühendis, avukat gibi mesleklerin zorunlu/isteğe bağlı mesleki sorumluluk sigortaları 2025-2026 itibarıyla yaygınlaşmıştır. Pratik öneriler: (i) sigorta limitlerinin meslek riskine göre yeterli olması, (ii) “claim made” / “occurrence” kapsam ayrımı, (iii) eski tarihler için “retroactive coverage”, (iv) sigortacının savunma hakkı kapsamı ve avukat seçimi.

Sigorta Tahkim Komisyonu

Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru isteğe bağlıdır. İtiraza açık sigorta hakem kararlarına, Komisyonun bildiriminden itibaren 10 gün içinde Komisyon nezdinde itiraz edilebilir. Tahkime başvuru koşulları ile kararın kesinliği ve kanun yollarına ilişkin parasal sınırlar farklıdır; parasal sınırın aşılması tek başına tahkim yolunu kapatmaz (5684 m.30).

Sigorta Eksperi ve Hasar Tespit Süreci

Sigortacı hasar tespiti için sigorta eksperi görevlendirebilir. Ekspertiz raporuna itiraz, karşı rapor ve bilirkişi incelemesi imkânları poliçe koşulları ve başvurulan merci (tahkim/mahkeme) çerçevesinde değerlendirilir.

Bu bilgiler 2025-2026 dönemi sigorta hukuku uygulamasına ait genel bilgilendirme niteliğindedir. Her sigorta uyuşmazlığı kendine özgü poliçe hükümleri ve teknik incelemeler gerektirdiğinden, sigorta hukuku alanında hukuki danışmanlık alınması önerilir.